Gelişimsel Pediatri, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları (Pediatri) uzmanlarının YDUS ile girdiği 3 yıllık bir yan daldır (1219 sayılı Kanun eki çizelge). YDUS'ta yan dala özgü ayrı bir test yoktur: sorular adayın başvurduğu ana dalın (Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları) genel eğitim programı çerçevesinde hazırlanır (ÖSYM 2026-YDUS Başvuru Kılavuzu md. 1.3). Rehber, erken çocukluk gelişiminden gelişimsel gecikme/koordinasyon bozukluklarına, otizmden öğrenme bozukluklarına, prematürite gelişimsel takibinden okul öncesi davranış değerlendirmesine, anne-bebek bağlanma dinamiklerinden çocukluk istismarı tespitine uzanan başlıkları AAP (American Academy of Pediatrics), Society for Developmental & Behavioral Pediatrics, Bayley-III/IV ve Türk Sosyal Pediatri Derneği güncel kılavuzları ışığında haritalar ve 12 haftalık hazırlık planını içerir.
📋 YDUS Gelişimsel Pediatri 2026 Hızlı Bakış
- 2 Mayıs 2026 · Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ana dalı testi: 60 çoktan seçmeli soru, 80 dakika, açık uçlu bölüm yok · 4 yanlış 1 doğruyu götürür (ÖSYM 2026-YDUS kılavuzu md. 1.3 ve 4.2)
- Yeterlik: YDUS puanı en az 45 · Yan dal eğitimine başlamak için Devlet hizmeti yükümlülük süresinin en az yarısı tamamlanmış olmalıdır (3359 sayılı Kanun Ek 5; ÖSYM 2026-YDUS kılavuzu md. 2.1)
- Ana Dal: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları (Pediatri) · 3 yıl yan dal (1219 sayılı Kanun eki çizelge)
- 2026 YDUS (ÖSYM, genel kontenjan): 6 kontenjan, 5 yerleşen; en küçük puan 72,92, en büyük puan 83,33. 2025/1 ve 2025/2 dönemlerinde toplam 3 kontenjan açıldı, yerleşen olmadı
📊 Konu Haritası (Editoryal Ağırlık Tahmini)
| Konu | Soru | % |
|---|---|---|
| Normal Gelişim Basamakları + Tarama | 15-18 | 17% |
| Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) | 10-12 | 11% |
| Gelişimsel Gecikme + Zihinsel Yetersizlik | 10-12 | 11% |
| Konuşma+Dil Bozuklukları | 7-9 | 8% |
| DEHB + Öğrenme Bozuklukları | 10-12 | 11% |
| Prematüre+NICU Gelişimsel Takip | 7-9 | 8% |
| Çocuk İstismarı + İhmal | 7-9 | 8% |
| Davranış Bozuklukları + Anne-Çocuk İlişkisi | 5-7 | 6% |
| Beslenme + Yeme Davranışı + Uyku | 5-7 | 6% |
| Ekran Maruziyeti + Modern Etkenler | 3-5 | 4% |
| Erken Müdahale Programları | 5-7 | 6% |
Not: Bu tablo ÖSYM'nin yayımladığı resmî bir konu-soru dağılımı değildir. YDUS'ta Gelişimsel Pediatri'ye özgü ayrı bir test yoktur; sorular adayın başvurduğu ana dalın (Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları) genel eğitim programı çerçevesinde hazırlanır (ÖSYM 2026-YDUS Başvuru Kılavuzu md. 1.3). Soru ve yüzde sütunları, yan dalın müfredat başlıklarının göreli ağırlığına dair editoryal bir tahmindir.
