AGS EB Konusu: EB+TMES Hub
Tek Cümlede
Bloom Taksonomisi bilişsel düşünmenin 6 hiyerarşik basamağını tanımlar: Hatırlama → Anlama → Uygulama → Analiz → Değerlendirme → Yaratma. Eğitim hedefi yazma + soru tipi tasarlamada temel araç.
Bloom Kim, Taksonomi Nedir?
Benjamin Bloom (1913-1999) Amerikalı eğitim psikoloğu. 1956'da bilişsel hedefleri sınıflandıran taksonomiyi yayınladı. 2001'de öğrencileri Anderson + Krathwohl tarafından yenilendi (revize edildi).
Yenilenmiş 6 Basamak (2001)
| Basamak | Açıklama | Fiil Örnekleri |
|---|---|---|
| 1. Hatırlama (Remembering) | Bilgiyi ezberden geri çağırma | Tanımla, listele, hatırla, söyle |
| 2. Anlama (Understanding) | Anlamı kavrama | Açıkla, özetle, kendi sözleriyle anlat, örnekle |
| 3. Uygulama (Applying) | Bilgiyi yeni durumda kullanma | Uygula, çöz, hesapla, kullan |
| 4. Analiz (Analyzing) | Parçalara ayırma, ilişki kurma | Karşılaştır, ayırt et, sınıfla, ilişkilendir |
| 5. Değerlendirme (Evaluating) | Yargı + eleştiri yapma | Eleştir, savun, yargıla, ölç |
| 6. Yaratma (Creating) — EN ÜST | Yeni bir ürün/fikir oluşturma | Tasarla, üret, planla, geliştir |
Eski (1956) vs Yenilenmiş (2001) Fark
- Eski sıra: Bilgi → Kavrama → Uygulama → Analiz → Sentez → Değerlendirme
- Yeni sıra: Hatırlama → Anlama → Uygulama → Analiz → Değerlendirme → Yaratma (en üst değişti)
- İsimler fiil oldu (Bilgi → Hatırlama)
- Sentez → Yaratma (en üst basamak)
- Değerlendirme yer değiştirdi (en üstten 5. sıraya)
Bilgi Boyutu (2. Boyut — 2001 yenilik)
Yenilenmiş taksonomi 2 boyutlu:
- Bilişsel süreç boyutu (yukarıdaki 6 basamak)
- Bilgi boyutu:
- Olgusal bilgi (terim, somut detay)
- Kavramsal bilgi (sınıflama, ilke)
- İşlemsel bilgi (yöntem, algoritma)
- Üstbilişsel bilgi (kendi düşünmesini bilme)
Kazanım Yazma (Lesson Plan)
İyi yazılmış kazanım = Bloom fiili + somut sonuç:
- ❌ Kötü: "Öğrenci ekosistemi öğrenir" (belirsiz fiil)
- ✅ İyi (Hatırlama): "Öğrenci ekosistem tanımını söyler"
- ✅ İyi (Anlama): "Öğrenci ekosistemin döngülerini kendi sözleriyle açıklar"
- ✅ İyi (Uygulama): "Öğrenci verilen bir ekosistem örneğinde besin zincirini çizer"
- ✅ İyi (Analiz): "Öğrenci iki ekosistemi karşılaştırarak farklarını listeler"
- ✅ İyi (Değerlendirme): "Öğrenci insan etkisinin ekosistem üzerindeki sonuçlarını eleştirir"
- ✅ İyi (Yaratma): "Öğrenci kendi ekosistemini tasarlayıp sunar"
Soru Tipi-Basamak Eşleştirme
| Soru Tipi | Basamak |
|---|---|
| "Nedir?" "Kim?" "Ne zaman?" | Hatırlama |
| "Açıklayın", "Özetleyin" | Anlama |
| "Hesaplayın", "Çözün" | Uygulama |
| "Karşılaştırın", "Ayırt edin" | Analiz |
| "Hangisi daha iyi?", "Eleştirin" | Değerlendirme |
| "Tasarlayın", "Geliştirin" | Yaratma |
Tipik AGS Sorusu
Örnek: "Öğrenci karbon döngüsünü kendi sözleriyle anlatır" kazanımı Bloom Taksonomisi'nin hangi basamağındadır?
Cevap: Anlama (Understanding) — "kendi sözleriyle anlatma" anlama basamağı fiili.
Sıkça Sorulan Sorular
Bloom Taksonomisi nedir?
Bilişsel düşünme süreçlerini 6 hiyerarşik basamakta sınıflandıran model. Eğitim hedef + soru tasarımında temel araç.
Yenilenmiş Bloom'un en üst basamağı?
Yaratma (Creating) — yeni ürün/fikir oluşturma. Eski versiyonda "Sentez" idi.
Bloom Anderson-Krathwohl ne zaman yenilendi?
2001. İsimler isimden fiile, sıra değişti (Sentez → Yaratma en üste), bilgi boyutu eklendi (2 boyutlu).
Kazanım yazarken nasıl Bloom kullanılır?
Hedeflenen basamağın fiilini kullanarak somut kazanım yaz: "tanımlar" (hatırlama), "uygular" (uygulama), "tasarlar" (yaratma).
AGS'de Bloom kaç soru çıkar?
EB Ölçme-Değerlendirme + Program Geliştirme alt başlıklarında 1-2 soru. Hangi fiil hangi basamağa ait sorusu en sık.