YDUS Çocuk Nörolojisi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanlarının girdiği 3 yıllık bir yan dal eğitimidir (1219 sayılı Kanun Ek-3). Bu yan dala Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ana dalından girildiği için sınav, ÖSYM 2026-YDUS Başvuru Kılavuzu'na göre 60 soruluk, 80 dakikalık çoktan seçmeli sınavdır; sorular yan dala özgü değil, ana dalın genel eğitim programı çerçevesinde hazırlanır. Bu rehberde epilepsiden serebral palsiye, nöromusküler hastalıklardan inflamatuvar SSS hastalıklarına, gen tedavilerinden (SMA için Spinraza/Zolgensma/Risdiplam) yenidoğan nörolojisine uzanan konu başlıklarının editoryal haritasını, ILAE 2017 sınıflandırması, AAN (American Academy of Neurology) ve Türk Çocuk Nörolojisi Derneği gibi kaynak aileleri çerçevesinde çalışma notlarını ve 12 haftalık hazırlık planını bulacaksınız. Klinik doz ve protokol ayrıntıları bu yazıda yer almaz; güncel kılavuzların kendi sürümlerine başvurun.
📋 YDUS Çocuk Nörolojisi 2026 Hızlı Bakış
- Sınav Tarihi: 2 Mayıs 2026 (Cumartesi), saat 10.15, Ankara
- Sınav Biçimi: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ana dalından girenler için 60 çoktan seçmeli soru / 80 dakika; açık uçlu bölüm yoktur (kılavuz md. 1.3)
- Puanlama: Net = doğru − yanlış/4 (4 yanlış 1 doğruyu götürür, 4Y=1D), 100 üzerinden YDUS puanına dönüştürülür; tercih için en az 45 puan gerekir (md. 4.2, 4.5)
- Ana Dal: Pediatri (Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları) uzmanlığı
- Eğitim: 3 yıl yan dal (1219 sayılı Kanun Ek-3)
- ÖSYM yerleştirme verisi (genel kontenjan), 2026: 42 program, 72 kontenjan, 51 yerleşen, en küçük puan 46,25, en büyük puan 85,42
- Önceki dönemler (genel kontenjan): 2025/2: 25 program, 34 kontenjan, 28 yerleşen, 49,58-76,67 · 2025/1: 36 program, 38 kontenjan, 43 yerleşen, 45,00-85,42
Kaynak: ÖSYM, YDUS Yerleştirme Sonuçlarına İlişkin En Küçük ve En Büyük Puanlar (yabancı uyruklu kontenjan hariç). En küçük ve en büyük puan, programlar arasındaki uç değerlerdir; kontenjanın bir kısmı boş kalabilir ve boş kalanlar ek yerleştirmede değerlendirilir.
📊 Konu Haritası (editoryal tahmin, resmî dağılım değildir)
ÖSYM yan dala özgü ayrı bir test hazırlamaz; sorular, adayın girdiği ana dalın (Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları) genel eğitim programı çerçevesinde hazırlanır (kılavuz md. 1.3). Aşağıdaki harita, bu yan dalın konu başlıklarını göreli ağırlıklarıyla gösteren editoryal bir çalışma planıdır; ÖSYM'nin yayımladığı bir soru dağılımı değildir. Yüzdeler yaklaşık göreli ağırlıklardır ve toplamı 100'ü tutmayabilir.
| Konu | Göreli ağırlık (editoryal, %) | Öncelik |
|---|---|---|
| Epilepsi + Konvülzif Bozukluklar | 24% | En Yüksek |
| Serebral Palsi + Gelişim Geriliği | 9% | Yüksek |
| Nöromusküler Hastalıklar (SMA, DMD, MG) | 11% | Yüksek |
| Yenidoğan Nörolojisi (HİE, NMC, IVH) | 9% | Yüksek |
| Nörogenetik (Lökodistrofiler, Mitokondriyal) | 9% | Yüksek |
| İnflamatuvar+Demiyelinizan (ADEM, MS) | 6% | Orta |
| SSS Enfeksiyonları (menenjit, ensefalit) | 8% | Yüksek |
| Çocukluk Migreni + Baş Ağrısı | 6% | Orta |
| Hareket Bozuklukları + Ataksiler | 6% | Orta |
| Beyin Tümörleri + Pediatrik İnme | 6% | Orta |
🎯 Konu Başlıkları ve Çalışma Notları
Aşağıdaki notlar konu başlıklarını ve kavramsal çerçeveyi özetler; ilaç dozu gibi tedavi parametreleri bilinçli olarak yazılmamıştır. Bu değerler için kaynak olarak güncel kılavuzun kendi sürümünü kullanın.
