📅 Son Güncelleme: 20 Nisan 2026 | Pillar: Türkçe Diş Terminolojisi
📋 Hızlı Bakış
- Sınav: STS Diş
- Konu: Ağız-Diş-Çene Radyolojisi Türkçe Terimleri — STS Diş İçin Sözlük 2026
- Düzenleyici Kurum: ÖSYM (resmi sınavlar) / ilgili kurum
- 2026 Hazırlık: Düzenli çalışma + geçmiş yıl soruları + deneme sınavları
- Resmi Kaynak: osym.gov.tr — yıllık güncel kılavuz
- Okuma Süresi: 10+ dakika
Ağız-Diş-Çene Radyolojisi, diş ve maksillofasiyal bölgenin görüntüleme yöntemlerini + radyolojik değerlendirmeyi kapsar. STS Diş 60 klinik sorusunun 5-6'sı radyoloji ağırlıklıdır.
1. Radyografi Tipleri
- Periapikal radyografi: periapical (PA) — tek diş + periapikal bölge, çürük + endodontik tanı
- Bitewing radyografi: bitewing (BW) — dişler arası + interproksimal çürük + alveol tepesi
- Oklüzal radyografi: occlusal — geniş alan, çocuk + travma + palatinal/lingual lokalizasyon
- Panoramik radyografi: panoramic / orthopantomogram (OPG) — tüm çene geniş görünüm
- Sefalometrik radyografi: lateral cephalogram — ortodontik analiz
- CBCT (Konik Işınlı Bilgisayarlı Tomografi): Cone Beam Computed Tomography — 3D görüntüleme
- İmplant planlaması
- Gömülü diş lokalizasyonu (alt 3. molar / üst canin)
- Patolojik lezyon değerlendirmesi
- TMJ değerlendirmesi
- Kök kanal morfolojisi
- MRI: magnetic resonance imaging — yumuşak doku + TMJ disk
- USG: ultrasonografi — tükürük bezleri + yumuşak doku
2. Radyolojik Anatomi
- Lamina dura: lamina dura — diş kökünü saran ince kortikal kemik (radyopak çizgi); endodontik hastalıkta kaybolur
- Periodontal aralık: periodontal ligament space — kök + lamina dura arası radyolusen şerit
- Alveol tepesi: alveolar crest — normalde sement-mine birleşiminin 1-2 mm apikalinde
- Maksiller sinüs: maxillary sinus — panoramikte çift taraflı hava boşluğu
- Nazal kavite: nasal cavity
- Mandibular kanal: mandibular canal — alt alveoler sinir yolu (dikkat!)
- Mental foramen: mental foramen — premolar apekslerine yakın radyolusen alan
- İncisive foramen: incisive canal / foramen — üst santral arası radyolusen
- Koronoid process: koronoid çıkıntı
- Kondil başı: condylar head
- Zigomatik ark: zygomatic arch
- Hyoid kemik: hyoid bone (panoramikte bazen görünür)
3. Radyolojik Görüntü Tanımları
| Türkçe | İngilizce | Ne Demek |
|---|---|---|
| Radyolusen | radiolucent | Siyah görünen — X-ışınını geçiren (yumuşak doku, hava, sıvı) |
| Radyopak | radiopaque | Beyaz görünen — X-ışınını engelleyen (kemik, mine, metal) |
| Karışık (mix) | mixed radiolucent/radiopaque | Hem siyah hem beyaz alanlar (ör. odontoma, fibröz displazi) |
| Unilokuler | unilocular | Tek odacıklı lezyon |
| Multilokuler | multilocular | Çok odacıklı ("soap bubble", "honeycomb") |
| İyi sınırlı | well-defined | Kortike kenarlı — genelde benign |
| Kötü sınırlı | ill-defined | Difüz kenar — enflamatuar / malign şüphe |
| Güneş ışını | sunburst appearance | Osteosarkom karakteristik |
| Soğan kabuğu | onion skin appearance | Ewing sarkom / proliferatif periostit |
4. Radyasyon Güvenliği ve Doz
- ALARA prensibi: As Low As Reasonably Achievable — radyasyon dozunu minimumda tutma
- Kurşun önlük: lead apron — hasta koruma
- Tiroid koruması: thyroid collar
- Digital sensör: digital sensor — film yerine (daha az radyasyon)
- Hızlı film: F-hızı film (daha az radyasyon, eski teknoloji)
- Uzun kollimatör: long-cone (paralel) teknik — daha az saçılma
- Paralel teknik: paralleling technique — periapikal için altın standart
- Bisekting açı: bisecting angle technique — alternatif teknik
- Doz birimleri: milisievert (mSv), gray (Gy)
- Tipik doz:
- Periapikal: ~0.005 mSv
- Panoramik: ~0.01 mSv
- CBCT: 0.05-0.1 mSv (alan boyutuna göre)
- Medikal BT: 2 mSv+
- TAEK: Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (Türkiye'de radyasyon ruhsatı)
5. Temel Patolojik Lezyon Radyoloji
Radyolusen Lezyonlar
- Periapikal granülom / kist: kök ucunda yuvarlak radyolusensi
- Dentigeröz kist: gömülü dişin kronunu saran radyolusensi
- OKC: multilokuler veya unilokuler, genelde alt molar bölgesi
- Ameloblastom: soap bubble multilokuler, alt molar/ramus
- Traumatic (simple) bone cyst: scalloped borders
- Rezidüel kist: çekilmiş diş bölgesinde kalan kist
Radyopak Lezyonlar
- Kondensing osteitis: kronik enflamasyonla sklerotik kemik
- Osteom: iyi sınırlı kemik büyümesi
- Odontom: compound (diş benzeri) / complex (düzensiz kütle)
- Cementoblastom: kök etrafında radyopak kütle + radyolusen halo
- İdyopatik osteoskleroz: alt premolar/molar bölgesinde rastlantısal radyopak alan
Karışık Lezyonlar
- Fibröz displazi: ground-glass appearance
- Odontoma (gelişen): erken dönemde radyolusen, olgunlaştıkça radyopak
- Cemento-ossöz displazi: karışık, alt anterior bölgede yaygın
6. Dijital Radyoloji Avantajları
- Daha düşük radyasyon dozu (%30-50)
- Anında görüntü (film banyosu gerektirmez)
- Dijital arşivleme + paylaşım
- Görüntü işleme (parlaklık, kontrast, ölçüm)
- Çevresel avantaj (kimyasal banyo yok)
7. Klinik Vaka
En olası tanı?
