YDUS Çocuk Acil, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanlarının girdiği 3 yıllık bir yan dal eğitimidir (1219 sayılı Kanun Ek-3). Bu yan dala Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ana dalından girildiği için sınav, ÖSYM 2026-YDUS Başvuru Kılavuzu'na göre 60 soruluk, 80 dakikalık çoktan seçmeli sınavdır; sorular yan dala özgü değil, ana dalın genel eğitim programı çerçevesinde hazırlanır. Bu rehberde pediatrik resüsitasyondan zehirlenmelere, travmadan akut nörolojik acillere uzanan konu başlıklarının editoryal haritasını, AHA PALS, Surviving Sepsis Campaign Pediatric ve AAP gibi kaynak aileleri çerçevesinde çalışma notlarını ve 12 haftalık hazırlık planını bulacaksınız. Klinik doz ve protokol ayrıntıları bu yazıda yer almaz; güncel kılavuzların kendi sürümlerine başvurun.
📋 YDUS Çocuk Acil 2026 Hızlı Bakış
- Sınav: 2 Mayıs 2026 (Cumartesi), saat 10.15, Ankara · Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ana dalından girenler için 60 çoktan seçmeli soru / 80 dakika (kılavuz md. 1.3)
- Puanlama: Net = doğru − yanlış/4 (4 yanlış 1 doğruyu götürür), 100 üzerinden YDUS puanına dönüştürülür; tercih için en az 45 puan gerekir (md. 4.2, 4.5)
- Ana Dal: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları (Pediatri) uzmanlığı
- Eğitim: 3 yıl yan dal (1219 sayılı Kanun Ek-3)
- ÖSYM yerleştirme verisi (genel kontenjan): 2026: 26 program, 70 kontenjan, 11 yerleşen, en küçük puan 47,50, en büyük puan 87,92 · 2025/2: 25 program, 35 kontenjan, 16 yerleşen, 45,83-67,29 · 2025/1: 24 program, 37 kontenjan, 17 yerleşen, 45,42-69,17
Kaynak: ÖSYM, YDUS Yerleştirme Sonuçlarına İlişkin En Küçük ve En Büyük Puanlar (yabancı uyruklu kontenjan hariç). En küçük ve en büyük puan, programlar arasındaki uç değerlerdir; kontenjanın bir kısmı boş kalabilir ve boş kalanlar ek yerleştirmede değerlendirilir.
📊 Konu Haritası (editoryal tahmin, resmî dağılım değildir)
ÖSYM yan dala özgü ayrı bir test hazırlamaz; sorular, adayın girdiği ana dalın (Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları) genel eğitim programı çerçevesinde hazırlanır (kılavuz md. 1.3). Aşağıdaki harita, bu yan dalın konu başlıklarını göreli ağırlıklarıyla gösteren editoryal bir çalışma planıdır; ÖSYM'nin yayımladığı bir soru dağılımı değildir. Yüzdeler yaklaşık göreli ağırlıklardır ve toplamı 100'ü tutmayabilir.
| Konu | Göreli ağırlık (editoryal, %) |
|---|---|
| Pediatrik Resüsitasyon (PALS, BLS, şok) | 17% |
| Solunum Acilleri (astım, bronşiyolit, krup, anafilaksi) | 14% |
| Pediatrik Travma + Yanık | 11% |
| Zehirlenmeler ve Toksikoloji | 11% |
| Sıvı-Elektrolit + Asit-Baz Bozuklukları | 9% |
| Akut Nörolojik Aciller (status, koma) | 8% |
| Enfeksiyon Acilleri (sepsis, menenjit) | 8% |
| Kardiyovasküler Aciller (aritmi, KY) | 6% |
| GIS+Üriner+Endokrin Aciller | 8% |
| Çocuk İstismarı + Sosyal Pediatri | 6% |
🎯 Konu Başlıkları ve Çalışma Notları
Aşağıdaki notlar konu başlıklarını ve kavramsal çerçeveyi özetler; ilaç dozu, enerji, sıvı hacmi veya süre gibi klinik parametreler bilinçli olarak yazılmamıştır. Bu değerler için kaynak olarak güncel kılavuzun kendi sürümünü kullanın.
