Son Güncelleme: Nisan 2026 | Mevzuat: 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (2007).
📋 Hızlı Bakış
- Sınav: sts-hukuk
- Konu: Devletler Özel Hukuku (MÖHUK) Pillar Rehberi: Kanunlar İhtilafı + Yabancı Unsurl
- Düzenleyici Kurum: ÖSYM (resmi sınavlar) / ilgili kurum
- 2026 Hazırlık: Düzenli çalışma + geçmiş yıl soruları + deneme sınavları
- Resmi Kaynak: osym.gov.tr — yıllık güncel kılavuz
- Okuma Süresi: 10+ dakika
Devletler Özel Hukuku (MÖHUK), yabancı unsurlu hukuki ilişkilerin hangi devletin hukukuyla çözüleceğini belirler. 5718 sayılı MÖHUK (2007), 2675 sayılı eski MÖHUK'un yerini alarak modern bir kodifikasyon sundu. Yurt dışı hukuk mezunları için en doğal alan — çok ülke hukuku bilmeleri avantaj. STS Hukuk'ta 5 soru ağırlık ama uygulama pratiğinde büyük öneme sahip.
MÖHUK Nedir?
Yabancı unsur içeren (ör. yabancı uyruklu taraf + yabancı ülkede yapılan sözleşme + yabancı ülkede doğan olay) hukuki ilişkiler için:
- Hangi ülkenin hukuku uygulanacak? (Kanunlar ihtilafı)
- Hangi ülkenin mahkemesi yetkili? (Yetki kuralları)
- Yabancı mahkeme kararları Türkiye'de tanınır mı? (Tanıma ve tenfiz)
MÖHUK Sistematiği
- Genel Hükümler (m. 1-8) — Kanunlar ihtilafı temel kuralları
- Ehliyet + Hısımlık (m. 9-24) — Kişisel + aile hukuku
- Eşya Hukuku (m. 21-22)
- Borç İlişkileri (m. 24-39) — Sözleşmeler, haksız fiil
- Miras (m. 20)
- Milletlerarası Usul Hukuku (m. 40-59) — Yetki + tanıma + tenfiz
1. Genel İlkeler
Bağlanma Noktaları (Connection Points)
MÖHUK'un temel mantığı: Her hukuki ilişki için bir "bağlanma noktası" belirlenir ve o noktanın hukukuna başvurulur:
- Tabiiyet (Vatandaşlık) — kişisel statü (ehliyet, evlenme, miras)
- İkametgâh / Mutad Mesken — bazı davalarda (evlilik birliği)
- Malın Bulunduğu Yer — eşya hukuku
- Sözleşmenin Yapıldığı Yer / Hukuk Seçimi — borç ilişkileri
- Haksız Fiilin Yapıldığı Yer — haksız fiil
Kamu Düzeni İstisnası (m. 5)
- Yabancı hukuk Türk kamu düzenine aykırıysa uygulanmaz
- Örnek: çok eşliliğe izin veren hukuk, köleliği tanıyan hukuk
Atıf (Renvoi)
- Yabancı hukuk kendi kanunlar ihtilafı kurallarıyla başka hukuka yollarsa
- MÖHUK'ta genellikle kabul edilmez (doğrudan maddi hüküm uygulanır)
2. Kişisel Statü
Ehliyet (m. 9-11)
- Kişinin milli hukuku uygulanır (vatandaşlığı)
- Çifte vatandaşlık durumunda etkili vatandaşlık
- Vatansız için ikametgâh hukuku
Evlenme + Boşanma (m. 12-14)
- Evlenme şartları: Her eşin milli hukuku
- Evlenme şekli: Yapıldığı yer hukuku
- Boşanma: Ortak milli hukuk; yoksa ortak mutad mesken; yoksa Türk hukuku (merdivenli bağlanma)
Evlat Edinme + Velayet (m. 18-19)
- Evlat edinme: tarafların milli hukukuna bakılır
- Velayet: çocuğun mutad meskeni hukuku
Miras (m. 20)
- Taşınır mallar: Ölen kişinin milli hukuku
- Taşınmaz mallar: Malın bulunduğu yer hukuku
- Hukuk seçimi sınırlı (taşınmaz için her zaman bulunduğu yer hukuku)
3. Eşya Hukuku (m. 21-22)
- Taşınır + taşınmaz: Malın bulunduğu yer hukuku (lex rei sitae)
- Türk tapu siciline kayıtlı taşınmazlar: Türk hukuku
4. Borç İlişkileri
Sözleşmeler (m. 24)
- Hukuk seçimi serbestisi — taraflar hangi ülkenin hukukunu seçerlerse (sınırlı istisnalar)
- Hukuk seçimi yoksa: en sıkı bağlantılı hukuk (karakteristik edim yerine göre)
- CISG (Viyana Satım Sözleşmesi) Türkiye 2011'den beri taraf — uluslararası ticari satımlarda uygulanır
Haksız Fiil (m. 34)
- Haksız fiilin yapıldığı yer hukuku
- Tarafların ortak mutad meskeni daha sıkı bağlantıysa o hukuk
Sebepsiz Zenginleşme (m. 39)
- Hukuki ilişkinin tabi olduğu hukuk
5. Milletlerarası Yetki
Türk Mahkemelerinin Yetkisi (m. 40-46)
- Yabancı davalıya karşı Türkiye'de dava — kanuni yetki kuralları
- Sözleşmede yetki kayıtları (ne zaman geçerli?)
