📅 Son Güncelleme: 20 Nisan 2026 | Pillar: Türkçe Diş Terminolojisi
📋 Hızlı Bakış
- Sınav: STS Diş
- Konu: Ağız-Diş-Çene Cerrahisi Türkçe Terimleri — STS Diş İçin Sözlük 2026
- Düzenleyici Kurum: ÖSYM (resmi sınavlar) / ilgili kurum
- 2026 Hazırlık: Düzenli çalışma + geçmiş yıl soruları + deneme sınavları
- Resmi Kaynak: osym.gov.tr — yıllık güncel kılavuz
- Okuma Süresi: 12+ dakika
Ağız-Diş-Çene Cerrahisi (oral + maxillofacial surgery), diş çekiminden maksillofasiyal travmaya kadar geniş alanı kapsar. STS Diş 60 klinik sorusunun 7-8'i cerrahiden gelir. Çekim + gömülü diş + implant + kist/tümör konular sık.
1. Diş Çekimi (Ekstraksiyon) Terimleri
- Ekstraksiyon: extraction — diş çekimi
- Basit çekim: simple extraction — forseps ve elevatör ile rutin
- Cerrahi çekim: surgical extraction — flep kaldırma ± kemik kaldırma gerekli
- Forseps: forceps — diş çekim penseti (üst anterior, üst molar, alt anterior, alt molar için farklı)
- Elevatör: elevator — diş luksasyon aleti (Coupland, Cryer, Winter)
- Luksasyon: luxation — dişi soketten gevşetme
- Alveolotomi: alveolectomy — alveol kemik düzeltme (çekim sonrası)
- Osteotomi: osteotomy — kemik kesme
- Sütür: suture — dikiş (resorbe olan / olmayan)
- Sekonder iyileşme: secondary healing — granülasyon dokusu oluşumu ile
2. Gömülü Diş ve Komplikasyonlar
- Gömülü diş: impacted tooth — sürmemiş / kısmen sürmüş
- 3. molar gömülük: impacted third molar (wisdom tooth) — en yaygın
- Gömme sınıflandırmaları:
- Winter (açı): mezioangüler / distoangüler / vertikal / horizontal
- Pell & Gregory (derinlik): Class A / B / C (oklüzal düzleme göre) ve Class I / II / III (ramus ilişkisi)
- Perikoronitis: pericoronitis — kısmen sürmüş diş çevresi iltihap
- Kuru soket: dry socket / alveolar osteitis — çekim sonrası pıhtı kaybı, şiddetli ağrı (2-3 gün sonra)
- Oroantral fistül (OAF): oroantral fistula — üst molar çekimi sonrası sinüs-ağız birleşimi
- Postoperatif kanama: post-extraction bleeding
- Sinir hasarı: nerve injury (inferior alveolar, lingual, mental nerve)
- Kök retansiyonu: retained root — kök parçası soket içinde bırakma
3. İmplantoloji (Detay)
Genel implant terminolojisi için Protetik sözlük referansta. Cerrahi yönü:
- İmplant yerleştirmesi: implant placement / installation
- Pilot frez: pilot drill — ilk kemik kılavuzu
- Sıralı frezler: sequential drilling — çap artırarak kemik hazırlama
- Primer stabilite: primary stability — yerleştirmede mekanik tutunma (ISQ değeri)
- Torque (tork): yerleştirme sırasında uygulanan kuvvet (Ncm)
- Osseointegrasyon süresi: osseointegration time — 3-6 ay
- Kemik genişletme: ridge splitting / expansion
- Alveol kreti koruma: ridge / socket preservation — çekim sonrası greft
- Sinüs lift: sinus floor elevation
- Direkt / lateral window (Caldwell-Luc benzeri)
- İndirekt / krestal (osteotom, Summers tekniği)
- Zigomatik implant: zygomatic implant — aşırı atrofik üst çenede
4. Kemik Greftleri
- Otojen greft: autograft — hastanın kendi kemiği (chin, ramus, iliac crest)
- Allojen greft: allograft — insan donör (DFDBA, FDBA)
- Ksenojen greft: xenograft — sığır kemiği (Bio-Oss)
- Alloplastik greft: alloplast — sentetik (hidroksiapatit, β-TCP, biocam)
- Membran: membrane — rezorbe olan (kollajen) / olmayan (PTFE)
- Guided Bone Regeneration (GBR): yönlendirilmiş kemik rejenerasyonu
