Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları (Pediatri) uzmanlarının YDUS ile girdiği 3 yıllık bir yan daldır (1219 sayılı Kanun eki çizelge). Erişkin Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji ise YDUS yan dalı değil, TUS ile girilen 5 yıllık bir ana daldır (ÖSYM 2026 TUS kılavuzu Tablo 7); bu yazı çocuk enfeksiyonlarını anlatır. YDUS'ta yan dala özgü ayrı bir test yoktur: sorular adayın başvurduğu ana dalın genel eğitim programı çerçevesinde hazırlanır (ÖSYM 2026-YDUS Başvuru Kılavuzu md. 1.3). Rehber, yenidoğan sepsisinden HIV/AIDS yönetimine, immunkompromize hastada fırsatçı enfeksiyonlardan tropikal hastalıklara, COVID-19 sonrası çocuk multisistem inflamatuvar sendromundan (MIS-C) antibiyotik direnci sorunlarına uzanan başlıkları IDSA (Infectious Diseases Society of America), AAP Red Book 2024-2027, ESPID (European Society for Paediatric Infectious Diseases) ve Türk Pediatrik İnfeksiyon Hastalıkları Derneği kılavuzları ışığında haritalar ve 12 haftalık hazırlık planını içerir.
📋 YDUS Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları 2026 Hızlı Bakış
- Sınav: 2 Mayıs 2026 · Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ana dalı testi: 60 çoktan seçmeli soru, 80 dakika, açık uçlu bölüm yok · 4 yanlış 1 doğruyu götürür (ÖSYM 2026-YDUS kılavuzu md. 1.3 ve 4.2)
- Yeterlik: YDUS puanı en az 45 · Yan dal eğitimine başlamak için Devlet hizmeti yükümlülük süresinin en az yarısı tamamlanmış olmalıdır (3359 sayılı Kanun Ek 5; ÖSYM 2026-YDUS kılavuzu md. 2.1)
- Ana Dal: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları (Pediatri)
- Eğitim: 3 yıl yan dal (1219 sayılı Kanun eki çizelge)
- 2026 YDUS (ÖSYM, genel kontenjan): 45 kontenjan, 30 yerleşen; en küçük puan 45,83, en büyük puan 71,67
📊 Konu Haritası (Editoryal Ağırlık Tahmini)
| Konu | Soru | % |
|---|---|---|
| Bakteriyel İnfeksiyonlar (sepsis, menenjit, idrar yolu, kemik-eklem) | 18-22 | 20% |
| Viral İnfeksiyonlar (HIV, hepatit, herpes, CMV, EBV, COVID-19) | 15-18 | 17% |
| Aşılar ve Bağışıklama (Türkiye programı + özel durumlar) | 10-12 | 11% |
| Tüberküloz (TB, latent, MDR-TB) | 7-9 | 8% |
| Antimikrobiyal Direnç + Antibiyotik Yönetimi | 8-10 | 9% |
| İmmunkompromize Hasta + Fırsatçı Enfeksiyon | 7-9 | 8% |
| Konjenital İnfeksiyonlar (TORCH) | 5-7 | 6% |
| Mantar İnfeksiyonları (kandida, aspergillus) | 5-7 | 6% |
| Parazit + Tropikal Enfeksiyonlar | 5-7 | 6% |
| Hastane Enfeksiyonları + İnfeksiyon Kontrolü | 5-7 | 6% |
Not: Bu tablo ÖSYM'nin yayımladığı resmî bir konu-soru dağılımı değildir. YDUS'ta Çocuk Enfeksiyon Hastalıklarına özgü ayrı bir test yoktur; sorular adayın başvurduğu ana dalın (Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları) genel eğitim programı çerçevesinde hazırlanır (ÖSYM 2026-YDUS Başvuru Kılavuzu md. 1.3). Soru ve yüzde sütunları, yan dalın müfredat başlıklarının göreli ağırlığına dair editoryal bir tahmindir.
