Cerrahi branşlar; ameliyatla tedavi edilen hastalıkların, yaralanmaların ve doğumsal sorunların uzmanlık alanlarıdır. Genel cerrahi, ortopedi, kalp ve damar cerrahisi, beyin ve sinir cerrahisi, üroloji, kulak burun boğaz (KBB) ve göz hastalıkları bunların başında gelir. Bu rehber tıp fakültesinden uzmanlığa ve yan dallara giden yolu, uzmanlık sürelerini ve çalışma alanlarını anlatır.
Kısa cevap: Cerrah olmak için YKS'de SAY puan türüyle 6 yıllık tıp fakültesini bitirmek, ardından ÖSYM'nin Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı (TUS) ile bir cerrahi ana dala girmek gerekir. Bu rehberdeki ana dallardan altısı 5 yıl, Göz Hastalıkları 4 yıl sürer. Cerrahi onkoloji gibi yan dallara ise ana dal uzmanları Tıpta Yan Dal Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı (YDUS) ile girer.
Cerrah nedir, ne iş yapar?
Cerrah, hastalığı ameliyatla tedavi eden uzman hekimdir. İş yalnızca ameliyathanede geçmez; ameliyat öncesi değerlendirme ve bilgilendirme ile ameliyat sonrası takip de görevin parçasıdır. Başlıca görevler şunlardır:
- Hastayı muayene etmek, tetkikleri değerlendirmek ve ameliyat kararını vermek
- Hastayı ve yakınlarını seçenekler ile riskler konusunda bilgilendirmek, onam almak
- Ameliyatı anestezi, hemşirelik ve teknik ekiple birlikte planlayıp yürütmek
- Ameliyat sonrası bakımı ve kontrolleri sürdürmek
- Nöbet ve acil servis hizmetlerinde acil olgulara müdahale etmek
Cerrahi uzun eğitim, nöbet ve fiziksel dayanıklılık ister; el becerisi, dikkat ve ekip çalışması öne çıkar. Branşlar ilgi alanlarıyla ayrılır. Süreler, ÖSYM 2026 TUS kılavuzundaki Uzmanlık Dalları Eğitim Süreleri tablosuna (Tablo 7) göredir:
| Branş (TUS ana dalı) | Süre | Başlıca ilgi alanı |
|---|---|---|
| Genel Cerrahi | 5 yıl | Karın organları (mide, bağırsak, safra kesesi), tiroid ve meme ameliyatları, acil karın cerrahisi |
| Ortopedi ve Travmatoloji | 5 yıl | Kırık ve çıkıklar, eklem protezi, omurga, spor yaralanmaları |
| Kalp ve Damar Cerrahisi | 5 yıl | Kalp kapağı ve koroner ameliyatları, aort ve damar cerrahisi |
| Beyin ve Sinir Cerrahisi | 5 yıl | Beyin ve omurilik tümörleri, beyin damar hastalıkları, omurga ve travma |
| Üroloji | 5 yıl | Böbrek ve idrar yolu taşları, prostat, mesane ve böbrek tümörleri |
| Kulak Burun Boğaz Hastalıkları | 5 yıl | Kulak, burun ve sinüs, boğaz, baş ve boyun ameliyatları |
| Göz Hastalıkları | 4 yıl | Katarakt, retina, glokom, şaşılık ve kırma kusurları |
Plastik, rekonstrüktif ve estetik cerrahi, çocuk cerrahisi ve göğüs cerrahisi de 5 yıllık cerrahi ana dallardır; plastik cerrahi için plastik cerrah olma rehberine bakın.
Hangi bölümler ve sınavlar?
Tıp fakültesi: Tıp eğitimi 6 yıl sürer ve YKS'de SAY puan türüyle öğrenci alınır; son yıl intörnlük dönemidir. Taban puanı, başarı sırası ve kontenjan her yıl değiştiği için güncel verilere tıp programı sayfasından bakın; genel yol için doktor olma rehberine göz atabilirsiniz.
TUS: Tıpta uzmanlığa TUS ile girilir; sınavı ÖSYM uygular ve yılda iki kez yapar. Tercih yapabilmek için TUS puanının en az 45 olması gerekir. Cerrahi branşlara klinik ağırlıklı puanla (K puanı) yerleşilir. Yabancı dil şartı sınava girişte değil yerleştirmede aranır (Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı, YDS, ya da eşdeğeri; en az 50). Kontenjan ve taban puanları her dönem değiştiği için TUS rehberine ve TUS branş rehberlerine bakın.
