AGS EB Konusu: EB+TMES Hub
Tek Cümlede
Erik Erikson'a göre yaşam 8 psiko-sosyal evreden oluşur ve her evrede çözülmesi gereken bir kriz/çatışma vardır. Doğru çözüm sağlıklı kişilik gelişimini, başarısızlık ise sonraki evrelerde sorunlara yol açar.
Erikson Kim?
Erik Erikson (1902-1994) Alman-Amerikalı psikolog. Sigmund Freud'un öğrencisi. Freud'un psiko-seksüel teorisini yaşam boyu psiko-sosyal teoriye genişletti. "Kimlik krizi" kavramının babası.
8 Psiko-Sosyal Gelişim Evresi
| Evre | Yaş | Çatışma | Erdem |
|---|---|---|---|
| 1 | 0-1 | Temel Güven vs Güvensizlik | Umut |
| 2 | 1-3 | Özerklik vs Utanç-Şüphe | İrade |
| 3 | 3-6 | Girişimcilik vs Suçluluk | Amaç |
| 4 ⭐ | 6-12 | Çalışkanlık vs Aşağılık duygusu (İLKOKUL) | Yeterlik |
| 5 ⭐ | 12-18 | Kimlik vs Rol Karmaşası (ERGEN) | Sadakat |
| 6 | 18-40 | Yakınlık vs Yalnızlık | Sevgi |
| 7 | 40-65 | Üretkenlik vs Durgunluk | İlgi |
| 8 | 65+ | Benlik Bütünlüğü vs Umutsuzluk | Bilgelik |
Öğretmen İçin EN KRİTİK 2 Evre
Evre 4: Çalışkanlık vs Aşağılık Duygusu (6-12 / İLKOKUL)
Çocuk akademik + sosyal beceriler edinir. Başarılı olduğunda yeterlik hisseder. Başarısızlık + olumsuz geri bildirim aşağılık duygusu yaratır. Sınıf öğretmeni için en kritik yaş — özgüven temelleri burada atılır.
Öğretmenlik uygulaması:
- Küçük başarıları pekiştir — başarı duygusu inşa et
- Karşılaştırma değil bireysel ilerleme odakla
- Çocuğa "yapabilirsin" mesajı
- Aşırı eleştiri YOK — aşağılık duygusu riski
- Akran zorbalığına müdahale — sosyal yeterlik korunmalı
Evre 5: Kimlik vs Rol Karmaşası (12-18 / ERGEN)
Ergen "Ben kimim?" sorusunu sorar. Farklı roller dener (sosyal, mesleki, ideolojik). Kimlik bulanlar sadakat erdemine ulaşır. Bulamayan rol karmaşası yaşar.
Ortaokul/Lise öğretmeni uygulaması:
- Mesleki yönelim desteği (rehber öğretmen iş birliği)
- Ergenin farklı kimliklerini denemesine alan tanı
- Otoriter dayatma YOK — özerklik destekle
- Rol modeli ol (öğretmenin kişiliği etkili)
- Sınıf içi tartışmalar — fikir geliştirme
Diğer Evrelerin Öğretmenlikle İlgisi
- Evre 1 (Güven): Aile evresi — ama öğretmen 0-1 yaş için değil; veli ile çalışırken bu temele dayalı
- Evre 2 (Özerklik): Erken çocukluk — okul öncesi öğretmeni için kritik
- Evre 3 (Girişimcilik): Okul öncesi — yaratıcı oyun, çocuğun "yapma" arzusu
- Evre 6-8: Yetişkin — öğretmen olarak bizler bu evrelerdeyiz
Freud vs Erikson
| Boyut | Freud | Erikson |
|---|---|---|
| Odak | Psiko-seksüel | Psiko-sosyal |
| Evre sayısı | 5 (puberte sonrası bitiyor) | 8 (yaşam boyu) |
| Bilinçaltı | Merkezi | Daha az vurgu |
| Sosyal etki | Sınırlı | Çok güçlü |
Tipik AGS Sorusu
Örnek: Lise öğretmenliği yapan bir öğretmen, öğrencilerinin "Ben hangi mesleğe uygunum?" sorusuyla zihinleri meşgul olduğunu fark eder. Bu öğrenciler Erikson'a göre hangi evrenin krizini yaşamaktadır?
Cevap: Kimlik vs Rol Karmaşası (Evre 5, 12-18 yaş)
Sıkça Sorulan Sorular
Erikson'un 8 evre teorisi nedir?
Yaşam boyu süren 8 psiko-sosyal gelişim evresi. Her evre bir çatışma içerir; başarılı çözüm sağlıklı kişilik gelişimi sağlar.
Öğretmen için en kritik evreler?
Evre 4 (Çalışkanlık vs Aşağılık duygusu — ilkokul) + Evre 5 (Kimlik vs Rol Karmaşası — ortaokul/lise). Öğretmen bu evrelerde doğrudan rol oynar.
"Kimlik krizi" terimi nereden?
Erikson tarafından icat edildi (Evre 5). Ergenin "Ben kimim?" sorusunu sorma + farklı roller deneme dönemi.
Erikson Freud'dan nasıl ayrılır?
Freud psiko-seksüel + 5 evre (puberte sonrası bitiyor) + bilinçaltı odaklı. Erikson psiko-sosyal + 8 evre (yaşam boyu) + sosyal bağlam odaklı.
Erdem (virtue) ne demek?
Her evrenin başarılı çözümünden çıkan olumlu kişilik özelliği. Umut, irade, amaç, yeterlik, sadakat, sevgi, ilgi, bilgelik — 8 erdem.