A) OKC B) Dentigeröz kist C) Ameloblastom D) Rezidüel kist E) Radiküler kist"
Cevap: B — Gömülü dişin kronunu saran, sement-mine sınırından köke kadar takip eden unilokuler radyolusensi = dentigeröz kist (folikül kaynaklı).
8. Yurt Dışı Mezunu Notları
- Radyolojik terimler büyük ölçüde Latince / İngilizce uluslararası — Türkçe karşılıklar nadir
- CBCT Türkiye'de premium muayenehanelerde yaygın — yurt dışı pratik Türkiye'ye aktarılır
- Radyasyon ruhsatı: Türkiye'de TAEK (Atom Enerjisi Kurumu) onayı zorunlu
9. İlgili Kaynaklar
- Türkçe Diş Terminolojisi Pillar
- Endodonti Türkçe Terimleri
- Oral Cerrahi Türkçe Terimleri
- STS Diş Koçluk
❓ Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
STS Diş hazırlığı için ne kadar süre yeterli?
STS Diş hazırlığı için tipik olarak 6-12 aylık düzenli çalışma önerilir. Düzenli soru çözümü, geçmiş yıllar deneme sınavları ve son 2-3 ay yoğunlaştırılmış tekrar verimli sonuç verir.
STS Diş sınavında yanlış cezası var mı?
2018 sonrası ÖSYM'nin çoğu sınavında yanlış cezası kaldırılmıştır — sadece doğrular puanlanır. LGS+MSÜ gibi MEB sınavlarında yanlış cezası devam edebilir. Resmi kılavuza bakılmalı.
Geçmiş yıl soruları çözmek faydalı mı?
Evet, geçmiş yıl soruları en değerli kaynaklardan biridir. Soru tipleri+sıkça gelen konular+tuzakların öğrenilmesinde 5+ yıl geçmiş soru çözümü idealdir. ÖSYM resmi sayfasında ücretsiz erişim var.
Online kaynaklar yeterli mi?
Online kaynaklar (EBA, Khan Academy, YouTube hazırlık kanalları) ücretsiz+geniş kapsamlı içerik sunar. Ancak yapılandırılmış soru bankası+düzenli deneme sınavı+geri bildirim için bir kaynak/koçluk programı eklemek başarıyı artırır.
Sınav günü stratejisi nedir?
Sınav öncesi yeterli uyku (7-9 saat), hafif kahvaltı (kompleks karbonhidrat+protein), erken merkeze ulaşım (1+ saat öncesi), belge kontrolü (kimlik+sınav giriş belgesi+kalem). Süre yönetimi: zor soruda takılma, geri dön. Yanlış cezası yoksa boş bırakma.
⚖️ Disclaimer
Bu içerik akademik+sağlık sınav hazırlığı amaçlı bilgilendirme rehberidir; klinik tedavi, ilaç dozajı veya tanı tavsiyesi niteliği taşımaz. Klinik uygulamada güncel kılavuzlar ve yetkili hekim onayı esas alınmalıdır. Sınav bilgileri için ÖSYM resmi kılavuzunu doğrulayın.
📝 Adım Adım Hazırlık Rehberi
-
1
Sınav Yapısını Tanı
STS Diş resmi kılavuzunu ÖSYM/MEB sayfasından indir, soru sayısı + süre + puan hesaplama formülünü öğren.
-
2
Geçmiş Yıl Sorularını İncele
En az son 5 yılın çıkmış sorularını çöz, hangi konuların ağırlık taşıdığını tespit et ve zayıf alanlarını belirle.
-
3
Realistik Çalışma Programı Kur
Günlük 4-6 saat (yoğun dönem 8 saat), haftalık 6 gün, dinlenme + tekrar günleri dahil olacak şekilde plan oluştur.
-
4
Kaynak Setini Sınırla
Konu anlatım kitabı (1 ana kaynak), soru bankası (1-2 kalın kitap), deneme seti (haftalık 2 deneme) — daha fazlası odak dağıtır.
-
5
Konu Tekrar Sistemi Kur
Spaced repetition (1 gün → 3 gün → 1 hafta → 1 ay tekrar). Yanlış yapılan soruları "yanlış defteri"ne kaydet, haftalık tekrar et.
-
6
Deneme Sınavı Disiplini
Son 2 ay haftalık 2-3 STS Diş denemesi (gerçek sınav saatlerinde + sınav koşullarında). Sonra detaylı analiz: hangi konuda kaç yanlış?
-
7
Sınav Günü Stratejisi
Önceki gece erken yat, sabah hafif kahvaltı, sınav merkezine 1 saat erken git. Önce kolay sorular, sonra zor — zaman yönetimi kritik.