YDUS Çocuk Göğüs Hastalıkları (Çocuk Pulmonolojisi), Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanlarının girdiği 3 yıllık bir yan dal eğitimidir (1219 sayılı Kanun Ek-3). Bu yan dala Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ana dalından girildiği için sınav, ÖSYM 2026-YDUS Başvuru Kılavuzu'na göre 60 soruluk, 80 dakikalık çoktan seçmeli sınavdır; sorular yan dala özgü değil, ana dalın genel eğitim programı çerçevesinde hazırlanır. Bu rehberde kistik fibrozisten astım fenotiplemesine, primer siliyer diskineziden uyku apne sendromlarına uzanan pediatrik solunum konularının editoryal haritasını, ATS/ERS, GINA 2024, CFF (Cystic Fibrosis Foundation) ve Türk Toraks Derneği gibi kaynak aileleri çerçevesinde çalışma notlarını ve 12 haftalık hazırlık planını bulacaksınız. Klinik doz ve protokol ayrıntıları bu yazıda yer almaz; güncel kılavuzların kendi sürümlerine başvurun.
📋 YDUS Çocuk Göğüs Hızlı Bakış
- Sınav: 2 Mayıs 2026 (Cumartesi), saat 10.15, Ankara · Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ana dalından girenler için 60 çoktan seçmeli soru / 80 dakika; açık uçlu bölüm yoktur (kılavuz md. 1.3)
- Puanlama: Net = doğru − yanlış/4 (4 yanlış 1 doğruyu götürür, 4Y=1D), 100 üzerinden YDUS puanına dönüştürülür; tercih için en az 45 puan gerekir (md. 4.2, 4.5)
- Ana Dal: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları (Pediatri) · Eğitim: 3 yıl yan dal (1219 sayılı Kanun Ek-3)
- ÖSYM yerleştirme verisi (genel kontenjan): 2026: 14 program, 21 kontenjan, 20 yerleşen, en küçük puan 46,25, en büyük puan 77,50 · 2025/2: 9 program, 9 kontenjan, 9 yerleşen, 62,15-77,50 · 2025/1: 9 program, 9 kontenjan, 8 yerleşen, 62,08-76,25
Kaynak: ÖSYM, YDUS Yerleştirme Sonuçlarına İlişkin En Küçük ve En Büyük Puanlar (yabancı uyruklu kontenjan hariç). En küçük ve en büyük puan, programlar arasındaki uç değerlerdir; kontenjanın bir kısmı boş kalabilir ve boş kalanlar ek yerleştirmede değerlendirilir.
📊 Konu Haritası (editoryal tahmin, resmî dağılım değildir)
ÖSYM yan dala özgü ayrı bir test hazırlamaz; sorular, adayın girdiği ana dalın (Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları) genel eğitim programı çerçevesinde hazırlanır (kılavuz md. 1.3). Aşağıdaki harita, bu yan dalın konu başlıklarını göreli ağırlıklarıyla gösteren editoryal bir çalışma planıdır; ÖSYM'nin yayımladığı bir soru dağılımı değildir. Yüzdeler yaklaşık göreli ağırlıklardır ve toplamı 100'ü tutmayabilir.
| Konu | Göreli ağırlık (editoryal, %) |
|---|---|
| Astım (GINA 2024, biyolojikler) | 17% |
| Kistik Fibrozis (CFTR, modülatörler) | 14% |
| Bronşiyolit + RSV + Yenidoğan Solunum | 9% |
| Pnömoni (Tipik+Atipik+CAP) | 8% |
| Bronşektazi (CF dışı, PSD) | 6% |
| Tüberküloz (pediatrik, latent, MDR) | 8% |
| İnterstisyel Akciğer Hastalıkları (chILD) | 6% |
| Konjenital Akciğer Anomalileri (KKAM, sequester) | 6% |
| Uyku Apne Sendromları (OSAS) | 6% |
| Yabancı Cisim + Hemoptizi + Plevral Hastalık | 6% |
| Pulmoner Fonksiyon Testleri (PFT, SFT) | 6% |
🎯 Konu Başlıkları ve Çalışma Notları
Aşağıdaki notlar konu başlıklarını ve kavramsal çerçeveyi özetler; ilaç dozu gibi tedavi parametreleri bilinçli olarak yazılmamıştır. Bu değerler için kaynak olarak güncel kılavuzun kendi sürümünü kullanın.