Devlet hizmet yükümlülüğü (DHY): Uzmanlık sonrasında DHY gündeme gelir. 3359 sayılı Kanun'un Ek 3. maddesine göre tabip, uzman tabip ve yan dal uzmanı için her eğitimde ayrı doğar; süre görev yerinin gelişmişlik grubuna göre 300 ile 600 gün arasındadır. En gelişmiş ilçe merkezlerinde 600 gün, en az gelişmiş yerlerde 300 gün sürer. Kendi durumunuz için Sağlık Bakanlığı duyurularına bakın.
Akademik yol: Üniversitede öğretim üyesi olmak isteyenler uzmanlıktan sonra akademik kadro ilanlarını ve doçentlik şartlarını izler.
Cerrahi yan dallar nelerdir?
Yan dallar, bir ana dalda uzman olduktan sonra girilen ek uzmanlıklardır; ana dal uzmanları YDUS ile başvurur. Cerrahi ana dallardan ulaşılan başlıca yan dallar, 1219 sayılı Kanun'un Ek-3 çizelgesine göre şöyledir:
| Yan dal | Bağlı ana dal | Süre |
|---|---|---|
| Cerrahi Onkoloji | Genel Cerrahi | 2 yıl |
| Gastroenteroloji Cerrahisi | Genel Cerrahi | 2 yıl |
| El Cerrahisi | Genel Cerrahi, Plastik Cerrahi ya da Ortopedi | 2 yıl |
| Çocuk Kalp ve Damar Cerrahisi | Kalp ve Damar Cerrahisi | 2 yıl |
| Çocuk Ürolojisi | Üroloji ya da Çocuk Cerrahisi | 3 yıl |
| Yoğun Bakım | Genel Cerrahi ve diğer bağlı ana dallar | 3 yıl |
Çizelgede Beyin ve Sinir Cerrahisi, KBB ve Göz Hastalıkları'na bağlı ayrı bir yan dal yoktur. Hastane tanıtımlarında geçen "çocuk ortopedisi" ya da "pediatrik beyin cerrahisi" gibi adlar resmî yan dal unvanı değil, uzmanın ilgi alanını anlatır; robotik cerrahi de uzmanlık dalı değil, ameliyat yöntemidir. Yan dal ya da ikinci ana dal için DHY süresinin en az yarısının tamamlanmış olması gerekir (3359 sayılı Kanun Ek 5); YDUS'ta dil şartı yoktur. Ayrıntı için YDUS cerrahi onkoloji rehberine ve tıbbi ile radyasyon onkolojisi için onkolog ve hematolog olma rehberine bakın.
Kamu ve özel sektörde çalışma alanları
| Alan | Nasıl girilir | Not |
|---|---|---|
| Eğitim ve araştırma hastaneleri, devlet hastaneleri | Uzmanlık sonrası DHY kapsamında Sağlık Bakanlığı'nın atama süreci | Planlı ve acil ameliyatlar ile nöbet hizmeti |
| Üniversite hastaneleri | TUS ile asistanlık, ardından akademik kadro ilanı | Hasta bakımı, eğitim ve araştırma birlikte yürür |
| Özel hastaneler | Kurumun ilanı, görüşme ve sözleşme | Birçok büyük hastane grubunda cerrahi birimler bulunur |
| Kendi muayenehanesi ya da özel sağlık kuruluşu | Uzmanlık belgesi, tabip odası kaydı, il sağlık müdürlüğünün izin süreci | Yatırım, mevzuat ve sorumluluk gerektirir |
| Yan dal uzmanlığı | Ana dal sonrası YDUS | Cerrahi onkoloji, el cerrahisi gibi alanlarda derinleşme |
| Yurt dışı | Diploma ve uzmanlık denkliği, dil yeterliği, ülkenin ruhsat süreci | Şartlar ülkeye göre değişir; ek eğitim ya da sınav istenebilir |
Maaş neye göre değişir?
Kamuda uzman tabip kadrosunun neti yaklaşık 103.250 TL'dir (Temmuz 2026, bekâr, 3/2; döner sermaye hariç). Taban ek ödeme vergi dilimine göre net 39.901–56.739 TL arasındadır; nöbet saat ücreti uzman tabip için yaklaşık 250,17 TL'dir (icap hariç) ve ayrıca ödenir. Asistan tabibin temel neti yaklaşık 94.950 TL'dir (7/3; taban ödeme ve nöbet hariç); toplam hesabı için asistanlık maaşları rehberine bakabilirsiniz.
