Geriatri, İç Hastalıkları uzmanlarının YDUS ile girdiği 3 yıllık bir yan daldır; Türkiye'nin yaşlanan nüfusunun ihtiyaç duyduğu uzman hekim havuzunu oluşturur. YDUS'ta yan dala özel ayrı bir test yoktur: İç Hastalıkları ana dalı için çoktan seçmeli 60 soru 80 dakikada cevaplanır ve sorular ana dalın genel eğitim programı çerçevesinde hazırlanır (ÖSYM 2026-YDUS Başvuru Kılavuzu md. 1.3). Bu rehberde ÖSYM'nin açıkladığı 2026 kontenjan ve puan verisini, editoryal konu haritasını (geriatrik sendromlar, kapsamlı geriatrik değerlendirme, polifarmasi, demans, palliative care) ve 12 haftalık hazırlık planını bulacaksınız.
📋 YDUS Geriatri 2026 Hızlı Bakış
- Sınav Tarihi: 2 Mayıs 2026 (Cumartesi), saat 10.15, Ankara
- Soru Sayısı / Süre: İç Hastalıkları ana dalı için çoktan seçmeli 60 soru, 80 dakika (yan dala özel ayrı test yok)
- Yanlış Cezası: 4 yanlış 1 doğruyu götürür (4Y=1D); sonuç 100 üzerinden YDUS puanına dönüştürülür.
- Yeterlik Puanı: Tercih için YDUS puanı en az 45; yabancı dil şartı yok
- Ana Dal Şartı: İç Hastalıkları uzmanlığı (Geriatri yan dalının bağlı ana dalı İç Hastalıkları'dır)
- Eğitim Süresi: 3 yıl yan dal (1219 sayılı Kanun eki çizelge); devlet hizmeti yükümlülüğü (DHY) olan adayların yan dal eğitimine başlayabilmesi için süresinin en az yarısını tamamlaması gerekir (3359 sayılı Kanun Ek 5)
- ÖSYM 2026 yerleştirmesi (genel kontenjan): 26 programda 62 kontenjan, 36 yerleşen · en küçük puan 45,00, en büyük puan 73,75
- Önceki dönemler: 2025/2: 26 kontenjan, 21 yerleşen, 45,00-66,67 · 2025/1: 19 kontenjan, 16 yerleşen, 54,58-71,67
📊 Konu Haritası (editoryal tahmin, resmî dağılım değildir)
ÖSYM yan dala özel soru dağılımı yayımlamaz; YDUS soruları adayın ana dalının (burada İç Hastalıkları) eğitim programından gelir ve yan dal tercihi sonuçlar açıklandıktan sonra puana göre yapılır. Aşağıdaki değerler soru sayısı değildir; konu başlıklarının çalışma önceliğini 100 üzerinden gösteren, Rehber Panda'nın editoryal olarak tahmin ettiği yaklaşık göreli ağırlıklardır.
| Konu Grubu | Göreli ağırlık aralığı (editoryal, 100 üzerinden) | Pay (%) | Öncelik |
|---|---|---|---|
| Geriatrik Sendromlar (frailty, sarkopeni, düşme) | 15-18 | 17% | Çok Yüksek |
| Demans + BDP (Bilişsel Bozukluklar) | 15-18 | 17% | Çok Yüksek |
| Deliryum + Akut Konfüzyon | 7-9 | 8% | Yüksek |
| Polifarmasi+Beers/STOPP-START | 10-12 | 11% | Yüksek |
| Kapsamlı Geriatrik Değerlendirme (CGA) | 7-9 | 8% | Yüksek |
| İdrar İnkontinansı + Üriner | 5-7 | 6% | Orta |
| Beslenme + Sarkopeni Yönetimi | 5-7 | 6% | Orta |
| Yaşlıda KVH+Hipertansiyon+Diyabet | 8-10 | 9% | Yüksek |
| Osteoporoz+Bası Yarası | 5-7 | 6% | Orta |
| Palliative Care + Etik (yaşam sonu) | 5-7 | 6% | Orta |
| Yaşlıda Depresyon+Mental Sağlık | 5-7 | 6% | Orta |
🎯 Konu Detayları
1. Geriatrik Sendromlar
Frailty (Kırılganlık): Fried fenotipi (5 kriter: kilo kaybı, halsizlik, yavaş yürüme, düşük aktivite, güçsüzlük) — 3+ pozitif → frail. Rockwood Klinik Frailty Skalası (1-9). FRAIL skor (5 madde). Sarkopeni: EWGSOP2 2019 kriterleri — düşük kas gücü (handgrip <27 erkek/<16 kadın kg) + düşük kas kütlesi (DXA, BIA) + düşük performans (gait speed <0.8m/s, SPPB ≤8). Düşmeler: Tinetti POMA, Timed Up and Go (TUG ≥12 saniye anormal), Berg Balance. Yıllık 65+ %30 düşme; nedenler: ortostatik hipotansiyon, polifarmasi, kas zayıflığı, çevre, görme.