1. Epilepsi — en yüksek editoryal ağırlık
ILAE 2017 Sınıflandırma: Nöbet (focal/generalized/unknown onset) + Epilepsi (focal/generalized/combined/unknown) + Etiyoloji (yapısal/genetik/enfeksiyöz/metabolik/immün/bilinmeyen). Pediatrik Sendromlar: West sendromu (infantil spazm + hipsaritmi + gelişim gerileme) — ACTH/vigabatrin. Lennox-Gastaut (multiple seizure types + slow spike-wave). Dravet (SCN1A — PCDH19 da). BECTS/rolandic. Childhood Absence Epilepsy (CAE) — etosüksimid 1. tercih. JME (juvenil miyoklonik) — valproat (kız kaçın), levetirasetam. İlaç Seçimi: Fokal: oksbazepin, levetirasetam, lakozamid. Generalize: valproat, lamotrijin, levetirasetam. Status: lorazepam → fosfenitoin → fenobarbital. 2024: Cenobamat (fokal), Fenfluramine (Dravet, LGS).
2. Nöromusküler — sık güncellenen alan
- SMA (Spinal Musküler Atrofi): SMN1 delesyonu. 4 tip (Tip 0 prenatal, Tip 1 Werdnig-Hoffmann <6 ay, Tip 2 oturabilir, Tip 3 yürüyebilir, Tip 4 erişkin). Yeni gen tedavileri (güncel gelişme): Nusinersen (Spinraza) — antisense oligo, intratekal; Onasemnogene abeparvovec (Zolgensma) — AAV9 SMN1, IV tek doz <2 yaş; Risdiplam (Evrysdi) — oral SMN2 splicing modifier 2+ ay. Yenidoğan taramasının Türkiye'deki durumu için güncel Sağlık Bakanlığı duyurularına bakın.
- DMD (Duchenne): X'e bağlı, dystrofin. Gowers belirtisi, gastrocnemius pseudohipertrofisi. CK çok yüksek. Yeni: Eteplirsen (eksen 51 atlama), Casimersen (eksen 45), Elevidys (delandistrogene moxeparvovec — gen tedavisi 2023, 4-5 yaş). Steroid (deflazakort/prednizon) standart.
- BMD (Becker), CMT, Pompe (asit alfa-glukozidaz — alglukozidaz alfa)
- Miyastenia Gravis: Pediatrik MG (juvenil). Anti-AchR, anti-MuSK. Piridostigmin, IVIG, plazmaferez, timektomi.
3. Serebral Palsi
Statik motor bozukluk, ilerlemiyor. GMFCS sınıflandırma 1-5 (motor fonksiyon). Tipler: spastik (en sık) — diparezik/hemiparezik/quadriparezik. Diskinetik. Ataksik. Mikst. Etiyoloji: prematürite + IVH + PVL + hipoksi. Tedavi multidisipliner: fizyoterapi + botulinum toksin (lokal) + baklofen (intratekal/oral) + selektif dorsal rizotomi (spastik diparezi). Eşlik: epilepsi (%30), zihinsel yetersizlik, görme/işitme.
4. Yenidoğan Nörolojisi
HİE (Hipoksik İskemik Ensefalopati): Sarnat evrelemesi 1-3. Terapötik hipotermi (33.5°C, 72 saat) — moderate-severe HIE'de standart, 6 saat içinde başla. NMC (Neonatal Convulsion): Fenobarbital 1. tercih (yeni: levetirasetam alternatif). IVH (intraventriküler hemoraji): Prematürite, germinal matriks. Papile evrelemesi 1-4. Yenidoğan inme: Arteriyal vs venöz, MR difüzyon. Konjenital nöral tüp defekt: Folat profilaksisi.
5. Nörogenetik
- Lökodistrofiler: Adrenoleukodistrofi (X'li, VLCFA), MLD (metakromatik), Krabbe, Canavan, Alexander, PMD.
- Mitokondriyal: MELAS, MERRF, Leigh, Kearns-Sayre. Laktat↑, ragged red fibers.
- Nörokutanöz Sendromlar: NF1 (kafe-au-lait, Lisch nodülü, optik gliom), NF2 (vestibular schwannom), TS (tuberoz skleroz — TSC1/TSC2, infantil spazm, ash-leaf), Sturge-Weber (port-wine, leptomeningeal angiom), VHL.
- Mukopolisakkaridozlar (MPS): Hurler, Hunter (X), Sanfilippo. ERT (enzim replasman tedavisi).
- Lizozomal: Niemann-Pick, Gaucher, Tay-Sachs, Fabry.
6. SSS Enfeksiyonları
Bakteriyel Menenjit: Yenidoğan: GBS, E. coli, Listeria. 1-3 ay: pnömokok, meningokok, Hib (aşılı azaldı). >3ay: pnömokok, meningokok. BOS analizi (PMN↑, glukoz↓, protein↑). Ampisilin+sefotaksim (yenidoğan) veya seftriakson+vankomisin (>1 ay) + deksametazon. Viral Ensefalit: HSV (asiklovir empirik!), arbovirüsler. Otoimmün Ensefalit: Anti-NMDA reseptör (psychatric semptomlar, dyskinezi), anti-LGI1, anti-CASPR2.
