Aile hekimi; kendisine kayıtlı kişilere koruyucu sağlık hizmeti ile birinci basamak muayene ve tedavi hizmeti sunan hekimdir ve çoğunlukla aile sağlığı merkezinde (ASM) çalışır. Tıp fakültesi 6 yıl sürer; mezuniyetten sonra aile hekimliğine iki farklı yoldan ulaşılır. Hastalarla uzun süreli ilişki kurmayı ve koruyucu hekimliği seven hekimlere uygundur.
Kısa cevap: Aile hekimi olmak için önce 6 yıllık tıp fakültesini bitirmek gerekir. 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu'na göre aile hekimi; aile hekimliği uzmanı ya da Sağlık Bakanlığı'nın öngördüğü eğitimleri alan tabip veya uzman tabiptir. Bir yol TUS ile aile hekimliği ana dalında 3 yıllık uzmanlık eğitimi almak, diğer yol uzman olmadan gerekli eğitimleri alıp sözleşmeli aile hekimi olarak yerleşmektir.
Aile hekimi nedir, ne iş yapar?
Kanuna göre aile hekimi; yaş, cinsiyet ve hastalık ayrımı yapmadan her kişiye koruyucu sağlık hizmetlerini ve birinci basamak tanı, tedavi ve rehabilitasyon hizmetlerini devamlı biçimde veren, tam gün çalışan hekimdir. Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği'ne göre başlıca görevleri şunlardır:
- Kayıtlı kişilere birinci basamak muayene, tanı ve tedavi hizmeti vermek
- Gebe, bebek, çocuk, erişkin ve yaşlı izlemlerini, kronik hastalık takiplerini ve periyodik taramaları yapmak
- Aşılama (bağışıklama) hizmetlerini yürütmek
- Evde takibi gereken kişilere evde, uzaktan ya da gezici sağlık hizmeti sunmak
- Gerekli hastaları sevk etmek; rapor, reçete ve sevk belgesi düzenlemek
- Sağlık kayıtlarını tutmak, ASM'yi yönetmek ve toplum sağlığı merkeziyle iş birliği yapmak
Her aile hekiminin yanında en az bir aile sağlığı çalışanı (hemşire, ebe, sağlık memuru ya da acil tıp teknisyeni) görev yapar. İhtiyaç hâlinde aile hekimlerine nöbet görevi de verilebilir.
ASM ve TSM nasıl işler?
Aile sağlığı merkezi, bir ya da birden fazla aile hekimi ile aile sağlığı çalışanlarının aile hekimliği hizmetini verdiği kamu sağlık kuruluşudur. Kişiler bir aile hekimine kaydedilir; hekimlerini serbestçe seçebilir ve belirli sürelerden sonra değiştirebilir. Aile hekimi Sağlık Bakanlığı ile yaptığı sözleşmeyle çalışır, ASM'nin yönetiminden ve ekibinden sorumludur; ASM'ler müşterek muayenehane niteliğindedir. Performans hedeflerine ulaşılamazsa Bakanlık sözleşmeyi yenilemeyebilir.
Aile hekimliği dışındaki birinci basamak hizmetlerini toplum sağlığı merkezleri (TSM) yürütür. TSM, bölgenin sağlık risklerini belirler, koruyucu ve önleyici faaliyetleri koordine eder ve aşıların aile hekimlerine ulaştırılmasında rol alır; aile hekimleri de toplum ve çevre sağlığını ilgilendiren durumları TSM'ye bildirir.
Hangi bölümler ve sınavlar?
Lisans (6 yıl): Tıp fakültesi YKS'de SAY puan türüyle öğrenci alır; TYT'nin yanında AYT Matematik, Fizik, Kimya ve Biyoloji testleri belirleyicidir. Taban puanı, başarı sırası ve kontenjan için YKS bölümler sayfasına bakın. Uzmanlık eğitimi almadan çalışan hekime pratisyen hekim denir. Mezuniyet ve devlet hizmet yükümlülüğü için doktor olma rehberine, mezuniyet sonrası seçenekler için hekim olma rehberine bakabilirsiniz.
Yol 1: TUS ile aile hekimliği uzmanlığı. Aile hekimliği, ÖSYM'nin yılda iki kez yaptığı TUS ile girilen bir ana daldır; ÖSYM 2026 TUS kılavuzu Tablo 7'ye göre eğitim süresi 3 yıldır. Aile hekimliği bir yan dal değildir; 1219 sayılı Kanun'un yan dal çizelgesinde bağlı ana dal olarak da yer almaz. Sınavın yapısı için TUS rehberine bakabilirsiniz.
Yol 2: uzman olmadan sözleşmeli aile hekimliği. Kanun, uzman olmayan tabiplere de Bakanlığın öngördüğü eğitimleri alma şartıyla aile hekimi olma yolunu açar. Yönetmeliğe göre eğitim iki aşamalıdır: yerleşmeden sonra üç ay içinde tamamlanan ve en çok on gün süren bir uyum eğitimi, ardından uzaktan yürütülen ve en az on iki ay süren ikinci aşama. Üniversitede bir ay süreyle aile hekimliği stajı yaparak mezun olanlar ilk aşamadan muaftır; aile hekimliği uzmanları bu eğitimlere katılmak zorunda değildir.