🎯 Konu Detayları
1. Normal Gelişim Basamakları (15-18 soru — En Yüksek Ağırlık)
Gelişim Alanları: Kaba motor (head control 4 ay, oturma 6 ay, yürüme 12 ay), ince motor (palmar grasp 4-5 ay, pinser 9-10 ay), dil (cooing 2 ay, babbling 6 ay, ilk kelime 12 ay), sosyal-duygusal (sosyal gülme 2 ay, ayrılık anksiyete 8-9 ay). Bayley-III/IV: 1-42 ay altın standart. Denver II: 0-6 yaş tarama (kullanım azaldı 2024). ASQ-3 (Ages and Stages Questionnaire): Aile temelli tarama. AAP 2024 Tarama Önerisi: 9, 18, 24, 30 ay genel gelişim taraması; 18, 24 ay otizm taraması (M-CHAT-R/F).
2. Otizm Spektrum Bozukluğu (10-12 soru)
DSM-5-TR Level 1-3 (destek ihtiyacı). 2 Ana Alan: 1) Sosyal iletişim+etkileşim eksikliği, 2) Kısıtlanmış+tekrarlayıcı davranışlar+ilgiler. Türkiye prevalans %1-1.5 (artış — daha iyi tarama). Erken Tanı: M-CHAT-R/F 18-24 ay (16 madde, sensitivite %85, spesifite %99). ADOS-2 + ADI-R altın standart. AAP — 9, 18, 24 ay tarama. Genetik: Tüberoz skleroz, fragile X (FMR1), Rett (MECP2), 16p11.2, SHANK3, CHD8. Müdahale: ABA (Applied Behavior Analysis), TEACCH, ESDM (Early Start Denver Model), DIR/Floortime, PRT (Pivotal Response Treatment), JASPER. Erken (<3 yaş), yoğun (20-40 saat/hafta) müdahale en etkin. Farmakoloji: İrritabilite/agresyona — risperidon (5+ yaş FDA), aripiprazol (6+ yaş). Çekirdek semptom için onaylı ilaç YOK. 2024: Bumetanide (klorür dengeleyici), balovaptan, oksitosin araştırılıyor.
3. Gelişimsel Gecikme + Zihinsel Yetersizlik (10-12 soru)
Gelişimsel Gecikme (DD): 5 yaş altı 2+ alanda gecikme (-2 SDS). Global Developmental Delay (GDD): 2+ alan etkilenmiş. Zihinsel Yetersizlik (DSM-5): IQ <70 (2 SDS) + adaptif fonksiyon defisiti + 18 yaş öncesi başlangıç. Hafif (50-70), orta (35-50), ağır (20-35), çok ağır (<20). Etyoloji Araştırma: Gelişimsel gecikmenin %50'sinde tanımlanır. Karyotip (down sendromu, Turner, Klinefelter), CMA (chromosomal microarray) — 1. tercih (+%15-20 yield), Fragile X (FMR1), genel veya hedefli WES (whole exome sequencing) %25-40 yield, MR beyin (yapısal anomali), metabolik tarama. 2024 Güncel: WGS (whole genome sequencing) maliyet düştü, 1. tercih oluyor.
4. Konuşma + Dil Bozuklukları (7-9 soru)
- Specific Language Impairment (SLI): Diğer alanlar normal, sadece dil. Türkçe "Özgül Dil Bozukluğu".
- Konuşma Apraksisi (Childhood Apraxia of Speech): Motor planlama defekti.
- Stuttering (Kekemelik): 2-5 yaş başlangıç, çoğu spontan iyileşme. Lidcombe programı.
- Selektif Mutizm: Anksiyete bozukluğu spektrumunda. CBT + SSRI.
- İşitme Kayıpları: Yenidoğan tarama (UNHS — Universal Newborn Hearing Screening, OAE+ABR). Konjenital CMV %20 sensorinöral işitme kaybı sebep. Koklear implant erken (12-18 ay) optimal.
