Noterlik, tapu ve kadastro, Vakıflar Genel Müdürlüğü ve icra ve iflas daireleri hukuk ve kamu hizmeti alanında birbirine yakın görünür ama girişleri farklıdır. Noterlik hukuk fakültesi mezunlarına açık, staj ve belge sırasına dayanan bir meslek yoludur; diğer üçü çoğunlukla kamu kadrolarıdır ve KPSS, kurum ilanı ya da ÖSYM'nin ayrı bir sınavı gibi farklı kapılardan girilir. Bu rehber dört alanı genel düzeyde karşılaştırır. Avukatlık için avukat nasıl olunur rehberine bakabilirsiniz. Mevzuat değişebilir; güncel metin için mevzuat.gov.tr'ye ve kurum ilanlarına bakın.
Kısa cevap: Noter olmak için hukuk fakültesini bitirmek, (tabi olanlar için) Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı'nda (HMGS) başarılı olmak, noter odası aracılığıyla bir yıl noterlik stajı yapmak ve Adalet Bakanlığından noterlik belgesi almak gerekir; ayrı bir noterlik sınavı yoktur, atama belge sırasına göre yapılır. Tapu ve kadastro ile Vakıflar Genel Müdürlüğü kadrolarına KPSS ve kurum ilanıyla girilir. İcra dairelerinde kâtip ve mübaşir kadroları KPSS ile alınır; icra müdür ve müdür yardımcılığı ise ÖSYM'nin ayrı sınavıyla alınır ve KPSS aranmaz.
Noter, tapu, vakıf ve icra alanları nedir, ne iş yapar?
- Noter: Noterlik, 1512 sayılı Noterlik Kanunu'na göre bir kamu hizmetidir; noter bu hizmeti kendi bürosunda yürütür. Resmî senet ve vekâletname düzenler, imza ve suret onaylar, ihtarname ve protesto gibi işlemleri yapar. Taşınmaz devri tapu müdürlüğünde yapılır; satış vaadi sözleşmesi gibi bazı işlemler ise noterde yapılır.
- Tapu ve kadastro: Tapu müdürlükleri taşınmaz devri, ipotek ve tescil gibi tapu sicili işlemlerini yürütür; kadastro birimleri taşınmazların ölçülmesi, tespiti ve kayıt altına alınmasıyla ilgilenir. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM), Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na bağlıdır. Tapu memurluğu, harita mühendisliği ve teknik görevler, hukuk ve bilişim hizmetleri bu alandaki başlıca görevlerdir.
- Vakıflar Genel Müdürlüğü (VGM): Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlıdır; tarihî vakıf yapılarının korunması ve onarımı, vakıf taşınmazlarının yönetimi ve vakıfların denetimi gibi görevleri yürütür (5737 sayılı Vakıflar Kanunu). Mimar, mühendis, sanat tarihçisi, hukukçu ve idari personel gibi farklı meslek gruplarından çalışan alabilir.
- İcra ve iflas daireleri: Adliye teşkilatı içinde alacakların tahsili için takip, haciz, satış ve iflas işlemlerini yürütür (2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu). İcra müdürü, icra müdür yardımcısı, icra kâtibi ve mübaşir başlıca kadrolardır. Hukuki temel için icra ve iflas hukuku rehberine bakabilirsiniz.
Hangi bölümler ve sınavlar?
Noterlik. Yol hukuk fakültesiyle başlar (4 yıl, YKS EA). HMGS'yi ÖSYM uygular; tabi olanlar için noterlik stajına başlamanın ön şartıdır ve 100 üzerinden en az 70 puan gerekir. Hukuk fakültesine 24 Ekim 2019'dan önce kayıt olanlar ya da 31 Mart 2024'ten önce mezun olanlar HMGS'den muaftır; bu iki ölçüt birbirinden bağımsızdır.
Staj başvurusu, staj yapılacak yerin noter odasına dilekçeyle yapılır; 1512 sayılı Kanun'un 7. maddesindeki şartlar (vatandaşlık, yaş, hukuk mezunu olma, staj yapılacak yerde ikamet gibi) aranır. Staj kontenjanını Adalet Bakanlığı her yıl Aralık ayında Resmî Gazete'de ilan eder; HMGS başarısı staja kabul için tek başına yeterli değildir. Staj bir yıl kesintisizdir ve ücretlidir; ücreti Türkiye Noterler Birliği öder. Bakanlık "stajdan beklenen maksat hasıl oldu" kararını vermezse staj altı ay uzatılır; avukat unvanı kazananlar ile hâkim ve savcılığa atanmış olanlar stajdan muaftır.