1. Pediatrik Resüsitasyon
BLS ve PALS: Temel yaşam desteği (BLS) ve ileri pediyatrik yaşam desteği (PALS) algoritmaları; kurtarıcı sayısına ve yaşa göre kompresyon-ventilasyon yaklaşımındaki farklar. Şok: Hipovolemik, distribütif ve kardiyojenik şokun ayırımı ve yaklaşımın farkları. İlaç ve defibrilasyon: Ağırlığa göre hesaplama mantığı ve ritme göre algoritma; sayısal değerler bu yazıda verilmez. Güncellemeler: Yenidoğan resüsitasyonunda rutin ağız-burun aspirasyonunun bırakılması ve kord klempleme zamanlaması; resüsitasyon sırasında ve sonrasında kapnografi gibi izlem araçlarının vurgusu. Kılavuz sürümünüzden kontrol edin.
2. Solunum Acilleri
- Astım Akut Atak: Hafif/orta/ciddi sınıflama (PRAM, PASS gibi skorlar). Kısa etkili β2 agonist (inhaler + spacer ya da nebülizör), sistemik steroid, ciddi ataklarda magnezyum sülfat ve heliox gibi seçenekler.
- Bronşiyolit: En sık etken RSV, küçük bebekler etkilenir. Destek tedavisi esastır (nazal aspirasyon, hidrasyon, oksijen); rutin bronkodilatör ve steroid önerilmez; hipertonik salin tartışmalıdır; yoğun bakım öncesinde yüksek akımlı nazal kanül (HFNC) kullanılabilir.
- Krup (Laringotrakeobronşit): Parainfluenza etken; Westley skoru ile şiddet değerlendirmesi. Hafif vakada steroid, orta-ciddi vakada steroide ek olarak nebülize epinefrin yaklaşımı.
- Anafilaksi: Kılavuzlar adrenalini (kas içi, uyluk lateral) ilk basamak olarak ve geciktirilmeden uygulanması gereken ilaç olarak vurgular; antihistaminik ve steroid ikincil kabul edilir.
- Yabancı Cisim Aspirasyonu: Küçük çocuklarda sık; sağ ana bronş daha sık tutulur; tedavi rijit bronkoskopidir.
3. Pediatrik Travma ve Yanık
ATLS pediyatrik yaklaşım: Boy bazlı doz ve ekipman seçimi için Broselow bandı, servikal immobilizasyon, hava yolu yönetiminin farkları (bilinçsiz hastada orofaringeal hava yolu; kafa travmasında nazofaringeal hava yolundan kaçınma). Kafa travması: BT gerekliliği için PECARN kuralı, pediyatrik Glasgow Koma Skalası, konküzyon yönetimi. Karın travması: Çocuklarda FAST'ın sınırlı duyarlılığı ve BT; karaciğer ve dalak laserasyonlarının çoğunda konservatif yaklaşım, cerrahi nadirdir. Yanık: Lund-Browder şeması (pediyatrik), modifiye Parkland yaklaşımıyla sıvı replasmanı (hesaplama kılavuzdan) ve hastaneye yönlendirme kriterleri.
4. Zehirlenmeler
- Genel Yaklaşım: ABC, risk değerlendirmesi, dekontaminasyon, antidot ve destek tedavisi. Aktif kömürün kullanımı zamanlamaya ve maddeye bağlıdır; korozif maddeler, hidrokarbonlar, alkoller ve demirde etkisizdir ya da kontrendikedir. Gastrik lavaj artık nadir uygulanır.