- PRF / PRP: platelet-rich fibrin / plasma — doku iyileşmesi
5. Oral Kistler
- Radiküler kist: radicular cyst — kök ucundaki kronik enflamasyondan (en yaygın odontojenik kist)
- Dentigeröz kist: dentigerous cyst — gömülü dişi kapsayan (folikül kaynaklı)
- Odontojenik keratokist (OKC): odontogenic keratocyst / keratocystic odontogenic tumor — agresif, tekrarlama yüksek
- Lateral periodontal kist: lateral periodontal cyst
- Nasopalatin kanal kisti: nasopalatine duct cyst
- Ameloblastom: ameloblastoma — benign ama agresif odontojenik tümör
- Odontoma: odontoma (compound / complex) — hamartom, en yaygın odontojenik tümör
- Enükleasyon: enucleation — kistin tamamen çıkarılması
- Marsupiyalizasyon: marsupialization — kistin ağza açılması (büyük kistlerde dekompresyon)
6. Maksillofasiyal Travma
- Mandibular fraktür: mandibular fracture (kondil, ramus, angulus, korpus, simfiz)
- Maksiller fraktür: maxillary fracture
- Le Fort I: dişli maksilla horizontal fraktürü
- Le Fort II: pyramidal
- Le Fort III: kraniyofasiyal ayrılma
- Zigomatik fraktür: zygomatic / tripod fracture
- Orbita fraktürü: orbital blow-out fracture
- IMF (intermaksiller fiksasyon): intermaxillary fixation — telleme / elastiklerle
- ORIF: open reduction internal fixation — açık redüksiyon mini-plak
- Kondil fraktürü: condylar fracture — çocuklarda konservatif, erişkinde cerrahi tercih
7. TME (Temporomandibular Eklem) Hastalıkları
- TMD / TMJ disorder: temporomandibular disorder — eklem/kas kaynaklı ağrı
- Disk dislokasyonu: disc displacement (redüksiyonlu / redüksiyonsuz)
- Klikleme: clicking — disk hareketinde ses
- Kilitlenme (lock): open lock / closed lock
- Miyofasiyal ağrı: myofascial pain
- Ankiloz: TMJ ankylosis — fibröz / kemik
- Tedavi: konservatif (splint, fizyoterapi, NSAİİ) → artrosentez → artroskopi → açık cerrahi
8. Oral Kanser ve Premalign Lezyonlar
- Oral skuamöz hücreli karsinom (OSCC): oral squamous cell carcinoma — oral kanserlerin %90'ı
- Lökoplazi: leukoplakia — beyaz plak (premalign potansiyel %3-25)
- Eritroplazi: erythroplakia — kırmızı plak (yüksek risk)
- Oral submuköz fibrozis: oral submucous fibrosis (betel nut kullanımı)
- Biyopsi: biopsy (eksizyonel / insizyonel / punch)
- TNM sınıflandırması: T (tümör), N (lenf), M (metastaz)
- Boyun diseksiyonu: neck dissection (radikal, modifiye radikal, selektif)
9. Preprotetik Cerrahi
- Alveoloplasti: alveoloplasty — alveol kemik düzeltme
- Torus kaldırma: torus removal (torus palatinus, torus mandibularis)
- Frenektomi: frenectomy — frenulum kesimi
- Vestibuloplasti: vestibuloplasty — vestibül derinleştirme
- Tüber hipertrofi: tuberosity hypertrophy — maksiller tüber azaltma
10. Klinik Vaka Örneği
"55 yaşında erkek hasta, üst sağ 2. molar (diş 17) çekiminden 48 saat sonra şiddetli ağrı + kötü koku şikayeti ile başvurdu. Muayenede soket boş görünüyor, pıhtı yok, kemik teması ağrılı. Sistemik bulgu yok.
Tanı ve tedavi hangisidir?
A) Akut apikal abse + antibiyotik + drenaj
B) Kuru soket (alveolitis) + soket irrigasyonu + obtunden pat
C) Oroantral fistül + cerrahi kapama
D) Osteomyelit + IV antibiyotik
E) Lingual sinir hasarı + neoproteğin"
Doğru cevap: B — Çekim sonrası 2-4. günde başlayan, pıhtı kaybı + şiddetli ağrı + kemik ekspozisyonu = kuru soket. Tedavi: soket irrigasyonu (NaCl / klorheksidin) + obtunden pat (örn. Alvogyl — çinko oksit öjenol + butamben).