Kamuda uzman tabip aylığı branşa göre değil, kadro derece ve kademesine göre belirlenir; döner sermaye payı kuruma ve göreve göre değişir. Özel hastanede, kendi kuruluşunda ve yurt dışında çalışan cerrahlar için tek bir rakam vermek yanıltıcıdır; bu rehberde ameliyat ücreti ya da branşlar arası gelir kıyası da yer almaz. Geliri belirleyen başlıca etkenler şunlardır:
- Çalışma biçimi: kamu, üniversite, özel hastane, ortaklık ya da kendi kuruluşu
- Uzmanlık dalı, deneyim ve yapılan işlemlerin türü
- Şehir ile kurumun türü ve ölçeği
- Ücretlendirme biçimi: sabit maaş, sözleşme ya da ortaklık
- Yabancı dil ve yurt dışı deneyim
Adım adım yol haritası
- Mesleği tanıyın. Cerrahi uzun ameliyatlar, nöbet ve yoğun bir eğitim süreci içerir; mümkünse alanda çalışan bir cerrahla konuşun.
- YKS'ye SAY puan türüne göre hazırlanın. Tıp programlarını tercih döneminde karşılaştırın.
- Tıp fakültesinde 6 yılı tamamlayın. Cerrahi stajlarda ilginizi sınayın; el becerisi ve ekip çalışması bu alanda öne çıkar.
- TUS'a hazırlanın. ÖSYM kılavuzunu, kontenjanları ve tercih kurallarını erkenden inceleyin.
- Branşınızı seçin. Genel cerrahi, ortopedi, kalp ve damar cerrahisi, beyin ve sinir cerrahisi, üroloji ve KBB (5 yıl) ile göz hastalıklarının (4 yıl) eğitim süresini ve iş yükünü değerlendirin.
- DHY'yi ve çalışma alanını planlayın. Kamu, üniversite ya da özel sektör seçeneklerini mevzuatı bilerek değerlendirin.
- Yan dalı düşünüyorsanız takvimi çıkarın. Ana dalınıza bağlı yan dalları kontrol edin; YDUS ve DHY şartlarını önceden inceleyin.
- Yurt dışını düşünüyorsanız erken başlayın. Denklik ve dil süreçleri zaman alır.
Sık Sorulan Sorular
Cerrah olmak için kaç yıl okumak gerekir?
Tıp fakültesi 6 yıl, cerrahi ana dal uzmanlığı 5 yıl sürer; Göz Hastalıklarında uzmanlık 4 yıldır. Bu durumda tıp fakültesi ve uzmanlık birlikte en az 10 yıl eder. TUS hazırlığı, tercih sonucu ve yan dal bu süreyi uzatır.
Beyin cerrahisi ve kalp damar cerrahisi 6 yıl mı sürer?
Hayır. ÖSYM 2026 TUS kılavuzu Tablo 7'ye göre Beyin ve Sinir Cerrahisi ile Kalp ve Damar Cerrahisi 5 yıl sürer; 6 yıllık bir TUS ana dalı yoktur. Daha uzun süre yazan kaynaklar güncel tabloyla uyuşmaz.
Ortopedi, KBB ve üroloji yan dal mıdır?
Hayır. Üçü de TUS ile girilen ana dallardır ve 5 yıl sürer. Yan dallara ancak ana dal uzmanı olduktan sonra YDUS ile girilir.
Kardiyolog ile kalp damar cerrahı aynı mıdır?
Hayır. Kardiyoloji, kalp hastalarını ağırlıklı olarak ilaç ve ameliyatsız yöntemlerle izleyen ve tedavi eden dahili bir ana daldır; Kalp ve Damar Cerrahisi ise ameliyat yapan cerrahi ana daldır. İkisine de TUS ile girilir ve ikisi de 5 yıl sürer. Kardiyoloji iç hastalıklarının yan dalı değildir.
Cerrahi onkolog nasıl olunur?
Cerrahi Onkoloji bir yan daldır: Genel Cerrahi uzmanları YDUS ile girer ve 1219 sayılı Kanun'un Ek-3 çizelgesine göre eğitim 2 yıl sürer. Aynı bağlı ana daldan Gastroenteroloji Cerrahisi yan dalına da girilebilir; o da 2 yıldır.
Yan dal için ayrı bir sınav var mı?
Evet, YDUS. Ana dal uzmanları girer ve sınavda yabancı dil şartı yoktur. Yan dal ya da ikinci ana dal için DHY süresinin en az yarısının tamamlanmış olması gerekir.
Cerrahlar ne kadar kazanır?
Kamuda uzman tabip neti Temmuz 2026'da yaklaşık 103.250 TL'dir (3/2, bekâr, döner sermaye hariç); taban ek ödeme ve nöbet ücreti ayrıca ödenir. Özel sektörde ve yurt dışında gelir kuruma, şehre ve çalışma biçimine göre çok değiştiği için tek bir rakamla ifade edilemez.
Bölüm ve sınav planınızı birlikte kurmak için koçluk sayfasına göz atabilirsiniz.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye değildir. Uzmanlık süreleri ve şartları için ÖSYM kılavuzlarını, 1219 sayılı Kanun'u ve Sağlık Bakanlığı duyurularını esas alın.