🎯 Konu Detayları
1. Bakteriyel İnfeksiyonlar (18-22 soru)
- Yenidoğan Sepsis: Erken (<7 gün) — GBS, E. coli, Listeria. Geç (>7 gün) — koagülaz negatif staf, S. aureus, gram-negatifler. Ampisilin+gentamisin (erken), vankomisin+sefepim (geç). GBS profilaksi (intrapartum penisilin).
- Menenjit: Yaş bazlı patojenler. Ampirik: 1-3 ay sefotaksim+ampisilin; >3 ay seftriakson+vankomisin (pnömokok direnç). Steroid (Hib menenjitinde işitme koruyucu). Eklem +deksametazon başlangıcı antibiyotik öncesi.
- İdrar Yolu Enfeksiyonu: 2-24 ay febril UTI'de E. coli >%80. Çocuklarda VUR araştırma (USG → 2. atak veya sistemik bulgu varsa VCUG). Sefiksim oral, IV ampirik.
- Kemik-Eklem Enfeksiyonu: Osteomyelit S. aureus (MRSA — vankomisin/klindamisin). Septik artrit pediatrikte K. kingae 6ay-4yaş.
- Pertussis (Boğmaca): Aşılı toplumda da çıkıyor (waning immunity). Makrolid (azitromisin/eritromisin). Yeni Tdap aşısı gebelikte.
2. Viral İnfeksiyonlar (15-18 soru)
- HIV/AIDS Pediatrik: ART (antiretroviral therapy) — herkese, mümkün olan en kısa sürede. ARV kombinasyonları: 2 NRTI (TDF/TAF + emtricitabine/lamivudine) + 3. ajan (bictegravir/dolutegravir entegraz inhibitörü). PMTCT (mother-to-child transmission önleme): ART + intrapartum + 4-6 hafta yenidoğan profilaksisi (zidovudin veya kombinasyon).
- Hepatit B: Yenidoğan aşı + immünoglobulin (HBIG) HBsAg+ anneden. Tedavi: tenofovir, entecavir.
- Hepatit C: DAA (Direct-Acting Antivirals) — sofosbuvir/velpatasvir 12 yaş+. Pediatrik kür mümkün.
- HSV: Yenidoğan dissemine — asiklovir IV 60 mg/kg/gün 14 gün (lokal cilt-göz-mukoza) veya 21 gün (SSS/dissemine).
- CMV: Konjenital CMV — gansiklovir/valgansiklovir 6 ay (işitme kaybı koruyucu).
- EBV: Mononükleoz. PTLD post-transplant. Anti-CD20 (rituksimab).
- COVID-19 Pediatrik: MIS-C — IVIG + steroid + biyolojikler (anakinra). Long COVID. Yeni: Nirmatrelvir/ritonavir (Paxlovid) 12+ yaş.
- RSV: Bronşiyolit. Palivizumab pasif profilaksi (yüksek risk). 2024 Yeni: Nirsevimab (uzun etkili monoklonal Ab) tüm yenidoğanlar için tek doz.
- İnfluenza: Oseltamivir 1+ ay, baloxavir 5+ yaş.
3. Aşılar ve Bağışıklama (10-12 soru)
Türkiye Çocukluk Çağı Aşı Programı 2024: BCG, Hepatit B, DaBT-İPA-Hib (5'li), KKK, OPV→IPV, Suçiçeği, HepA, Pnömokok, Rotavirus, HPV (kız ve erkek 12 yaş — 2024'te erkekler eklendi). Kuduz, sarıyumurta dezavantajlı bölgelerde sarıhumma. Özel Durum: İmmün yetmezlikli çocukta canlı aşı KONTRAİNDİKE (BCG, KKK, OPV, suçiçeği, rotavirus). HSCT sonrası 6-12 ay gecikme + revaksinasyon. Yeni Aşılar 2024-2025: Nirsevimab (RSV), MERS-CoV, dengvaxia, RTS,S sıtma.