11. Yurt Dışı Mezunu Özel Notlar
- Le Fort sınıflandırması uluslararası standart — Türkçe karşılığı yok
- Pell & Gregory + Winter aynı şekilde kullanılır
- TMJ artrosentez + artroskopi Türkiye'de yaygın — Avrupa pratiğiyle aynı
- İmplant sistemleri: Straumann / Nobel / Astra Avrupa'da yaygın; Türkiye'de bunların yanında Medentika, Implantswiss, MIS yaygın
12. İlgili Kaynaklar
- Türkçe Diş Terminolojisi Pillar
- Protetik Türkçe Terimleri (implant detay)
- Periodontoloji Türkçe Terimleri (peri-implantitis)
- STS Diş Koçluk
❓ Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
STS Diş hazırlığı için ne kadar süre yeterli?
STS Diş hazırlığı için tipik olarak 6-12 aylık düzenli çalışma önerilir. Düzenli soru çözümü, geçmiş yıllar deneme sınavları ve son 2-3 ay yoğunlaştırılmış tekrar verimli sonuç verir.
STS Diş sınavında yanlış cezası var mı?
2018 sonrası ÖSYM'nin çoğu sınavında yanlış cezası kaldırılmıştır — sadece doğrular puanlanır. LGS+MSÜ gibi MEB sınavlarında yanlış cezası devam edebilir. Resmi kılavuza bakılmalı.
Geçmiş yıl soruları çözmek faydalı mı?
Evet, geçmiş yıl soruları en değerli kaynaklardan biridir. Soru tipleri+sıkça gelen konular+tuzakların öğrenilmesinde 5+ yıl geçmiş soru çözümü idealdir. ÖSYM resmi sayfasında ücretsiz erişim var.
Online kaynaklar yeterli mi?
Online kaynaklar (EBA, Khan Academy, YouTube hazırlık kanalları) ücretsiz+geniş kapsamlı içerik sunar. Ancak yapılandırılmış soru bankası+düzenli deneme sınavı+geri bildirim için bir kaynak/koçluk programı eklemek başarıyı artırır.
Sınav günü stratejisi nedir?
Sınav öncesi yeterli uyku (7-9 saat), hafif kahvaltı (kompleks karbonhidrat+protein), erken merkeze ulaşım (1+ saat öncesi), belge kontrolü (kimlik+sınav giriş belgesi+kalem). Süre yönetimi: zor soruda takılma, geri dön. Yanlış cezası yoksa boş bırakma.
⚖️ Disclaimer
Bu içerik akademik+sağlık sınav hazırlığı amaçlı bilgilendirme rehberidir; klinik tedavi, ilaç dozajı veya tanı tavsiyesi niteliği taşımaz. Klinik uygulamada güncel kılavuzlar ve yetkili hekim onayı esas alınmalıdır. Sınav bilgileri için ÖSYM resmi kılavuzunu doğrulayın.
📝 Adım Adım Hazırlık Rehberi
-
1
Sınav Yapısını Tanı
STS Diş resmi kılavuzunu ÖSYM/MEB sayfasından indir, soru sayısı + süre + puan hesaplama formülünü öğren.
-
2
Geçmiş Yıl Sorularını İncele
En az son 5 yılın çıkmış sorularını çöz, hangi konuların ağırlık taşıdığını tespit et ve zayıf alanlarını belirle.
-
3
Realistik Çalışma Programı Kur
Günlük 4-6 saat (yoğun dönem 8 saat), haftalık 6 gün, dinlenme + tekrar günleri dahil olacak şekilde plan oluştur.
-
4
Kaynak Setini Sınırla
Konu anlatım kitabı (1 ana kaynak), soru bankası (1-2 kalın kitap), deneme seti (haftalık 2 deneme) — daha fazlası odak dağıtır.
-
5
Konu Tekrar Sistemi Kur
Spaced repetition (1 gün → 3 gün → 1 hafta → 1 ay tekrar). Yanlış yapılan soruları "yanlış defteri"ne kaydet, haftalık tekrar et.
-
6
Deneme Sınavı Disiplini
Son 2 ay haftalık 2-3 STS Diş denemesi (gerçek sınav saatlerinde + sınav koşullarında). Sonra detaylı analiz: hangi konuda kaç yanlış?
-
7
Sınav Günü Stratejisi
Önceki gece erken yat, sabah hafif kahvaltı, sınav merkezine 1 saat erken git. Önce kolay sorular, sonra zor — zaman yönetimi kritik.