Staj sonunda Adalet Bakanlığı noterlik belgesi verir. Belgeler sıra numarası taşır; atama, Resmî Gazete'de ilan edilen 3. sınıf noterliklere bu sıra numarasına göre yapılır. HMGS puanı sırayı belirlemez, bekleme süresi açılan noterlik sayısına bağlıdır. Ayrıntılar için noterlik yolu rehberine ve HMGS rehberine bakabilirsiniz.
Tapu ve kadastro ile Vakıflar Genel Müdürlüğü. Kadrolara KPSS puanıyla ve kurumun ilan ettiği şartlarla atanılır; hangi puan türünün ve taban puanın aranacağı ilanda belirtilir. Sınav için KPSS rehberine bakabilirsiniz.
İcra ve iflas daireleri. İcra kâtibi ve mübaşir gibi kadrolarda da KPSS puanı kullanılır; uygulama ve sözlü sınav aşamaları yönetmelikte ve ilanda yazar. İcra müdür ve müdür yardımcılığında ise yazılı sınav ÖSYM'nin İcra Müdür ve İcra Müdür Yardımcılarını Seçme Sınavı'dır; KPSS ve HMGS aranmaz, sözlü sınav ve atama Adalet Bakanlığı tarafından yürütülür. Bu sınava hukuk fakültesi ya da adalet alanındaki ön lisans programı mezunları başvurabilir; sınav her yıl yapılmayabilir, takvim ve başvuru koşulları için ÖSYM ile Adalet Bakanlığı duyurularını izleyin.
Alana yaklaştıran programlar ve puan türleri YKS tercih verilerine göre aşağıdadır; aynı adı taşıyan programların koşulları üniversiteye göre değişebilir, kesin bilgiyi ÖSYM kılavuzundan doğrulayın.
| Alan | Lisans programları (4 yıl; puan türü parantezde) | Ön lisans programları (2 yıl; hepsi TYT) |
|---|---|---|
| Noterlik | Hukuk (EA) | — |
| Tapu ve kadastro | Harita Mühendisliği (SAY) | Harita ve Kadastro, Tapu ve Kadastro |
| Vakıflar Genel Müdürlüğü | Mimarlık (SAY); Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım (EA); Sanat Tarihi (SÖZ) | Mimari Restorasyon |
| İcra ve iflas daireleri | Hukuk (EA) | Adalet |
Taban puanı, başarı sırası ve kontenjan her yıl değiştiği için güncel verilere YKS bölümler sayfasından bakın.
Kamu ve özel sektörde çalışma alanları
| Alan | Nasıl girilir | Not |
|---|---|---|
| Noterlik | Hukuk fakültesi, HMGS (tabi olanlar için), noter odasında staj, noterlik belgesi ve belge sırasına göre atama | Ayrı noterlik sınavı yoktur; noterlik kadrolu memurluk değildir |
| Tapu müdürlükleri ve kadastro | KPSS ve TKGM ilanı | Tapu sicili işlemleri, kadastro ölçüm ve tespit, hukuk, harita ve bilişim görevleri |
| Vakıflar Genel Müdürlüğü | KPSS ve kurum ilanı; unvana göre öğrenim şartı | Tarihî vakıf yapılarının korunması, vakıf taşınmazlarının yönetimi, vakıfların denetimi |
| İcra ve iflas daireleri | Kâtip ve mübaşir için KPSS ve Adalet Bakanlığı ilanı; müdür ve müdür yardımcısı için ÖSYM'nin ayrı sınavı | Takip, haciz, satış ve tahsil işlemleri |
| Avukatlık ve hukuk müşavirliği | HMGS (tabi olanlar için), bir yıl avukatlık stajı, baro levhası | Ayrıntı için avukat rehberi |
| Özel sektörde harita ve gayrimenkul alanı | İlan ve portföy | Özel mühendislik büroları ve gayrimenkul şirketleri harita, ölçüm ve tapu bilgisi arayabilir |
Kamu kadrolarında müdürlük gibi üst görevlere geçiş, kurumun kendi görevde yükselme ve unvan değişikliği düzenlemelerine bağlıdır. Kurum ilanları çoğunlukla Cumhurbaşkanlığı Kariyer Kapısı'nda ve kurumların internet sitelerinde yayımlanır.
Maaş neye göre değişir?
Noterlik kadrolu bir memurluk değildir; noter kamu hizmetini kendi bürosunda yürütür ve işlem ücretleri tarifeye göre alınır. Noterlerin gelirine ilişkin resmî bir veri yayımlanmadığı için bu yazıda gelir rakamı yoktur.