4. Tüberküloz (7-9 soru)
Tanı: PPD (>10 mm aşılı, >15 mm aşısız risk), IGRA (Quantiferon, T-SPOT — 5+ yaş tercih), kültür (yavaş), Xpert MTB/RIF (hızlı + rifampin direnci). Tedavi: 4 ilaç başlangıç (HRZE — izoniazid, rifampin, pirazinamid, etambutol) 2 ay → 2 ilaç (HR) 4 ay = 6 ay. MDR-TB: 18-24 ay 5+ ilaç (bedaquilin, delamanid, linezolid, fluorokinolon). Latent TB: İzoniazid 9 ay veya rifampin 4 ay veya HP 12 hafta (daha kısa rejimler).
5. Antimikrobiyal Direnç (8-10 soru)
WHO öncelik patojenleri: ESBL+ Enterobacteriaceae, CRE (carbapenem-resistant), MRSA, VRE, MDR-TB, MDR Pseudomonas. Yeni Antibiyotikler:
- Ceftaroline — anti-MRSA β-laktam
- Ceftolozane/tazobactam — Pseudomonas
- Ceftazidime/avibactam — KPC, OXA-48 üreten CRE
- Meropenem/vaborbactam — KPC üreten CRE
- Cefiderocol — MDR Pseudomonas, Acinetobacter (sideroform sefalosporin)
- Eravacycline, omadacycline — yeni tetrasiklin türevleri
ASP (Antimicrobial Stewardship Program): Doğru ilaç+doz+süre+yol. De-escalation. PCT (procalcitonin) rehberli durdurma. CDI (C. difficile) takip.
6. İmmunkompromize Hasta (7-9 soru)
Onkoloji + HSCT + transplant + biyolojik tedavili + PID hastalarda fırsatçı enfeksiyonlar:
- Pneumocystis jirovecii (PCP): TMP-SMX profilaksi+tedavi.
- Aspergillus: Vorikonazol 1. tercih, posakonazol profilaksi yüksek risk.
- Kandida: Ekinokandinler (caspofungin) 1. tercih invaziv kandidiyazis.
- CMV reaktivasyonu: Letermovir profilaksi HSCT sonrası, gansiklovir tedavi.
- EBV-PTLD: Rituksimab, immünsüpresyon azaltma.
- Cryptococcus: Amfoterisin B + flusitozin → flukonazol idame (HIV+).
7. Konjenital İnfeksiyonlar (TORCH) (5-7 soru)
Toksoplazma — pyrimethamine/sulfadiazine/folinic acid, Other (sifilis — penisilin, parvovirus B19, varicella), Rubella, CMV (gansiklovir/valgansiklovir 6 ay), HSV (asiklovir). Zika, Chagas eklenmiş yeni gözlem. Anne tarama + bebek değerlendirme + uzun dönem takip (işitme, görme, gelişim).
8. Tropikal İnfeksiyonlar (5-7 soru)
Türkiye Suriye sınırı + göçmen popülasyon: Kala-azar (visseral leishmaniasis) — lipozomal amfoterisin B. Sıtma — artemisinin kombinasyon (ACT). Dengvaxia önceden bağışık olanlarda dengue aşısı. Tifo — seftriakson, azitromisin. Brucella — Türkiye endemik, doxycycline+rifampin/streptomycin (kombinasyon).
