Mevzuat güncelliği: Bu içerik 4 Haziran 2026 itibarıyla yürürlükteki 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) (ve ilgili Türk icra-iflas mevzuatı) esas alınarak hazırlanmıştır. Mevzuat değişikliklerinde içerik güncellenir. Güncel metinler: mevzuat.gov.tr. STS Hukuk; YÖK (Anadolu Üniversitesi aracılığıyla) tarafından düzenlenir — ÖSYM değil.
Son Güncelleme: Nisan 2026 | Mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK, 1932) + güncel değişiklikler.
İcra ve İflas Hukuku, para alacaklarının devlet zoruyla tahsili sürecini düzenler. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK, 1932), Türk hukuk uygulamasının en yoğun kullanılan alanlarından biridir. Avukatlık pratiğinde özellikle alacak takibi + tahsilat yoğun. Türk hukukunun en eski kanunlarından olsa da yıllar içinde kapsamlı değişiklikler geçirdi. Almanya ZPO + Alman İflas Kanunu paraleli.
İcra Hukuku Temel Sistemi
İcra Daireleri
- Her mahkemenin yanında icra dairesi var
- İcra Memuru: Hakimin yardımcı görevlisi, icra işlemlerini yürütür
- İcra Hukuk Mahkemesi: İcra takibine karşı şikâyetleri inceler
- İcra Ceza Mahkemesi: İcra+iflas suçları (nafaka ödememe, mal beyanında bulunmama)
İcra Takibi Türleri
1. İlamsız İcra Takibi (m. 46-58)
En yaygın takip türü. Elinizde mahkeme kararı (ilam) olmasa bile para alacağı için direkt icra dairesine başvurulabilir:
- Genel haciz yoluyla takip — senetli/senetsiz para alacakları
- Kambiyo senetlerine özgü takip — çek, bono, poliçe
- Kiralanan taşınmazların tahliyesi yoluyla takip
Süreç
- Takip talebi — alacaklı icra dairesine dilekçe + harç
- Ödeme emri — borçluya tebliğ (7 gün ödeme süresi)
- İtiraz — borçlu 7 gün içinde itiraz edebilir (itiraz takibi durdurur)
- İtirazın kaldırılması — alacaklı itirazın kaldırılması davasını açar
- Takibin kesinleşmesi — itiraz yok veya kaldırılmış → haciz aşamasına geçilir
2. İlamlı İcra Takibi (m. 24-36)
Mahkeme kararı (ilam) elinizde varsa:
- Takip talebi + ilam fotokopisi
- Doğrudan icra emri (ödeme emri değil) — borçlu itiraz edemez, sadece şikâyet yoluyla hukuka aykırılık ileri sürebilir
- Haciz aşaması hızlı başlar
3. Rehinin Paraya Çevrilmesi Yoluyla Takip (m. 145-150)
- İpotek + rehin + ticari işletme rehni gibi teminatlar için
- Doğrudan rehinli malın satımı
Haciz Aşaması
Haciz Türleri
- Mal haczi — taşınır + taşınmaz
- Alacak haczi — banka hesabı + maaş
- Hak haczi — telif + lisans hakları
- Ticari işletme haczi
Haczedilemez Mallar (m. 82)
- Borçlunun + ailesinin asgari yaşam ihtiyaçları
- Meslek icrası için gerekli eşyalar
- Sosyal yardımlar
- Maaşın belirli bir kısmı (1/4 veya 1/3 — nafaka durumunda daha fazla)
Haciz İşlemi
- İcra memuru + kolluk (gerekirse)
- Mallar değerlenir
- Satış aşamasına geçer
Satış
Taşınır Mal Satışı (m. 112-121)
- Açık artırma — 2 hakim huzurunda oturum
- İlk satışta %50 altında teklif reddedilir
- İkinci satışta daha düşük teklif kabul olabilir
Taşınmaz Satışı (m. 122-134)
- E-satış sistemi (UYAP elektronik ihale)
- 2 satış denemesi yapılır
- Değerleme + satış ilanı
İflas Hukuku
İflasın Şartları
- Tacir sıfatı (genel kural — gerçek kişi tacirler + şirketler)
