📅 Son Güncelleme: 20 Nisan 2026 | Pillar: Türkçe Diş Terminolojisi
📋 Hızlı Bakış
- Sınav: STS Diş
- Konu: Pedodonti (Çocuk Diş Hekimliği) Türkçe Terimleri — STS Diş İçin Sözlük 2026
- Düzenleyici Kurum: ÖSYM (resmi sınavlar) / ilgili kurum
- 2026 Hazırlık: Düzenli çalışma + geçmiş yıl soruları + deneme sınavları
- Resmi Kaynak: osym.gov.tr — yıllık güncel kılavuz
- Okuma Süresi: 11+ dakika
Pedodonti (çocuk diş hekimliği / pediatric dentistry), çocukların ağız-diş sağlığı + süt ve genç daimi dişlerin tedavisini kapsar. STS Diş'te 60 klinik sorusunun 5-7'si pedodontiden gelir. Türkiye'de çocuk diş hekimliği pratiği yoğun — koruyucu + erken müdahale kültürü.
1. Diş Gelişimi ve Sürme Terimleri
- Süt dişi (decidual): deciduous tooth / primary tooth — 20 adet (5/çeyrek)
- Daimi diş: permanent tooth — 32 adet
- Karışık dişlenme: mixed dentition — hem süt hem daimi dişler (6-12 yaş)
- Erüpsiyon (sürme): eruption — dişin çene kemiğinden ağız boşluğuna çıkması
- Eksfoliasyon: exfoliation — süt dişinin fizyolojik kaybı
- Dental yaş: dental age — diş gelişiminin gösterdiği yaş
- Kemik yaşı: skeletal / bone age
- Kronolojik yaş: chronological age — takvim yaşı
- Diastema: dişler arası boşluk (süt dişlerinde fizyolojik)
- Leeway space: süt canin + süt molar + daimi canin + premolar arası mezio-distal fark (kritik boşluk kazanma)
- Ugly duckling evresi: ugly duckling stage — üst keserlerin geçici flare görünümü (8-10 yaş)
Sürme Sırası
| Diş | Sürme Yaşı |
|---|---|
| Alt süt santral | 6-10 ay |
| Üst süt santral | 8-12 ay |
| Süt lateral | 9-13 ay |
| Süt 1. molar | 13-19 ay |
| Süt canin | 16-23 ay |
| Süt 2. molar | 23-33 ay |
| Daimi 1. molar | 6 yaş (ilk süren daimi) |
2. Pediatrik Çürük ve Terimler
- Erken çocukluk çürüğü (ECC): early childhood caries — 6 yaş altı çocuklarda çürük
- Biberon çürüğü: baby bottle tooth decay / nursing caries — uzun süreli biberon/emzirme alışkanlığına bağlı
- Çok erken çocukluk çürüğü (S-ECC): severe early childhood caries — 3 yaş altında şiddetli
- Rampan çürük: rampant caries — hızlı yayılan çoklu çürük
- Turner dişi: Turner's tooth — süt dişi travması sonrası daimi dişte minesi bozuk
- Mine hipoplazisi: enamel hypoplasia — mine oluşum bozukluğu
- Molar İnsizör Hipomineralizasyonu (MIH): Molar Incisor Hypomineralisation — daimi 1. molar + keser minesinin kalitatif bozukluğu
3. Pediatrik Tedavi Teknikleri
Koruyucu Tedaviler
- Fissür örtücü (sealant): fissure sealant — oklüzal pit/fissürlerde koruyucu rezin
- Topikal fluorid: topical fluoride — APF jel, vernik (fluoride varnish), NaF solüsyon
- Sistemik fluorid: systemic fluoride — su fluoridasyonu, fluorid tablet
- Diyet danışmanlığı: dietary counseling
- Oral hijyen eğitimi: oral hygiene instruction
Süt Dişi Pulpa Tedavileri
- İndirekt pulpa kaplaması (IPC): indirect pulp capping — pulpa açılmadan derin çürükte Ca(OH)₂ / MTA
- Direkt pulpa kaplaması: direct pulp capping — küçük pulpa açılması
- Pulpotomi: pulpotomy — koronal pulpanın çıkarılması, radiküler pulpa korunur
- Formokrezol pulpotomi (eski standart, azalan kullanım)
- Ferrik sülfat pulpotomi
- MTA pulpotomi (modern)
- Biodentine pulpotomi
- Pulpektomi: pulpectomy — tüm pulpanın (koronal + radiküler) çıkarılması + çinko oksit öjenol / Vitapex ile kök kanal dolgusu