1. Kistik Fibrozis — Hızla Gelişen Alan
CFTR geni mutasyonu (1989). En sık F508del. Türkiye'de tarama (yenidoğan) — IRT/DNA. Tanı: ter testi (klorür ≥60 mEq/L), CFTR mutasyonu. Klinik: kronik öksürük, malabsorpsiyon, kilo alamama, recurrent pulmoner infeksiyon (S. aureus → P. aeruginosa). 2024 Modülatörler — Devrim:
- İvacaftor (Kalydeco): Gating mutasyonları (G551D vb.) 4+ ay
- Lumacaftor/İvacaftor (Orkambi): F508del homozigot 1+ yaş
- Tezacaftor/İvacaftor (Symdeko): F508del homozigot ve seçilmiş heterozigot
- Elexacaftor/Tezacaftor/İvacaftor (Trikafta/Kaftrio): En etkili. F508del 1+ kopya 2+ yaş. FEV1 %14 artış, ter klorür normalleşme. Türkiye'deki ruhsat ve geri ödeme durumu için güncel Sağlık Bakanlığı ve SGK duyurularına bakın.
Klasik Tedavi: Hipertonik salin nebulizer + dornaz alfa (rhDNase) + ACT (Airway Clearance Techniques) + pankreatik enzim replasmanı + yağda eriyen vitamin (ADEK). Komplikasyonlar: CFRD (CF related diabetes), CFLD (karaciğer hastalığı), DIOS, sinüzit, infertilite.
2. Astım Pediatrik
GINA 2024 (Bölüm 6 — Pediatrik). 5 yaş altı sınıflandırma + 6-11 yaş + 12+ yaş ayrı algoritma. İlk Tercih: Düşük doz ICS+formoterol (Track 1) MART (Maintenance and Reliever Therapy) 6+ yaş. Biyolojikler: Omalizumab 6+ yaş, Mepolizumab 6+ yaş, Dupilumab 6+ yaş, Tezepelumab 12+ yaş. Spirometri + FENO (eosinofilik fenotip biomarker).
3. Bronşiyolit + RSV
RSV en sık (<2 yaş). Tedavi suportif (oksijen, hidrasyon, nazal aspirasyon). Bronkodilatör+steroid YOK. Nasal HFNC ICU öncesi destek. 2024 Devrim: Nirsevimab (Beyfortus) — uzun etkili anti-RSV monoklonal antikor, tek doz tüm yenidoğanlara, hospitalizasyonu %80+ azaltır.
4. Pnömoni
Yaş bazlı patojenler. Yenidoğan: GBS, Listeria. 1ay-5yaş: virüs en sık (RSV, influenza), bakteri (S. pneumoniae, S. aureus). >5 yaş: M. pneumoniae, S. pneumoniae. Ampirik: yatan hasta — ampisilin (PCV13'lü), ciddi → seftriakson + makrolid. CAP iyileşmiyorsa effüzyon/empyema, atipik patojen, yabancı cisim, immün yetersizlik düşün.
5. Primer Siliyer Diskinezi (PSD)
Otozomal resesif siliyer disfonksiyon. Triad: situs inversus + bronşektazi + sinüzit (Kartagener). Konjenital nazal staz, kronik otit, infertilite. Tanı: nazal NO (düşük), high-speed video mikroskobu, EM. Tedavi: kistik fibrozis benzeri (ACT, antibiyotik).
6. chILD — Pediatrik İnterstisyel
Sınıflandırma chILD-RG (chILD Research Group). Yenidoğan: yüzey aktif protein eksiklikleri (SP-B, SP-C, ABCA3). Süt çocuğu: NEHI (neuroendocrine cell hyperplasia of infancy), pulmoner interstisyel glikojenoz. Daha büyük: hipersensitivite pnömonisi, sarkoidoz, vaskülit. Tedavi: steroid, hidroksiklorokin, biyolojikler.