2. Demans ve Bilişsel Bozukluklar
- Alzheimer Hastalığı: En sık (%60-80). Aβ + tau patolojisi. Erken: kısa süreli bellek. Yeni anti-amiloid: Aducanumab (2021, controversial), Lecanemab (2023, MCI/erken AD), Donanemab (2024 onay). ARIA (amyloid-related imaging abnormalities) yan etki. Klasik: kolinesteraz inhibitörleri (donepezil, rivastigmin, galantamin) + memantin.
- Vasküler Demans: 2. en sık. Stepwise progresyon, fokal nörolojik bulgular.
- Lewy Body Demans: Vizüel halüsinasyon, parkinsonizm, REM uyku bozukluğu, fluctuasyon. Antipsikotik duyarlılığı (haloperidol KONTRAİNDİKE).
- Frontotemporal Demans: Erken yaş başlangıç, kişilik+davranış değişikliği.
- Tarama: MMSE (≤24 anormal — eğitim bağımlı), MoCA (≤26), Saat çizme testi.
- BPSD (Davranışsal-psikolojik semptomlar): Önce non-farmakolojik. Antipsikotik son çare (FDA black box — yaşlı demans hastalarında mortalite artışı).
3. Deliryum
CAM (Confusion Assessment Method): 1) Akut başlangıç+dalgalı seyir, 2) İnattention, 3) Düşünme bozukluğu, 4) Bilinç değişikliği. 1+2+(3 veya 4) → deliryum. Hipoaktif (sık atlanır), hiperaktif, mikst tipler. Önleme — Inouye Yale Deliryum Önleme Programı (HELP). Tedavi: nedenini bul (enfeksiyon, ilaç, metabolik). Antipsikotik son tercih, benzodiazepin KONTRAİNDİKE (alkol/benzo çekilme hariç).
4. Polifarmasi + Beers/STOPP-START
Beers Kriterleri (AGS 2023): Yaşlıda kaçınılması gereken ilaçlar. Önemli örnekler:
- 1. Kuşak antihistaminikler (difenhidramin) — antikolinerjik
- Benzodiazepinler — düşme, deliryum, kognitif
- NSAİİ — GI kanama, AKI, KY
- PPI uzun dönem (>8 hafta endikasyonsuz)
- Antipsikotikler demans+BPSD'de
- Glibenklamid — uzun etkili sülfonilüre, hipoglisemi
STOPP-START Kriterleri (v3 2023): STOPP — durdur (uygunsuz reçete). START — başlat (atlanmış endikasyon). Avrupa kaynaklı, daha pratik. Deprescribing — ilaç azaltma stratejisi (özellikle yaşam beklentisi kısıtlı hastalarda).
5. CGA (Kapsamlı Geriatrik Değerlendirme)
5 boyut: Tıbbi (komorbidite, ilaç), fonksiyonel (BADL — Katz, IADL — Lawton), bilişsel (MMSE/MoCA), psikolojik (GDS-15), sosyal (yaşam koşulları, bakıcı). Multidisipliner ekip (geriatrist + hemşire + sosyal hizmet uzmanı + diyetisyen + fizyoterapist). Akut geriatri (ACE) üniteleri ve geriatrik konsültasyon, fonksiyonel gerilemeyi ve komplikasyonları azaltmayı hedefler.
6. Yaşlıda Hipertansiyon+Diyabet
HT — SPRINT vs ACCORD: Yaşlıda hedef tansiyon değeri sağlık durumuna ve frailty'ye göre bireyselleştirilir (frailty varsa daha gevşek hedef); tiazid + ACEi/ARB kombinasyonu bilinmelidir. DM: A1c hedefi yaşa, frailty'ye ve yaşam beklentisine göre belirlenir (hedef aralıklar güncel kılavuzlarda). Hipoglisemi majör risktir. Metformin birinci tercih ilaçtır (böbrek fonksiyonuna göre kullanım sınırı). SGLT2i (empagliflozin, dapagliflozin) — kalp ve böbrek koruyucu, yaşlıda volüm durumuna dikkat. Sülfonilüreden kaçının. İnsülin gerekirse basal tercih edilir, prandial insülinden kaçınılır.
7. Osteoporoz + Bası Yarası
Osteoporoz: DEXA T-skor ≤-2.5. Bisfosfonatlar (alendronat, zoledronat) — atipik femur kırığı, ONJ. Denosumab (RANK-L) — sürekli, kesilirse rebound kırık. Romosozumab (sklerostin Ab) — yüksek riskli ciddi vakalar. Bası Yarası: NPUAP/EPUAP evrelemesi 1-4. Önleme: düzenli pozisyon değişikliği, basınç dağıtıcı yataklar, Braden skoru ile risk değerlendirmesi.