- Asetaminofen (Parasetamol): En sık ilaç zehirlenmelerinden biri. Rumack-Matthew nomogramı ile serum düzeyinin yorumu, N-asetilsistein (NAC) endikasyonu.
- Salisilat (Aspirin): Tinnitus, hiperventilasyon, karma respiratuvar alkaloz ve metabolik asidoz; idrar alkalinizasyonu; ciddi vakada hemodiyaliz.
- Demir: Vitamin ya da şeker görünümlü tabletler nedeniyle çocuklarda sık; şelasyon tedavisi (deferoksamin) serum düzeyine ve kliniğe göre belirlenir.
- Kostik Maddeler: Asit (koagülasyon nekrozu) ve alkali (likefaksiyon nekrozu) farkı. Kusturma kontrendikedir; erken endoskopi gündeme gelir.
- Antikolinerjik Toksidrom: "Sıcak-kuru-kırmızı-deli-kör" ezberi; fizostigmin antidot olarak anılır.
- Opioid: Antidot naloksan.
- Metanol / Etilen Glikol: Anyon açıklı ve ozmolal açıklı metabolik asidoz; fomepizol ve hemodiyaliz.
5. Sıvı-Elektrolit ve Asit-Baz
Dehidratasyon: Hafif/orta/ciddi derecelendirme; izonatremik (en sık), hiponatremik ve hipernatremik tipler. Replasman ve idame sıvısı hesabının mantığı (Holliday-Segar yaklaşımı); sayısal değerler için kılavuzlara bakın. Hiperkalemi: Basamaklı yaklaşım: membran stabilizasyonu (kalsiyum), potasyumu hücre içine kaydırma, atılımı artırma, gerekirse diyaliz. DKA: Sıvı tedavisinde dikkat, insülinin infüzyonla verilmesi (pediyatrikte bolus önerilmez) ve beyin ödemi riski; en korkulan komplikasyon beyin ödemidir.
6. Akut Nörolojik Aciller
Status epileptikus: Tanımı ve basamaklı ilaç yaklaşımı: birinci basamakta benzodiazepin, ikinci basamakta antinöbet ilaçları, refrakter durumda anestezik ajanlar ve sürekli EEG izlemi. Koma: AEIOU TIPS hatırlatıcısı (Alkol, Endokrin, İnfeksiyon, Opioid, Üremi, Travma, İnsülin, Psikiyatrik, Şok). Kafa içi basınç artışı: Cushing triadı (hipertansiyon, bradikardi, düzensiz solunum); yatak başı pozisyonu, hiperozmolar tedavi; serebral perfüzyon basıncı = ortalama arter basıncı − kafa içi basınç.
7. Pediatrik Sepsis
Surviving Sepsis Campaign Pediatric: Erken tanı, kan kültürü, zamanında antibiyotik, dikkatli sıvı resüsitasyonu (aşırı sıvı yüklenmesinin riskleri), dirençli şokta vazopressör seçimi, laktat takibi ve adrenal yetersizlik şüphesinde hidrokortizon. Septik şokta mortalite yüksektir; erken tanı kritik önem taşır. Zaman pencereleri ve sıvı miktarları için kılavuzun güncel sürümüne bakın.
8. Çocuk İstismarı
Etik ve yasal zorunluluk: şüpheli istismarın bildirimi (Çocuk İzlem Merkezi, ÇİM). Sentinel yaralanmalar (yenidoğanda ve bebekte açıklanamayan her ekimoz şüphelidir), sarsılmış bebek sendromunda retina kanamaları, spiral kemik kırığı; posterior kot kırığı ve metafizyel köşe kırığı istismar açısından yüksek özgüllük taşır. SCAN (suspected child abuse and neglect) yaklaşımı, adli tıp ve sosyal hizmet konsültasyonu.