7. Uyku Apne
OSAS pediatrikte tonsiller hipertrofi en sık neden. Adenotonsillektomi 1. tedavi (>%80 başarı). Polysomnography altın standart. AHI ≥1 anormal pediatrik. CPAP — adenotonsillektomi başarısız veya kontraindike vakada.
📚 Kaynaklar
- Kendig's Disorders of the Respiratory Tract in Children, 9. Baskı (2018)
- GINA 2024 Pediatric Section — ginasthma.org
- CFF Clinical Care Guidelines — cff.org
- ATS/ERS Pediatric Statements
- Türk Toraks Derneği Pediatrik Çalışma Grubu
📅 12 Haftalık Hazırlık Planı
| Hafta | Konu |
|---|---|
| 1-2 | Astım (GINA 2024 + biyolojikler) |
| 3-4 | Kistik fibrozis (CFTR + modülatörler + komplikasyon) |
| 5 | Bronşiyolit + RSV (nirsevimab) |
| 6 | Pnömoni (yaş bazlı yaklaşım) |
| 7 | Tüberküloz pediatrik + bronşektazi (PSD) |
| 8 | chILD + konjenital akciğer anomalileri |
| 9 | Uyku apne + plevral hastalık + hemoptizi |
| 10 | PFT + SFT + 6MWT (yaş bazlı yorum) |
| 11 | Geçmiş YDUS + simülasyon |
| 12 | Tekrar + zayıf konular |
❓ FAQ
Trikafta (Kaftrio) ne zaman başlanır?
Elexacaftor/Tezacaftor/İvacaftor — F508del en az 1 kopya CFTR mutasyonu, 2+ yaş onaylı. FEV1 %14 artış, ter klorürü normalleşme, BMI artışı, exacerbasyon azalma. Türkiye'deki ruhsat ve geri ödeme durumu için güncel Sağlık Bakanlığı ve SGK duyurularına bakın. CF'de beklenen yaşam süresini belirgin biçimde artırır.
Nirsevimab vs palivizumab farkı?
Nirsevimab uzun etkili, tek doz mevsim koruması sağlar (yaklaşık 5 ay koruma); palivizumab aylık IM injeksiyondur. Nirsevimab tüm yenidoğanlar için; palivizumab yüksek riskli bebekler (BPD, hemodinamik anlamlı konjenital kalp hastalığı, prematürite) için düşünülür. Türkiye'deki ruhsat ve geri ödeme durumu için güncel Sağlık Bakanlığı ve SGK duyurularına bakın.
Pediatrik bronşiyolitte bronkodilatör verilir mi?
HAYIR rutin. AAP+CHEST kılavuzları bronkodilatör+steroid önermez (etki yok, yan etki var). Suportif: O2, hidrasyon, nazal aspirasyon, HFNC. Ağır hastada hipertonik salin tartışmalı.
PSD tanısında altın standart?
Tanı zor — hiçbir test %100 sensitif. nNO (nasal nitric oxide) düşük (sensitif tarama). High-speed video mikroskobu (HSVM) — siliyer hareket analizi (uzman gerekli). Elektron mikroskobu (EM) — siliyer ultrastrüktür. Genetik panel (40+ gen — DNAH5 en sık).
Astım sınıflandırma 6 yaş altı nasıl?
GINA: belirtilerin paterni (intermittent vs persistent), şiddeti, atak sıklığı. Spirometri yapılamadığı için klinik+öykü. Risk faktörleri (anne astımı, atopi, eosinofili, FENO). Step 1: PRN ICS+SABA, Step 2: günlük düşük doz ICS, Step 3: orta doz ICS veya kombine.
⚖️ YMYL Disclaimer
Bu içerik YDUS Çocuk Göğüs Hastalıkları yan dal sınav hazırlığı amaçlı akademik rehberdir; klinik tedavi, ilaç dozajı, hasta bakımı, reçete yazma veya tanı tavsiyesi niteliği taşımaz. Klinik uygulamada güncel kılavuzlar (GINA, CFF, ATS/ERS, Türk Toraks Derneği), Türkiye Farmakopesi ve yetkili hekim onayı esas alınmalıdır. Sınav bilgileri için ÖSYM resmi kılavuzunu doğrulayınız.