8. Palliative Care + Etik
Yaşam sonu kararları: yaşam destek tedavisinden vazgeçme/sınırlama (ortak dil "kaliteli yaşam sonu"). Hastanın özerkliği vs aile vs hekim. Türk hukukunda aktif ötanazi YASAL DEĞİL; pasif (tedavi sınırlama) etik tartışma. DNR/DNI ifadeleri. Hospis kavramı. Ağrı yönetimi: morfin titrasyon + opioid rotasyonu + adjuvanlar.
📚 Önerilen Kaynaklar
- Hazzard's Geriatric Medicine and Gerontology, 8. Baskı (2022)
- Reichel's Care of the Elderly, 7. Baskı
- Türk Geriatri Derneği Kılavuzları — geriatri.dergisi.org
- AGS Beers Criteria 2023 — Journal of AGS
- STOPP-START v3 2023 — European GeriatricMedicine
- WHO ICOPE Handbook — Integrated Care for Older People
- Lancet Healthy Longevity — güncel makaleler
📅 12 Haftalık Hazırlık Planı
| Hafta | Konu | Hedef |
|---|---|---|
| 1-2 | Geriatrik Sendromlar (frailty, sarkopeni, düşme) | EWGSOP2, Fried fenotipi, TUG/SPPB |
| 3-4 | Demans + BPSD (Alzheimer, vasküler, LBD, FTD) | Anti-amiloidler güncel + tarama testleri |
| 5 | Deliryum + CAM | HELP programı, hipoaktif vs hiperaktif |
| 6 | Polifarmasi + Beers/STOPP-START | 2023 güncel kriterler |
| 7 | CGA + multidisipliner yaklaşım | 5 boyut + ACE üniteleri |
| 8 | Yaşlıda HT+DM+KVH | SPRINT, ACCORD, A1c hedefleri |
| 9 | Osteoporoz + Bası Yarası + İnkontinans | DEXA, denosumab/romosozumab |
| 10 | Palliative Care + Yaşlı Depresyon | GDS-15, opioid rotasyon |
| 11 | Geçmiş YDUS + simüle sınav | Hata analizi ve zaman yönetimi |
| 12 | Tekrar + zayıf konular | Son hatırlatma |
❓ FAQ
Geriatri yan dal kontenjanı kaç?
ÖSYM verisine göre genel kontenjan 2025/1'de 19, 2025/2'de 26, 2026'da 62 oldu; 2026'da 36 kontenjan doldu. Kontenjanlar yıldan yıla ve kuruma göre değişir; gelecek dönem için ÖSYM kılavuzundaki kontenjan tablosuna bakın.
Lecanemab/Donanemab YDUS'ta sorulur mu?
YDUS soruları İç Hastalıkları ana dalının programından hazırlanır; yeni ilaçların sorulup sorulmayacağını önceden bilmek mümkün değildir. Çalışma düzeyinde bilinmesi gerekenler: Lecanemab (Leqembi) MCI ve erken evre Alzheimer'da FDA onaylıdır; donanemab (Kisunla) 2024'te onaylandı; ARIA-E/H yan etkileri ve APOE4 homozigotlarında artmış risk önemlidir.
Beers 2023'te en kritik değişiklik nedir?
Beers 2023'te aspirinin primer KVH korumasında yeni başlanmaması önerildi (kanama riski); rivaroksaban için uzun dönem kullanımda daha güvenli alternatifler tercih edilmesi, SGLT2 inhibitörleri için de dikkatli kullanım uyarısı eklendi. Ayrıntılar için AGS Beers 2023 metnine bakın.
Sarkopeni tanısında EWGSOP1 vs EWGSOP2 farkı?
EWGSOP2 (2019) kas gücünü öne aldı (önce kuvvet — kütle değil). Algoritma: SARC-F → handgrip → kütle (DXA/BIA) → performans. EWGSOP1 (2010) kas kütlesi öncelikliydi.
Yaşlıda tansiyon hedefi nasıl belirlenir?
SPRINT'in 75 yaş üstü alt grubunda yoğun tansiyon kontrolü mortaliteyi azalttı (frail olmayan hastalarda). Frailty varsa daha gevşek hedefler daha güvenli olabilir; aşırı düşürmek hipotansiyon, düşme ve senkop riskini artırır. Hedef değerler güncel kılavuza göre bireyselleştirilir.
⚖️ YMYL Disclaimer
Bu içerik YDUS Geriatri yan dal sınav hazırlığı amaçlı akademik rehberdir; klinik tedavi, ilaç dozajı, hasta bakımı, reçete yazma veya tanı tavsiyesi niteliği taşımaz. Klinik uygulamada güncel kılavuzlar (Türk Geriatri Derneği, AGS, EWGSOP2), Beers ve STOPP-START kriterleri, Türkiye Farmakopesi ve yetkili hekim onayı esas alınmalıdır. Sınav bilgileri için ÖSYM resmi kılavuzunu ve Türk Geriatri Derneği kaynaklarını doğrulayınız.