Restoratif Teknikler
- Paslanmaz çelik kuron (PÇK / SSC): stainless steel crown — süt dişi büyük restorasyon standart
- Hall tekniği: Hall technique — çürüğü temizlemeden PÇK yerleştirme (konservatif yaklaşım)
- Zirkonyum pediatrik kuron: zirconia pediatric crown — estetik alternatif
- Atravmatik Restoratif Tedavi (ART): Atraumatic Restorative Treatment — el aleti + cam iyonomer (düşük kaynaklı ortamlarda)
- Silver Diamine Fluoride (SDF): gümüş diamin fluorid — çürüğü arrest etme (siyah lekeye neden olur)
Yer Koruma
- Yer tutucu (space maintainer): süt dişi erken kayıp sonrası daimi diş yeri koruma
- Band-loop (tek diş)
- Nance aparey (üst çene bilateral)
- Lingual ark (alt çene bilateral)
- Distal shoe (E kaybı, 6. yaş molar sürmeden)
4. Davranış Yönetimi (Behavior Management)
- Tell-Show-Do (TSD): anlat-göster-yap — temel davranış yöntemi
- Pozitif pekiştirme: positive reinforcement — iyi davranış ödüllendirme
- Distraksiyon: distraction — dikkat başka yöne çekme
- Desensitizasyon: desensitization — kademeli alıştırma
- Modellenme: modeling — başka çocuk örnek gösterme
- Ses kontrolü: voice control
- Kısıtlama (physical restraint): papoose board (tartışmalı, nadiren)
- Sedasyon: sedation — nitröz oksit (N₂O), oral, IV
- Genel anestezi: general anesthesia — ileri uyumsuz vakalarda
- Frankl skalası: Frankl behavior rating — 1 (definitely negative) - 4 (definitely positive)
5. Pediatrik Travma
- Konküzyon: concussion — sert vuruş, mobilite yok, perküsyon hassasiyeti
- Subluksasyon: subluxation — mobilite var, yer değişikliği yok
- Ekstrüzyon: extrusion — dişin alveolden kısmen çıkması
- İntrüzyon: intrusion — dişin alveole gömülmesi (daimi dişte kritik — spontan reerüpsiyon beklenebilir)
- Lateral luksasyon: lateral luxation — yana yer değiştirme
- Avülsiyon: avulsion — dişin tamamen çıkması
- Süt dişi avülsiyonu: replantasyon YAPILMAZ (daimi dişe zarar)
- Daimi diş avülsiyonu: süt geçmişse replantasyon zorunlu, süre kritik (<60 dk ideal)
- Taşıma ortamı: HBSS > süt > tükürük > fizyolojik serum > su (son tercih)
- Kron fraktürü: crown fracture (mine / dentin / pulpa)
- Kök fraktürü: root fracture
6. Özel Gereksinimli Çocuklar
- Otizm spektrum bozukluğu (OSB): autism spectrum disorder — özel yaklaşım gerekir
- Down sendromu: Down syndrome — diş anomalileri (konjenital eksiklik, mine hipoplazisi, periodontal yatkınlık)
- Serebral palsi: cerebral palsy — motor güçlük, bruksizm riski
- Hemofili: hemophilia — cerrahi öncesi hematoloji konsültasyonu
- Kalp hastalıkları: SBE profilaksisi (subakut bakteriyel endokardit — AHA 2007 rehberi)
7. Klinik Vaka Örneği
"4 yaşında kız çocuk, üst süt santral keseri (51) 30 dakika önce oyun sırasında düşme ile avülse olmuş. Aile dişi süt bardağında getirmiş. Çocuk kooperatif.
En uygun yaklaşım hangisidir?
A) Derhal replantasyon + 2 hafta splint
B) Replantasyon YAPILMAZ, yer tutucu ve takip
C) MTA ile replantasyon + kök kanal tedavisi
D) Başka bir diş kliniğine sevk
E) Endodontik tedavi sonrası replantasyon"
Doğru cevap: B — Süt dişi avülsiyonunda replantasyon yapılmaz; daimi diş germ (tohumu) hasar görme riski yüksek. Yer tutucu + çocuk takip standart.
8. Yurt Dışı Mezunu Özel Notlar
- Pediatrik terimler: Deciduous / primary = süt; permanent = daimi. Standart uluslararası.
