Çocuk Romatolojisi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları (Pediatri) uzmanlarının YDUS ile girdiği 3 yıllık bir yan daldır. YDUS'ta yan dala özel ayrı bir test yoktur: Pediatri ana dalı için çoktan seçmeli 60 soru 80 dakikada cevaplanır ve sorular ana dalın genel eğitim programı çerçevesinde hazırlanır (ÖSYM 2026-YDUS Başvuru Kılavuzu md. 1.3). Bu rehberde ÖSYM'nin açıkladığı 2026 kontenjan ve puan verisini, Rehber Panda'nın editoryal konu haritasını (jüvenil idiopatik artrit, jSLE, juvenil dermatomyozit, Kawasaki hastalığı, FMF ve otoinflamatuvar sendromlar, biyolojik tedaviler) ve 12 haftalık hazırlık planını bulacaksınız.
📋 YDUS Çocuk Romatolojisi 2026 Hızlı Bakış
- Sınav: 2 Mayıs 2026, saat 10.15, Ankara · Pediatri ana dalı için çoktan seçmeli 60 soru, 80 dakika · 4 yanlış 1 doğruyu götürür
- Tercih için YDUS puanı en az 45 · yabancı dil şartı yok · devlet hizmeti yükümlülüğü (DHY) olan adayların yan dal eğitimine başlayabilmesi için süresinin en az yarısını tamamlaması gerekir (3359 sayılı Kanun Ek 5)
- Ana dal: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları (Pediatri) · yan dal eğitimi 3 yıl (1219 sayılı Kanun eki çizelge)
- ÖSYM 2026 yerleştirmesi (genel kontenjan): 31 programda 42 kontenjan, 40 yerleşen · en küçük puan 53,75, en büyük puan 83,33
- 2025/2: 18 kontenjan, 18 yerleşen, 45,00-85,42 · 2025/1: 21 kontenjan, 21 yerleşen, 58,75-85,42
📊 Konu Haritası (editoryal tahmin, resmî dağılım değildir)
ÖSYM yan dala özel soru dağılımı yayımlamaz; YDUS soruları adayın ana dalının (burada Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları) eğitim programından gelir ve yan dal tercihi sonuçlar açıklandıktan sonra puana göre yapılır. Aşağıdaki değerler soru sayısı değildir; konu başlıklarının çalışma önceliğini 100 üzerinden gösteren, Rehber Panda'nın editoryal olarak tahmin ettiği yaklaşık göreli ağırlıklardır.
| Konu | Göreli ağırlık aralığı (editoryal, 100 üzerinden) | Pay (%) |
|---|---|---|
| Jüvenil İdiopatik Artrit (JIA — 7 alt tip) | 20-25 | 22% |
| Jüvenil SLE + APS | 10-12 | 11% |
| Jüvenil Dermatomyozit (jDM) | 7-9 | 8% |
| Kawasaki Hastalığı + MIS-C | 8-10 | 9% |
| Vaskülitler (HSP, ANCA, Takayasu) | 8-10 | 9% |
| Otoinflamatuvar (FMF, CAPS, TRAPS, HIDS) | 10-12 | 11% |
| Skleroderma (sistemik+lokalize) | 5-7 | 6% |
| Sjögren + Mikst Konnektif Doku Hastalığı | 3-5 | 4% |
| Biyolojikler + JAK İnhibitörleri | 7-9 | 8% |
| MAS (Macrophage Activation Sendromu) | 5-7 | 6% |
| Üveit + Diğer Eşlik Eden Hastalıklar | 5-7 | 6% |
🎯 Konu Detayları
1. Jüvenil İdiopatik Artrit — JIA (en yüksek editoryal ağırlık)
Eski ILAR (2001) Sınıflandırma: 7 alt tip — sistemik (sJIA), oligoartiküler (persistan/genişleyen), poliartiküler RF+, poliartiküler RF−, psoriatik, entezit-ilişkili (ERA), sınıflandırılamayan. Yeni ACR/PRINTO 2022: Sınıflandırma yeniden — sistemik JIA, RF+ poliartiküler (yetişkin RA-benzeri), early-onset ANA+, ERA, diğer. Tedavi: NSAİİ → MTX → biyolojikler. Anti-TNF (etanercept, adalimumab, infliximab, golimumab). IL-6 (tocilizumab) sJIA + poliartiküler. IL-1 (anakinra, canakinumab) sJIA. Abatacept (CTLA-4 Ig). Tofacitinib JAK inhibitörü. Üveit Taraması: ANA+ oligoartiküler JIA'da, küçük yaşta başlayan kız çocuklarında risk en yüksektir; düzenli slit lamp taraması gerekir (tarama sıklığı güncel kılavuza göre belirlenir).