📚 Kaynaklar
- Fleisher and Ludwig's Textbook of Pediatric Emergency Medicine, 8. Baskı (2022)
- Tintinalli's Emergency Medicine — Pediatric bölümleri
- AHA PALS Provider Manual 2020
- Ulusal çocuk acil ve çocuk yoğun bakım derneklerinin güncel yayınları
- AAP Section on Emergency Medicine
- Pediatric Care Online (AAP)
📅 12 Haftalık Hazırlık Planı
| Hafta | Konu |
|---|---|
| 1-2 | PALS + BLS + şok yönetimi |
| 3 | Solunum acilleri (astım, bronşiyolit, krup, anafilaksi) |
| 4 | Pediatrik travma + yanık |
| 5-6 | Zehirlenmeler ve toksikoloji |
| 7 | Sıvı-elektrolit + DKA |
| 8 | Akut nörolojik aciller (status, koma, KIBAS) |
| 9 | Sepsis + enfeksiyon acilleri |
| 10 | Kardiyak + GIS + üriner + endokrin aciller + istismar |
| 11 | ÖSYM'nin yayımladığı geçmiş sınav soruları + simülasyon |
| 12 | Tekrar + zayıf konular |
❓ FAQ
Çocuk Acil yan dalına hangi ana daldan girilir, sınav nasıl yapılır?
Çocuk Acil, ÖSYM yerleştirme tablolarında Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ana dalının altında ilan edilir; yalnızca bu ana dalda uzman olanlar başvurabilir. Bu ana dalda sınav 60 soruluk, 80 dakikalık çoktan seçmelidir (beş seçenekli); net doğru − yanlış/4 ile hesaplanır ve 100 üzerinden YDUS puanına çevrilir. Açık uçlu bölüm yoktur.
Çocuk Acil için ÖSYM'nin 2026 kontenjan ve puan verisi nedir?
ÖSYM'nin 2026-YDUS yerleştirme tablosuna göre genel kontenjanda 26 programda 70 kontenjan ilan edildi, 11 aday yerleşti; programlara yerleşen en küçük puan 47,50, en büyük puan 87,92 oldu. 2025/2 döneminde 35 kontenjana 16, 2025/1 döneminde 37 kontenjana 17 aday yerleşmişti. Kontenjanın büyük bölümü boş kalabiliyor; hedef programınızın önceki dönem puanlarını ÖSYM tablosundan inceleyin.
Anafilakside önce adrenalin mi antihistaminik mi?
Güncel anafilaksi kılavuzları ilk basamak ilaç olarak adrenalini ve geciktirilmeden uygulanmasını vurgular; antihistaminik ve steroid ikincil kabul edilir. Doz ve uygulama ayrıntıları için kılavuzun güncel sürümüne bakın; bu yazı klinik doz vermez.
DKA'da pediatrik insülin bolusu verilir mi?
Pediatrik DKA kılavuzları insülinin bolus olarak değil, sürekli infüzyonla başlanmasını önerir; beyin ödemi riski nedeniyle sıvı tedavisi de dikkatle planlanır. İnfüzyon hızı ve zamanlaması için güncel kılavuza bakın.
Çocuk istismarında bildirim mecburi mi?
Evet. Türkiye'de 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu çerçevesinde şüpheli istismar bildirilmelidir; hastane sosyal hizmet birimi, İl Sosyal Hizmet Müdürlüğü ve Çocuk İzlem Merkezi (ÇİM) süreçte devreye girer.
⚖️ YMYL Disclaimer
Bu içerik YDUS Çocuk Acil yan dal sınav hazırlığı amaçlı akademik rehberdir; klinik tedavi, ilaç dozajı, hasta bakımı, reçete yazma veya tanı tavsiyesi niteliği taşımaz. Klinik uygulamada güncel kılavuzlar (AHA PALS, Surviving Sepsis Campaign Pediatric ve ulusal dernek kılavuzları), Türkiye Farmakopesi ve yetkili hekim onayı esas alınmalıdır. Sınav bilgileri için ÖSYM resmi kılavuzunu doğrulayınız.