- Ödemeden aciz hali — borçları vadesi geldiğinde ödeyememe
- Mahkeme kararı — ticaret mahkemesi iflasa karar verir
İflasın Sonuçları
- Tüm borçlar muaccel hale gelir
- Borçlunun mal varlığı üzerinde tasarruf yetkisi sona erer
- İflas idaresi (iflas masası müdürü) atanır
- Alacaklıların toplu takibi (müstakil takibi durdurulur)
- Mal varlığı satılır + alacaklılara sıra cetveline göre dağıtılır
Alacak Sırası (m. 206)
- Rehinli alacaklar (rehinli malın değerinden öncelikli)
- İflas masası alacakları (iflas idaresi giderleri)
- Kamu alacakları (vergi, sosyal sigorta primi)
- İşçi alacakları (ücret, kıdem tazminatı)
- Diğer imtiyazlı alacaklar
- Sıradan alacaklar
Konkordato (m. 285-309)
İflasa alternatif, borçlunun mali güçlüğünü aşmasına yardım eden prosedür:
Türleri
- İflas dışı konkordato — iflasa gitmeden önce (iflasın önlenmesi)
- İflas içi konkordato — iflas sırasında
- Mal varlığının terki suretiyle konkordato
Süreç
- Borçlu konkordato talebi (asliye ticaret mahkemesi)
- Geçici mühlet (3-5 ay) + mühlet talebi
- Alacaklıları çağırma + tasdik
- Alacaklıların oylaması
- Mahkeme tasdiki (%50 alacaklı + %50 alacak çoğunluğu)
Konkordato Hukuki Sonuçları
- Mühlet süresince icra takipleri durur
- Borçlar yapılandırılır (erteleme, indirim, taksit)
- Başarısız olursa iflas kaçınılmaz
Şikâyet ve İtiraz Yolu
İcra Takibine İtiraz
- İlamsız icrada 7 gün içinde
- Borçlu icra dairesine yazılı itiraz
- İtiraz takibi durdurur
Şikâyet
- İcra memurunun işlemine karşı — icra hukuk mahkemesine
- Hukuka aykırılık + maddi hata
Menfi Tespit Davası (m. 72)
- Borçlu, alacaklının haksız takibine karşı açar
- Borçlu olmadığının tespiti + icra takibinin durdurulması
Nafaka + Özel Durumlar
- Nafaka alacakları: özel hükümler, daha yüksek koruma (m. 344)
- Maaş haczi: nafaka için 1/4'e kadar ek imkân
- Yurt dışı borçlu: MÖHUK hükümleri + uluslararası yardım sözleşmeleri
İcra + İflas Suçları
- Mal beyanında bulunmama
- Haciz mallarını kaçırma
- Nafaka ödememe (3 aylık birikim → hapis)
- Ticari belgelerin muhafaza edilmemesi
Pratik Avukatlık
- İcra davası avukatlık pratiğinde çok yoğun — özellikle ticari tahsilat + kira tahliye
- Gerçek zamanlı UYAP sistemi ile elektronik takip
- İcra dairesinden bilgi alma + yazışma yüzde 90 elektronik
- Kira tahliyesi + kambiyo takipleri özel uzmanlık
Önerilen Kaynaklar
- Baki Kuru / Ramazan Arslan / Ejder Yılmaz — İcra ve İflas Hukuku
- Hakan Pekcanıtez — İcra ve İflas Hukuku
- Muhammet Özekes — İcra Hukuku
- mevzuat.gov.tr — İİK güncel
- uyap.gov.tr — elektronik icra takip sistemi
İlgili yazılar: Medeni Usul Hukuku | Ticaret Hukuku
⚠️ Önemli: İcra süreleri kesindir. Süre kaçırma = hak kaybı. Pratik davalarda yetkili avukatla çalışın.
⚖️ Disclaimer
Bu içerik hukuki sınav hazırlığı amaçlı bilgilendirme rehberidir; hukuki tavsiye, dava stratejisi veya yasal görüş niteliği taşımaz. Kesin bilgi için yetkili hukuk müşaviri ile görüşülmelidir. STS Hukuk, YÖK (Anadolu Üniversitesi aracılığıyla) tarafından düzenlenir; güncel bilgi için YÖK Diploma Denklik Portalı'nı (denklik.yok.gov.tr) doğrulayın.