5. DEHB + Öğrenme Bozuklukları (10-12 soru)
DEHB (DSM-5-TR): Dikkat eksikliği, hiperaktif-impulsif, kombine 3 alt tip. Pediatrik prevalans %5-7. Vanderbilt, Conners ölçekleri. Tedavi: PMT (Parent Management Training), CBT, davranışçı, stimülan farmakoterapi. Öğrenme Bozuklukları (DSM-5): Belirli akademik beceri (okuma, yazma, matematik) yaşa+IQ'ya göre belirgin düşük. Disleksi: Okuma — fonolojik farkındalık, hızlı isimlendirme. Disgrafi: Yazma. Diskalkuli: Matematik. Multidisipliner: pedagog, dilbilim uzmanı, çocuk psikiyatristi, öğretmen.
6. Prematüre + NICU Gelişimsel Takip (7-9 soru)
Düzeltilmiş Yaş: Prematüre değerlendirmesinde 24 aya kadar düzeltilmiş yaş kullanılır (gestasyonel hafta - tam term 40 hafta = düzeltme). Yüksek Risk Grubu: ELBW (<1000 g), VLBW (<1500 g), <28 hafta, IVH grade 3-4, PVL, BPD, NEC, terapötik hipotermi geçirenler, retinopati grade 3+. Takip Programı: 6, 12, 18, 24, 36 ay → okul öncesi → okul yaş. Bayley-III, MABC-2 (motor), Lange-Aragones, ekstra MR, EEG. Çıkım: Prematüre %25 hafif gelişimsel sorun, %5-10 ciddi (CP, IDD, sensorinöral). 2024 — küçük gestasyonal yaşta sağkalım arttı (%80+ <26 hafta) ama gelişimsel sonuçlar iyileşmedi.
7. Çocuk İstismarı + İhmal (7-9 soru)
4 Tip: Fiziksel, cinsel, duygusal, ihmal. Türkiye: Çocuk İzlem Merkezi (ÇİM) — adli + tıbbi + psikolojik koordinasyon. 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu — bildirim mecburi. Sentinel Injuries: Yenidoğan herhangi ekimoz, oral mukozal frenulum yırtık, retina kanamaları (shaken baby — abusive head trauma). Spiral kemik kırığı, posterior kostal kırık + metafizyel köşe kırığı patognomonik. SCAN protokolü: Suspected Child Abuse and Neglect — multidisipliner. ACE skoru — Adverse Childhood Experiences yaşam boyu sağlık etki.
8. Davranış + Anne-Bebek (5-7 soru)
Bağlanma Teorisi (Bowlby, Ainsworth): Strange Situation — güvenli, anksiöz-kaçıngan, anksiöz-direnen, dezorganize. Erken bağlanma sonraki ilişkiler, regülasyon temel. Anne Postpartum Depresyonu: EPDS (Edinburgh Postnatal Depression Scale) tarama. Bebeğin gelişimine etki. Tedavi: SSRI, IPT, danışmanlık. Çocukluk Davranış Sorunları: Tantrum (1-3 yaş normal), ODD, Konstrüktif Tedavi.
9. Ekran Maruziyeti + Modern Etken (3-5 soru)
AAP 2024 Önerisi: <18 ay video sohbet hariç ekran YOK. 18-24 ay yüksek kaliteli, ebeveyn ile beraber. 2-5 yaş 1 saat/gün max. School age dikkat. Etkiler: Dil gecikmesi, dikkat sorunları, obezite, uyku bozukluğu. Sosyal Medya + Ergen Mental Sağlığı: 2024'te WHO ve APA uyarıları — depresyon ve intihar düşüncesi artışı korelasyonu.
10. Erken Müdahale Programları (5-7 soru)
Türkiye'de RAM (Rehberlik Araştırma Merkezi), özel eğitim merkezleri, özel rehabilitasyon merkezleri. Kapsam: 0-3 yaş erken müdahale (en kritik dönem), 3-6 okul öncesi, 6-18 yaş okul. Multidisipliner — fizyoterapi, ergoterapi, dil terapisi, özel eğitim, çocuk gelişimi uzmanı, psikolog. Aile odaklı yaklaşım altın standart.