📚 Kaynaklar
- Feigin and Cherry's Textbook of Pediatric Infectious Diseases, 8. Baskı (2019) — Standart referans
- Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases, 9. Baskı
- AAP Red Book 2024-2027 — Pediatric Infectious Diseases
- IDSA Klinik Kılavuzları — idsociety.org
- ESPID Kılavuzları — espid.org
- Türk Pediatrik İnfeksiyon Hastalıkları Derneği — pidturk.org.tr
- Sağlık Bakanlığı Aşı Takvimi 2024 — saglik.gov.tr
📅 12 Haftalık Hazırlık Planı
| Hafta | Konu |
|---|---|
| 1-3 | Bakteriyel infeksiyonlar (sepsis, menenjit, UTI, kemik-eklem) |
| 4-5 | Viral (HIV, hepatit, herpes virüsleri, COVID-19, RSV) |
| 6 | Aşılar (Türkiye programı + özel durumlar) |
| 7 | Tüberküloz (klasik + MDR + latent) |
| 8 | Antimikrobiyal direnç + yeni antibiyotikler + ASP |
| 9 | İmmunkompromize hasta + fırsatçı enfeksiyon |
| 10 | TORCH + tropikal + mantar + parazit + hastane enfeksiyonu |
| 11 | Geçmiş YDUS + simülasyon |
| 12 | Tekrar + zayıf konular |
❓ FAQ
Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları ile Enfeksiyon Hastalıkları arasındaki fark nedir?
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji, tıp mezunlarının TUS ile girdiği 5 yıllık bir ana daldır (ÖSYM 2026 TUS kılavuzu Tablo 7). Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları ise Pediatri uzmanlarının YDUS ile girdiği 3 yıllık bir yan daldır. ÖSYM verisine göre 2026 YDUS'ta Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları için 45 genel kontenjan açıldı ve 30 aday yerleşti; erişkin Enfeksiyon Hastalıkları için TUS 2026/1 döneminde 133 kontenjan açıldı ve 128 aday yerleşti.
Nirsevimab nedir, neden devrim?
Nirsevimab (Beyfortus) — uzun etkili anti-RSV monoklonal antikor. Tek doz ile RSV mevsimi boyunca koruma. FDA 2023 + EMA + Türkiye onay 2024. Tüm yenidoğanlar için (yüksek risk önceden palivizumab idi). Hospitalizasyonu %80+ azaltır.
MIS-C tedavisi nedir?
Çoklu basamak: IVIG (2 g/kg) + metilprednizolon → cevap yok ise infliximab veya anakinra (IL-1Ra). Aspirin antitrombotik doz. Kawasaki benzeri ama yaş büyük + şok daha sık + GI baskın.
CRE (Carbapenem-Resistant Enterobacteriaceae) tedavi?
Mekanizma: KPC, NDM, OXA-48, VIM, IMP. KPC → ceftazidime/avibactam, meropenem/vaborbactam. OXA-48 → ceftazidime/avibactam. NDM/VIM → cefiderocol, aztreonam+ceftazidime/avibactam kombinasyonu. Polimiksin B/colistin son seçenek.
Konjenital CMV'de gansiklovir ne kadar?
Valgansiklovir oral 6 ay (16 mg/kg/dose 2x/gün). Semptomatik konjenital CMV (mikrosefali, korioretinit, kalsifikasyonlar, işitme kaybı). 6 ay tedavi işitme + nörogelişimsel sonuçları iyileştirir (NIH/CASG çalışması). Hematolojik takip (nötropeni).
HIV pediatrikte ART ne zaman başlanır?
HEMEN. Tanı konur konmaz, viral yük + CD4 beklemeden. WHO 2018 + 2022 — herkese ART. PMTCT (perinatal): anne ART tüm gebelik + intrapartum + bebek yenidoğan profilaksisi (zidovudin, raltegravir veya kombinasyon yüksek risk). Anne emzirmiyorsa Türkiye'de.
⚖️ YMYL Disclaimer
Bu içerik YDUS Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları yan dal sınav hazırlığı amaçlı akademik rehberdir; klinik tedavi, ilaç dozajı, hasta bakımı, reçete yazma veya tanı tavsiyesi niteliği taşımaz. Klinik uygulamada güncel kılavuzlar (IDSA, AAP Red Book, ESPID, Türk Pediatrik İnfeksiyon Derneği), Türkiye Farmakopesi ve yetkili hekim onayı esas alınmalıdır. Sınav bilgileri için ÖSYM resmi kılavuzunu doğrulayınız.