Tapu, vakıflar ve icra kadrolarında memur olarak çalışanların maaşı 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre kadro, derece ve kademeyle belirlenir. Aşağıdaki giriş netleri Temmuz 2026 için, bekâr ve aile yardımı hariçtir:
| Kadro (örnek) | Giriş neti (yaklaşık) |
|---|---|
| Memur, lise mezunu | 67.100 TL |
| Memur, ön lisans mezunu | 67.200 TL |
| Memur, lisans mezunu | 67.200 TL |
| Mühendis (harita mühendisi gibi) | 94.000 TL |
| Kamu avukatı | 87.000 TL |
Derece ve kademe ilerledikçe maaş artar. Daire başkanı, genel müdür ve üstü kadrolarda makam ve görev tazminatı, kıdem ve dereceye göre değişir; bu yazıda rakam verilmez. Döner sermaye gibi kuruma özgü ek ödemeler ayrıca yapılabilir ve kuruma ve göreve göre değişir. Genel memur maaşları için memur maaşları rehberine bakabilirsiniz.
Adım adım yol haritası
- Yolunu seç. Noterlik bir hukuk mesleği, diğerleri kamu kadrosudur; hukuk, harita, mimarlık ya da adalet alanlarından hangisi sana yakınsa oradan başla.
- Bölümünü belirle. Noterlik ve icra müdürlüğü için hukuk, tapu ve kadastro için harita mühendisliği ya da ön lisans harita ve kadastro, vakıflar için mimarlık ve restorasyon alanları öne çıkar; puan türünü (EA, SAY, SÖZ, TYT) kontrol et.
- Sınavını planla. Noterlik için HMGS (tabi olup olmadığını kontrol et), kamu kadroları için KPSS, icra müdür ve müdür yardımcılığı için ÖSYM'nin ayrı sınavı.
- Duyuruları izle. Noterlik staj kontenjanı her yıl Aralık ayında Resmî Gazete'de ilan edilir; kamu kadroları kurum ilanlarıyla duyurulur.
- Deneyim kazan. Hukuk öğrencileri adliye ve noterlik stajlarıyla, harita ve mimarlık öğrencileri kadastro ve restorasyon uygulamalarıyla alanı tanır.
- İlanı baştan sona oku. Yaş, öğrenim durumu, puan türü ve sınav aşamaları kadroya göre değişir; başvurudan önce ilanı ve ilgili yönetmeliği incele.
- Bekleme ve ilerleme süresini hesaba kat. Noterlikte atama belge sırasına, kamuda üst göreve geçiş görevde yükselme düzenlemelerine bağlıdır.
Sık Sorulan Sorular
Noter olmak için sınav var mı?
Hayır. 1512 sayılı Noterlik Kanunu'na göre ayrı bir noterlik sınavı yoktur; Adalet Bakanlığı ya da Türkiye Noterler Birliği tarafından yapılan bir noter sınavı bulunmaz. Yol; hukuk fakültesi, HMGS (tabi olanlar için), bir yıllık staj, noterlik belgesi ve belge sırasıyla atamadan oluşur.
HMGS olmadan noter olunur mu?
HMGS'ye tabi olanlar için olunamaz; ancak iki bağımsız muafiyet ölçütü vardır. Hukuk fakültesine 24 Ekim 2019'dan önce kayıt olanlar ya da 31 Mart 2024'ten önce mezun olanlar HMGS'den muaftır. Durumunuzdan emin değilseniz Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü duyurularına bakın.
Noterlik stajı ücretli mi?
Evet. Noterlik stajı bir yıl kesintisiz yapılır ve ücretlidir; staj ücretini Türkiye Noterler Birliği öder. Avukat unvanı kazananlar ile hâkim ve savcılığa atanmış olanlar noterlik stajından muaftır.
Tapu ve kadastro kadrolarına nasıl girilir?
Kadrolara KPSS puanıyla ve kurumun ilan ettiği şartlarla atanılır; hangi puan türünün ve taban puanın aranacağı ilanda belirtilir. Harita mühendisliği, hukuk ve ön lisansta harita ve kadastro ile tapu ve kadastro programları bu alana yaklaştırır.
Vakıflar Genel Müdürlüğü'nde hangi bölüm mezunları çalışır?
Kurum tarihî vakıf yapılarının korunması ve onarımı gibi işleri yürüttüğü için mimarlık, mimari restorasyon ve kültür varlıklarını koruma programlarından; sanat tarihi, hukuk ve idari alanlardan personel arayabilir. Alım KPSS ve kurum ilanıyla yapılır; unvan, bölüm ve şartlar ilanda yazar.
İcra müdür yardımcılığı için KPSS gerekir mi?
Hayır. İcra müdür ve müdür yardımcılığında yazılı sınav ÖSYM'nin bu özel sınavıdır ve KPSS puanı aranmaz; sözlü sınav ve atama Adalet Bakanlığınca yürütülür. KPSS puanı icra kâtipliği ve mübaşirlik gibi diğer adalet kadrolarında kullanılır.
Bölüm ve sınav planınızı birlikte kurmak için koçluk sayfasına göz atabilirsiniz.