📚 Kaynaklar
- Voigt's Developmental and Behavioral Pediatrics, 3. Baskı (2023) — Standart referans
- Carey & Crocker's Developmental-Behavioral Pediatrics, 4. Baskı
- Bayley-III/IV Administration Manual
- AAP Bright Futures Guidelines (4. baskı)
- SDBP (Society for Developmental & Behavioral Pediatrics) Klinik Önerileri
- Türk Sosyal Pediatri Derneği
- Pediatrics + JAMA Pediatrics + JDBP güncel
📅 12 Haftalık Hazırlık Planı
| Hafta | Konu |
|---|---|
| 1-2 | Normal gelişim basamakları + Bayley + tarama |
| 3 | OSB (M-CHAT, ADOS, ABA, ESDM) |
| 4 | Gelişimsel gecikme + ID + genetik etyoloji |
| 5 | Konuşma+dil + işitme kaybı |
| 6 | DEHB + öğrenme bozuklukları |
| 7 | Prematüre+NICU gelişimsel takip |
| 8 | Çocuk istismarı + ihmal + ÇİM protokolü |
| 9 | Davranış + bağlanma + anne PPD |
| 10 | Beslenme+uyku + ekran + erken müdahale |
| 11 | Geçmiş YDUS + simülasyon |
| 12 | Tekrar + zayıf konular |
❓ FAQ
CMA (Chromosomal Microarray) gelişimsel gecikmede neden 1. tercih?
Gelişimsel gecikme/ID + dismorfik bulgular kombinasyonunda CMA %15-20 patojenik kopyalama variantı tespit eder (klasik karyotipten 4× üstün). Standart 1. genetik test (ACMG önerisi). Pozitif çıkmazsa Fragile X testi + WES.
Yenidoğan işitme tarama UNHS protokolü nedir?
UNHS — Universal Newborn Hearing Screening. Türkiye 2008'den bu yana ulusal program. OAE (Otoacoustic Emissions) → başarısız → ABR (Auditory Brainstem Response). Tanı 3 ay öncesi, müdahale 6 ay öncesi (1-3-6 prensibi). Konjenital CMV — %20 sensorinöral işitme kaybı tarama önemli.
Düzeltilmiş yaş ne zaman kullanılır?
Prematüre bebeklerde gelişimsel değerlendirmede. 40 hafta gestasyonal yaşa kadar düzeltme. Çoğu klinisyen 24 aya kadar düzeltilmiş yaş kullanır (CDC önerisi 24 ay). Daha sonra kronolojik yaş.
Otizmde erken müdahalenin etkisi?
ESDM Rogers 2010 RCT — 18-30 ay başlanan ESDM (yoğun, evde, oyun temelli, 20+ saat/hafta) — IQ 17 puan artış, alıcı dil 18 puan, adaptif davranış. Müdahale yaşı kritik (3 yaş öncesi optimal). AAP — şüphe → bekleme YOK, müdahale başlat.
AAP ekran maruziyeti önerisi 2024?
<18 ay: video sohbet (FaceTime aile) hariç ekran YOK. 18-24 ay: çok seçici, yüksek kaliteli içerik, ebeveyn ile beraber. 2-5 yaş: 1 saat/gün max. Yatak öncesi 1 saat ekran YOK (uyku). Yemek vakti ekran YOK. Aile medya planı (HealthyChildren.org).
⚖️ YMYL Disclaimer
Bu içerik YDUS Gelişimsel Pediatri yan dal sınav hazırlığı amaçlı akademik rehberdir; klinik tedavi, ilaç dozajı, hasta bakımı, reçete yazma veya tanı tavsiyesi niteliği taşımaz. Klinik uygulamada güncel kılavuzlar (AAP Bright Futures, SDBP, DSM-5-TR, ACMG, Türk Sosyal Pediatri Derneği), Türkiye Farmakopesi ve yetkili hekim onayı esas alınmalıdır. Sınav bilgileri için ÖSYM resmi kılavuzunu doğrulayınız.