2. Jüvenil SLE
Pediatrik başlangıç (<18 yaş) SLE %15-20 tüm SLE'nin. Daha agresif seyir + lupus nefriti sık. ACR/EULAR 2019 kriterleri. Tedavi: Hidroksiklorokin (HCQ) — herkese (KVH+lupus aktivite koruyucu). Kortikosteroid akut alev. Lupus Nefriti: WHO/ISN sınıflama I-VI. Class III/IV/V tedavi: indüksiyon (MMF veya siklofosfamid + steroid) → idame (MMF). Yeni Tedaviler: Belimumab (anti-BLyS) — pediatrik SLE ve lupus nefritinde kullanılan bir ajandır (güncel ruhsat durumunu kontrol edin). Voclosporin + MMF kombinasyonu ve anifrolumab (anti-IFN-α reseptör) yetişkin çalışmalarıyla öne çıkar; pediatrik kullanım için güncel ruhsat durumuna bakın.
3. Juvenil Dermatomyozit
Klasik bulgu: Gottron papülleri, heliotrop rash, proksimal kas zayıflığı, kalsinozis. Yetişkin DM'den farklı: malignite eşlik daha az, kalsinozis çok sık. Anti-MDA5 (interstisyel akciğer hastalığı), anti-Mi2, anti-NXP2 (kalsinozis), anti-TIF1γ. Tedavi: yüksek doz steroid + IVIG + MTX. Ciddi: rituksimab, JAK inhibitörü.
4. Kawasaki + MIS-C
Kawasaki: 5+ gün ateş + 4/5 (konjunktivit, oral değişiklik, periferik ekstremite, lenfadenopati, döküntü). Eksik Kawasaki — laboratuvar ile destek. Koroner arter anevrizmaları riski (echocardiogram). Tedavi: IVIG + aspirin (doz şeması güncel AHA Kawasaki kılavuzuna göre). IVIG dirençli: 2. doz IVIG, infliximab (anti-TNF), siklosporin, anakinra. MIS-C: COVID-19 sonrası multisistem inflamatuvar. Yaş büyük (Kawasaki'den), şok sık, GI semptomlar baskın, kardiyak (myokardit). Tedavi: IVIG + steroid → biyolojikler (anakinra, infliximab).
5. Vaskülitler
- HSP (Henoch-Schönlein, IgA Vaskülit): En sık çocukluk vasküliti. Tetrad: palpabıl purpura + artralji + abdominal ağrı + glomerülonefrit. Suportif. Steroid (ciddi GIS, nefrit, orşit).
- ANCA Vaskülit: GPA (eski Wegener) — c-ANCA/PR3. MPA — p-ANCA/MPO. EGPA (Churg-Strauss). Tedavi: indüksiyon rituksimab (RAVE — yetişkin) veya siklofosfamid + steroid → idame rituksimab/MMF/azatiyoprin.
- Takayasu Arteriti: Büyük damar — aort ve dalları. ESR↑↑. Steroid + MTX/MMF/biyolojik (TNF, tocilizumab).
- Behçet: Pediatrik nadir. PEDIATRIC PEDBD kriterleri 2014. Mukokutanöz (aft, genital) + üveit + nörolojik + vasküler.
- PAN (Poliarteritis Nodosa): Cilt formu + sistemik. Hepatit B ilişkili (yetişkinde, pediatrik nadir).
6. Otoinflamatuvar Hastalıklar
FMF: Türkiye'de en sık görülen otoinflamatuvar hastalık. MEFV geni (M694V en sık). Ataklar: 12-72 saat ateş + serositis (peritonit, plörit, sinovit, perikardit) + erizipel-benzeri. Amiloidoz riski (proteinüri, KBY). Tedavi: kolşisin (atak önleme + amiloidoz koruyucu, ömür boyu). Direnç → IL-1β inhibitörü (anakinra, kanakinumab). CAPS: NLRP3 — FCAS (soğuk), MWS, NOMID/CINCA. TRAPS: TNFRSF1A. HIDS/MKD: MVK eksikliği. PFAPA: Periyodik ateş + aft + adenit + farenjit. En sık çocukluk periyodik ateş — kortikosteroid atak başlangıcı dramatik kesi.
7. Skleroderma
Sistemik Skleroz (jSSc): Pediatrik nadir. Diffüz vs limited (CREST). Anti-Scl-70, anti-centromere. Rampada akciğer fibrozisi, pulmoner HT, sklerodermal renal kriz (ACE inhibitörü). Lokalize Skleroderma (Morphea): Cilt-altı fibroz, çocukluk daha sık. Linear scleroderma (en pic — Parry-Romberg) ekstremite, yüz. MTX + steroid.
8. MAS (Makrofaj Aktivasyon Sendromu)
sJIA, jSLE, Kawasaki, MIS-C komplikasyonu. Sekonder HLH benzeri. Tetik: viral enfeksiyon (özellikle EBV, parvo). Klinik: persistan ateş, hepatosplenomegali, sitopeni, belirgin hiperferritinemi, hipertrigliseridemi, hipofibrinojenemi, transaminitis, koagülopati (DIC-benzeri), CNS bulguları. Tedavi: yüksek doz steroid (pulse) + siklosporin → anakinra (IL-1Ra). Refrakter olgularda etoposid + deksametazon içeren HLH protokolü kullanılır.