- Pulpotomi ajanları: Formokrezol Türkiye'de azalan kullanımda; MTA / Biodentine güncel
- Türkiye fluoridasyon: Su fluoridasyonu Türkiye'de yaygın değil — topikal + sistemik (tablet) ağırlıklı
- Koruyucu program: Türkiye Ağız-Diş Sağlığı Programı kapsamında okul bazlı floridlama + fissür örtücü aktif
9. İlgili Kaynaklar
- Türkçe Diş Terminolojisi Pillar
- Endodonti Türkçe Terimleri
- Ortodonti Türkçe Terimleri
- STS Diş Koçluk
❓ Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
STS Diş hazırlığı için ne kadar süre yeterli?
STS Diş hazırlığı için tipik olarak 6-12 aylık düzenli çalışma önerilir. Düzenli soru çözümü, geçmiş yıllar deneme sınavları ve son 2-3 ay yoğunlaştırılmış tekrar verimli sonuç verir.
STS Diş sınavında yanlış cezası var mı?
2018 sonrası ÖSYM'nin çoğu sınavında yanlış cezası kaldırılmıştır — sadece doğrular puanlanır. LGS+MSÜ gibi MEB sınavlarında yanlış cezası devam edebilir. Resmi kılavuza bakılmalı.
Geçmiş yıl soruları çözmek faydalı mı?
Evet, geçmiş yıl soruları en değerli kaynaklardan biridir. Soru tipleri+sıkça gelen konular+tuzakların öğrenilmesinde 5+ yıl geçmiş soru çözümü idealdir. ÖSYM resmi sayfasında ücretsiz erişim var.
Online kaynaklar yeterli mi?
Online kaynaklar (EBA, Khan Academy, YouTube hazırlık kanalları) ücretsiz+geniş kapsamlı içerik sunar. Ancak yapılandırılmış soru bankası+düzenli deneme sınavı+geri bildirim için bir kaynak/koçluk programı eklemek başarıyı artırır.
Sınav günü stratejisi nedir?
Sınav öncesi yeterli uyku (7-9 saat), hafif kahvaltı (kompleks karbonhidrat+protein), erken merkeze ulaşım (1+ saat öncesi), belge kontrolü (kimlik+sınav giriş belgesi+kalem). Süre yönetimi: zor soruda takılma, geri dön. Yanlış cezası yoksa boş bırakma.
⚖️ Disclaimer
Bu içerik akademik+sağlık sınav hazırlığı amaçlı bilgilendirme rehberidir; klinik tedavi, ilaç dozajı veya tanı tavsiyesi niteliği taşımaz. Klinik uygulamada güncel kılavuzlar ve yetkili hekim onayı esas alınmalıdır. Sınav bilgileri için ÖSYM resmi kılavuzunu doğrulayın.
📝 Adım Adım Hazırlık Rehberi
-
1
Sınav Yapısını Tanı
STS Diş resmi kılavuzunu ÖSYM/MEB sayfasından indir, soru sayısı + süre + puan hesaplama formülünü öğren.
-
2
Geçmiş Yıl Sorularını İncele
En az son 5 yılın çıkmış sorularını çöz, hangi konuların ağırlık taşıdığını tespit et ve zayıf alanlarını belirle.
-
3
Realistik Çalışma Programı Kur
Günlük 4-6 saat (yoğun dönem 8 saat), haftalık 6 gün, dinlenme + tekrar günleri dahil olacak şekilde plan oluştur.
-
4
Kaynak Setini Sınırla
Konu anlatım kitabı (1 ana kaynak), soru bankası (1-2 kalın kitap), deneme seti (haftalık 2 deneme) — daha fazlası odak dağıtır.
-
5
Konu Tekrar Sistemi Kur
Spaced repetition (1 gün → 3 gün → 1 hafta → 1 ay tekrar). Yanlış yapılan soruları "yanlış defteri"ne kaydet, haftalık tekrar et.
-
6
Deneme Sınavı Disiplini
Son 2 ay haftalık 2-3 STS Diş denemesi (gerçek sınav saatlerinde + sınav koşullarında). Sonra detaylı analiz: hangi konuda kaç yanlış?
-
7
Sınav Günü Stratejisi
Önceki gece erken yat, sabah hafif kahvaltı, sınav merkezine 1 saat erken git. Önce kolay sorular, sonra zor — zaman yönetimi kritik.