Yerleştirme il bazında yapılır: boş pozisyonlar Bakanlığın ve il sağlık müdürlüğünün internet sayfalarında ilan edilir, başvuranlar hizmet puanı ve tercihlerine göre yerleştirilir. ASM'de uzman aile hekimliği kontenjanı varsa önce aile hekimliği uzmanlarına öncelik verilir; sonra sözleşmeli aile hekimleri gibi öncelikli gruplar ile il içindeki tabip ve uzman tabipler gelir. Pozisyonlar dolmazsa kamu görevlisi olmayan tabiplerin başvuruları da alınabilir; boş pozisyonlar devlet hizmet yükümlülüğü kurasında da ilan edilebilir. Kamu kurumunda çalışan hekim, sözleşme için kurumunun muvafakatini alır; aile hekimliği süresince izinli sayılır ve kadro ilişkisi devam eder.
Birlikte yürütme: Sözleşmeli aile hekimliği yapmak TUS'a girmeye engel değildir. Ayrıca sözleşmeli aile hekimleri için SAHU (Sözleşmeli Aile Hekimliği Uzmanlık Eğitimi) adıyla Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü'nce yürütülen bir uzmanlığa geçiş yolu vardır; koşullar ve takvim her dönem duyuruda yazar. Ayrıntı için SAHU rehberine bakın.
Kamu ve özel sektörde çalışma alanları
| Alan | Nasıl girilir | Not |
|---|---|---|
| Aile sağlığı merkezi (sözleşmeli aile hekimi) | Boş pozisyonların il bazında ilanı; hizmet puanı ve tercihe göre yerleştirme; Bakanlığın öngördüğü eğitimler | Kayıtlı kişilere birinci basamak hizmet; ASM yönetimi ve ekip sorumluluğu |
| Toplum sağlığı merkezi | Sağlık Bakanlığı ataması, devlet hizmet yükümlülüğü ya da ilan | Koruyucu hizmetlerin koordinasyonu ve bölgenin sağlık risklerinin izlenmesi |
| Devlet hastaneleri ve 112 acil sağlık hizmetleri | Bakanlık ataması ya da ilan; tabipler için devlet hizmet yükümlülüğü kurası; ilgili mevzuatın aradığı eğitim ve belgeler | Poliklinik, acil ve nöbet hizmeti; hastane öncesi acil müdahale |
| Aile hekimliği uzmanlık eğitimi | TUS ile; üniversitelerin aile hekimliği anabilim dalları ve eğitim ve araştırma hastaneleri | Eğitim süresince asistan olarak çalışılır; sonunda aile hekimliği uzmanı unvanı alınır |
| Üniversiteler | Uzmanlıktan sonra öğretim üyesi kadro ilanları (2547 sayılı Kanun) | Hasta bakımı, eğitim ve araştırma birlikte yürür |
| Özel sağlık kuruluşları ve işyeri hekimliği | Kurumun ilanı, görüşme ve sözleşme; işyeri hekimliği için ilgili sertifika eğitimi | Çalışma düzeni ve ücret sözleşmeye bağlıdır |
İlgi alanına göre ayrı uzmanlıklara da yönelinebilir: çocuk sağlığı için Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları (TUS ana dalı, 4 yıl), yaşlı sağlığı için İç Hastalıkları'ndan sonra YDUS ile girilen Geriatri yan dalı (3 yıl), toplum sağlığı için Halk Sağlığı (4 yıl), acil hizmetler için Acil Tıp (4 yıl). Süreler ÖSYM 2026 TUS kılavuzu Tablo 7 ve 1219 sayılı Kanun'un yan dal çizelgesine göredir. "Geriatrik aile hekimliği" ya da "mental sağlık aile hekimliği" gibi adlar resmî bir uzmanlık ya da yan dal adı değildir.
Maaş neye göre değişir?
Kamu hastanesi ve toplum sağlığı merkezi gibi kadrolu görevlerde pratisyen tabibin giriş neti yaklaşık 94.600 TL'dir (Temmuz 2026, bekâr, 6/2; eş ve çocuk yardımı, döner sermaye ve ek ödeme hariç). Asistan tabibin temel neti yaklaşık 94.950 TL (7/3; taban ödeme ve nöbet hariç), uzman tabibin yaklaşık 103.250 TL'dir (3/2; döner sermaye hariç). Taban ek ödeme, nöbet ücreti ve döner sermaye payı ayrıca ödenir ve kuruma göre değişir; asistan tabibin gelirinin nasıl oluştuğunu TUS asistanlık maaşları ve özlük hakları yazısında bulabilirsiniz.