7. ADEM + Pediatrik MS
ADEM: Tek dönem, multifokal, ensefalopati, postenfeksiyöz. MR multipl T2 hiperintens. Tedavi: IV metilprednizolon ± IVIG/plazmaferez. Pediatrik MS: McDonald 2017 kriterleri. Çocuklarda relapsing-remitting ağırlıklı. Tedavi: glatiramer, interferon-β, fingolimod (10+ yaş onaylı), natalizumab. NMOSD (anti-AQP4): Eculizumab. MOGAD (anti-MOG): Yeni antite.
📚 Kaynaklar
- Swaiman's Pediatric Neurology, 6. Baskı (2017) — Standart referans
- Volpe's Neurology of the Newborn, 6. Baskı (2017) — Yenidoğan nörolojisi
- Aicardi's Diseases of the Nervous System in Childhood, 4. Baskı
- ILAE 2017 Sınıflandırma — ilae.org
- Türk Çocuk Nörolojisi Derneği — cocuknorolojisi.org
- AAN Kılavuzları — aan.com
- SMA News Today, MDA güncel
📅 12 Haftalık Hazırlık Planı
| Hafta | Konu |
|---|---|
| 1-3 | Epilepsi (ILAE 2017 + sendromlar + ilaç seçimi + status + yeni ilaçlar) |
| 4 | Nöromusküler (SMA, DMD, MG, Pompe — gen tedavileri detay) |
| 5 | Serebral palsi + gelişim geriliği + otizm |
| 6 | Yenidoğan nörolojisi (HİE, NMC, IVH) |
| 7-8 | Nörogenetik (lökodistrofiler, mitokondriyal, nörokutanöz) |
| 9 | SSS enfeksiyonları + otoimmün ensefalit |
| 10 | ADEM, pediatrik MS, NMOSD, MOGAD + migren + hareket bozuklukları |
| 11 | Geçmiş YDUS soruları + simülasyon |
| 12 | Tekrar + zayıf konular + son hatırlatma |
❓ FAQ
SMA gen tedavileri (Spinraza, Zolgensma, Risdiplam) farkı?
Spinraza: İntratekal antisense oligo, ömür boyu tekrarlayan uygulama. Zolgensma: AAV9 vektör SMN1 transferi, IV tek doz, <2 yaş, tek seferlik uygulama. Risdiplam: Oral SMN2 splicing modifier, 2+ ay, sürekli kullanım. Üç tedavinin maliyeti çok yüksektir; Türkiye'deki ruhsat ve geri ödeme durumu için güncel Sağlık Bakanlığı ve SGK duyurularına bakın.
DMD gen tedavisi Elevidys nedir?
Delandistrogene moxeparvovec (Elevidys) — AAVrh74 vektör mikro-dystrofin. FDA 2023 (4-5 yaş ambulatuvar). Türkiye'deki ruhsat durumu için güncel duyurulara bakın. ALT/AST takibi (transient yükselir).
West sendromu tedavisi: ACTH mı vigabatrin mi?
Etyolojiye bağlı. Tuberoz skleroz (TS) → vigabatrin 1. tercih. İdiyopatik infantil spazm → ACTH veya prednizolon (doz güncel kılavuza göre belirlenir). Vigabatrin retina toksisitesi (görme alanı) takip.
HİE'de hipotermi kaç saat içinde başlatılmalı?
İlk 6 saat içinde, 33.5°C, 72 saat. Moderate-severe HIE (Sarnat 2-3) endikasyonu. Yavaş ısıtma (0.5°C/saat). Etkinlik: ölüm + ağır engellilik %25 azaltır.
Anti-NMDA reseptör ensefalit pediatrik tedavi?
1. basamak: IV metilprednizolon + IVIG veya plazmaferez. 2. basamak: rituksimab + siklofosfamid. Over teratomu tarama (kız), eğer varsa rezeke. Uzun dönem nüks %15-20.
⚖️ YMYL Disclaimer
Bu içerik YDUS Çocuk Nörolojisi yan dal sınav hazırlığı amaçlı akademik rehberdir; klinik tedavi, ilaç dozajı, hasta bakımı, reçete yazma veya tanı tavsiyesi niteliği taşımaz. Klinik uygulamada güncel kılavuzlar (ILAE, AAN, Türk Çocuk Nörolojisi Derneği), Türkiye Farmakopesi ve yetkili hekim onayı esas alınmalıdır. Sınav bilgileri için ÖSYM resmi kılavuzunu doğrulayınız.