9. Biyolojikler + Hedefli Küçük Moleküller
Pediatrik romatolojinin son 20 yılı:
- Anti-TNF: Etanercept, adalimumab, infliximab, golimumab
- IL-6: Tocilizumab — sJIA, poliartiküler JIA, MIS-C
- IL-1: Anakinra (Kineret), kanakinumab (Ilaris) — sJIA, FMF dirençli, CAPS, MAS
- T hücre ko-stimülasyon: Abatacept (Orencia) — JIA
- B hücre: Rituksimab (anti-CD20) — jSLE, ANCA vaskülit, refrakter
- JAK inhibitörleri: Tofacitinib (JIA), upadacitinib, baricitinib (interferonopatiler)
- BLyS: Belimumab — jSLE, lupus nefriti pediatrik onaylı
- IFN-α reseptör: Anifrolumab — yetişkin SLE, pediatrik bekliyor
📚 Kaynaklar
- Petty/Cassidy/Laxer's Textbook of Pediatric Rheumatology, 8. Baskı (2020) — Standart referans
- EULAR/ACR JIA Sınıflandırma 2022 (PRINTO)
- EULAR Pediatrik Önerileri — eular.org
- Türk Pediatrik Romatoloji Derneği
- Pediatric Rheumatology Online Journal
📅 12 Haftalık Hazırlık Planı
| Hafta | Konu |
|---|---|
| 1-2 | JIA (ILAR + ACR/PRINTO 2022, 7 alt tip + tedavi) |
| 3 | Jüvenil SLE + lupus nefriti + APS |
| 4 | Jüvenil dermatomyozit + skleroderma |
| 5 | Kawasaki + MIS-C |
| 6 | Vaskülitler (HSP, ANCA, Takayasu, Behçet) |
| 7-8 | Otoinflamatuvar (FMF, CAPS, TRAPS, HIDS, PFAPA) |
| 9 | MAS + Sjögren + MCTD |
| 10 | Biyolojikler + JAK inhibitörleri + üveit |
| 11 | Geçmiş YDUS + simülasyon |
| 12 | Tekrar + zayıf konular |
❓ FAQ
JIA üveiti taramasında en yüksek risk grubu?
ANA pozitif oligoartiküler JIA'lı ve 6 yaşından küçük kız çocukları en yüksek riskli gruptur. Slit lamp tarama aralıkları yaşa, başlangıç özelliklerine ve hastalık süresine göre güncel kılavuzda tanımlanır. Tedavi basamakları: topikal steroid → MTX → adalimumab (FDA pediatrik üveit onayı).
sJIA'da tocilizumab vs anakinra ne zaman?
sJIA-MAS riski yoksa tocilizumab tercih (steroid eklemeyi azaltır). MAS varsa anakinra (IL-1) öncelikli — kısa yarı ömür güvenlik. Direnç/refraktere kanakinumab. Steroidsiz remisyon hedef. Yeni: Emapalumab (anti-IFN-γ) sJIA/HLH overlap.
FMF M694V homozigot fenotip?
Daha ağır seyir, erken başlangıç, yüksek atak sıklığı, amiloidoz riski yüksek. Türkiye'de M694V sık (özellikle Doğu Anadolu, Akdeniz). Aile taraması + erken kolşisin tedavisi kritik.
MAS tanısında ferritin değeri?
Hiperferritinemi MAS'ın temel laboratuvar bulgularından biridir ve çok yüksek değerler HLH/MAS düşündürür; ancak tek başına tanı koydurmaz. Ravelli kriterlerinde (sJIA-MAS) ferritin yüksekliği, trombosit düşüşü, AST yükselmesi, trigliserit yüksekliği ve fibrinojen düşüklüğü gibi bulgularla birlikte değerlendirilir; erken tanı için bu bulguların birlikte izlenmesi gerekir. Eşik değerler için güncel sınıflandırma ölçütlerine bakın.
Kawasaki IVIG dirençli vakalarda ne yapılır?
İlk IVIG dozundan sonra ateş sürerse ikinci doz IVIG düşünülür. Direnç devam ederse infliximab (anti-TNF), siklosporin (Japonya KAICA çalışması) ve anakinra (KAWAKINRA çalışması) seçenekleri bulunur. Yüksek riskli hastalarda (Kobayashi/Egami skoru) pulse metilprednizolon erkenden eklenebilir; zamanlama ve doz güncel kılavuza göre belirlenir.
⚖️ YMYL Disclaimer
Bu içerik YDUS Çocuk Romatolojisi yan dal sınav hazırlığı amaçlı akademik rehberdir; klinik tedavi, ilaç dozajı, hasta bakımı, reçete yazma veya tanı tavsiyesi niteliği taşımaz. Klinik uygulamada güncel kılavuzlar (EULAR, ACR/PRINTO, Türk Pediatrik Romatoloji Derneği), Türkiye Farmakopesi ve yetkili hekim onayı esas alınmalıdır. Sınav bilgileri için ÖSYM resmi kılavuzunu doğrulayınız.