Sözleşmeli aile hekiminin geliri bu memur maaş tablosundan ayrıdır; 5258 sayılı Kanun'a ve Sağlık Bakanlığı'nın sözleşme ve ödeme mevzuatına göre hesaplanır. Ödemede bölgenin sosyo-ekonomik gelişmişliği, kayıtlı kişi sayısı ve risk grupları, gezici hizmetler, koruyucu hizmetlerdeki başarı ve hekimin aile hekimliği uzmanlık eğitimi alıp almadığı gibi ölçütler dikkate alınır. Bu ücret sistemi için rakam vermiyoruz; güncel esaslar Bakanlık mevzuatındadır.
Özel sağlık kuruluşunda ve yurt dışında gelir tek bir rakamla ifade edilemez. Belirleyen başlıca etkenler şunlardır:
- Çalışma biçimi: kamu kadrosu, sözleşmeli aile hekimliği ya da özel kurum sözleşmesi
- Uzmanlık durumu, nöbet düzeni ve yapılan işlemlerin yoğunluğu
- Deneyim yılı, şehir ve kurumun konumu
- Yurt dışında ülkenin ücret ölçeği, diploma tanınması ve lisans süreci
Adım adım yol haritası
- Mesleği tanıyın. Bir aile hekimiyle konuşun, mümkünse ASM'de gözlem yapın; uzun eğitimi ve sorumluluğu değerlendirin.
- YKS'ye SAY puan türüne göre hazırlanın. TYT ile AYT Matematik, Fizik, Kimya ve Biyoloji için uzun soluklu bir plan kurun.
- Tıp fakültesini tamamlayın. İntörnlükte birinci basamak stajına ağırlık verin; bir aylık aile hekimliği stajı yaparak mezun olmak ilk aşama eğitimden muafiyet sağlar.
- Devlet hizmet yükümlülüğünü öğrenin. Mezuniyete yakın dönemde Bakanlığın kura ve tercih duyurularını izleyin.
- Yolunuzu seçin. TUS ile uzmanlık ya da sözleşmeli aile hekimliği seçeneklerini yaşam düzeninize göre karşılaştırın.
- Sözleşmeli yolda ilanları izleyin. Yerleştirme ilanlarını, hizmet puanınızı ve Bakanlığın öngördüğü eğitimleri takip edin; yerleştikten sonra uyum eğitimini süresinde tamamlayın.
- Uzmanlık ve yurt dışını değerlendirin. TUS kılavuzunu okuyun, SAHU seçeneğini inceleyin; yurt dışı için diploma denkliği ve dil yeterliğine erken başlayın.
Sık Sorulan Sorular
Aile hekimi olmak için uzmanlık şart mı?
Hayır. 5258 sayılı Kanun, aile hekimliği uzmanının yanında Sağlık Bakanlığı'nın öngördüğü eğitimleri alan tabipleri de aile hekimi sayar. Uzman olmayan hekim, yerleştirme ve eğitim şartlarını sağlayarak sözleşmeli aile hekimi olabilir.
Aile hekimliği uzmanlığı kaç yıl sürer, nasıl girilir?
TUS ile girilen bir ana daldır ve ÖSYM 2026 TUS kılavuzu Tablo 7'ye göre 3 yıl sürer. TUS yılda iki kez yapılır; başvuru ve yerleştirme koşulları ÖSYM kılavuzunda yazar.
Pratisyen hekim ile aile hekimi aynı şey midir?
Hayır. Pratisyen hekim uzmanlık eğitimi almamış hekimdir; aile hekimi ise birinci basamakta kayıtlı kişilere hizmet veren, aile hekimliği uzmanı ya da gerekli eğitimleri almış bir hekimdir. Pratisyen hekim şartları sağlayıp yerleştirilirse aile hekimi olabilir.
Kamu görevlisi olmayan hekim aile hekimi olabilir mi?
Olabilir. Önce kamu kurumlarındaki hekimlere yönelik yerleştirme yapılır; pozisyonlar dolmazsa valiliğin talebi ve Bakanlığın onayıyla kamu görevlisi olmayan hekimlerin başvuruları alınabilir. Kanun bu hekimlerden Türkiye'de mesleği icra etmeye yetkili olmayı, kamu haklarından yoksun bulunmamayı, sayılan suçlardan mahkûm olmamayı ve görevi devamlı yapmaya engel akıl hastalığı bulunmamayı ister.
ASM ile TSM arasındaki fark nedir?
ASM, kayıtlı kişilere aile hekimliği hizmetinin verildiği yerdir. TSM ise aile hekimliği dışındaki birinci basamak hizmetlerini, koruyucu ve önleyici faaliyetlerin koordinasyonunu ve bölgedeki kuruluşlar arasındaki eşgüdümü yürütür.
Aile hekimi maaşı ne kadar?
Kamu kadrosunda pratisyen tabibin giriş neti yaklaşık 94.600 TL, uzman tabibin yaklaşık 103.250 TL'dir (Temmuz 2026, bekâr; döner sermaye ve nöbet hariç). Sözleşmeli aile hekiminin geliri ayrı bir ödeme sistemine göre hesaplandığı için bu rehberde rakam verilmez.
Bölüm ve sınav planınızı birlikte kurmak için koçluk sayfasına göz atabilirsiniz.