- Münhasır yetki (exclusive jurisdiction) alanları
Kesin Yetkisizlik
- Türkiye'de taşınmazla ilgili — Türk mahkemesi münhasır yetkili
- Türk tapu siciline kayıtlı işlemler
6. Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması + Tenfizi (m. 50-59)
Tanıma
- Yabancı mahkeme kararının Türkiye'de hukuki etkisi
- Örn: yabancı boşanma kararının Türkiye'de tanınması
Tenfiz
- Yabancı kararın icra gücü kazanması
- Ticari + tazminat + nafaka kararları
Şartlar (m. 54)
- Karşılıklılık — karşı devletin Türk kararlarını tanıması
- Kesinleşmiş karar
- Münhasır yetki ihlali yok — Türk mahkemelerinin kesin yetkili olmaması
- Kamu düzeni — Türk kamu düzenine aykırılık yok
- Savunma hakkı — davalıya adil savunma imkânı verilmiş
Başvuru
- Aile mahkemesi (boşanma, velayet) veya asliye hukuk mahkemesi
- Dilekçe + orijinal karar + apostil + yeminli tercüme
Pratik Uygulama Alanları
Yabancı Boşanma Kararının Tanınması
- Gurbetçi Türkler — Almanya'daki boşanmayı Türkiye'de tanıtma
- Aile mahkemesinde tanıma davası
- Apostil + yeminli tercüme + Türk mahkemesi kararı
Yabancı Miras Davası
- Yurt dışında vefat eden Türk vatandaşı
- Taşınır mallar için vatandaşlık hukuku, taşınmaz için bulunduğu yer hukuku
Uluslararası Ticari Tahkim
- ICC, LCIA, ICSID kararlarının Türkiye'de tenfizi
- New York Sözleşmesi (1958) çerçevesinde
- Türkiye bu sözleşmenin tarafıdır
Yurt Dışı Mezun İçin Doğal Alan
Yurt dışı hukuk mezunu için MÖHUK en doğal ve avantajlı alandır:
- Çok ülke hukuku bilgisi avantaj
- Yabancı dil yabancı kararları + dokümanları okuyabilme
- Karşılaştırmalı hukuk perspektifi — MÖHUK'un temeli
- Kültürel köprü — yabancı müvekkillerle iletişim
- AB Hukuku + Uluslararası Antlaşmalar bilgisi
Kariyer Fırsatları
- Uluslararası hukuk firmaları
- Gurbetçi Türklerin aile + miras davaları (yoğun pazar)
- Uluslararası ticari tahkim avukatlığı
- Akademik kariyer (MÖHUK uzmanı az)
Önerilen Kaynaklar
- Aysel Çelikel / B. Bahadır Erdem — Milletlerarası Özel Hukuk
- Nuray Ekşi — Türk Mahkemelerinin Milletlerarası Yetkisi
- Cemal Şanlı / Emre Esen / İnci Ataman-Figanmeşe — Milletlerarası Özel Hukuk
- mevzuat.gov.tr — MÖHUK 5718 güncel metin
İlgili yazılar: Medeni Hukuk Pillar | Uluslararası Hukuk Yolu
⚠️ Önemli: MÖHUK uygulamasında uluslararası antlaşmalar önceliklidir. Her davada geçerli antlaşmayı kontrol edin.
❓ Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
sts-hukuk hazırlığı için ne kadar süre yeterli?
sts-hukuk hazırlığı için tipik olarak 6-12 aylık düzenli çalışma önerilir. Düzenli soru çözümü, geçmiş yıllar deneme sınavları ve son 2-3 ay yoğunlaştırılmış tekrar verimli sonuç verir.
sts-hukuk sınavında yanlış cezası var mı?
2018 sonrası ÖSYM'nin çoğu sınavında yanlış cezası kaldırılmıştır — sadece doğrular puanlanır. LGS+MSÜ gibi MEB sınavlarında yanlış cezası devam edebilir. Resmi kılavuza bakılmalı.
Geçmiş yıl soruları çözmek faydalı mı?
Evet, geçmiş yıl soruları en değerli kaynaklardan biridir. Soru tipleri+sıkça gelen konular+tuzakların öğrenilmesinde 5+ yıl geçmiş soru çözümü idealdir. ÖSYM resmi sayfasında ücretsiz erişim var.
Online kaynaklar yeterli mi?
Online kaynaklar (EBA, Khan Academy, YouTube hazırlık kanalları) ücretsiz+geniş kapsamlı içerik sunar. Ancak yapılandırılmış soru bankası+düzenli deneme sınavı+geri bildirim için bir kaynak/koçluk programı eklemek başarıyı artırır.
Sınav günü stratejisi nedir?
Sınav öncesi yeterli uyku (7-9 saat), hafif kahvaltı (kompleks karbonhidrat+protein), erken merkeze ulaşım (1+ saat öncesi), belge kontrolü (kimlik+sınav giriş belgesi+kalem). Süre yönetimi: zor soruda takılma, geri dön. Yanlış cezası yoksa boş bırakma.
⚖️ Disclaimer
Bu içerik hukuki sınav hazırlığı amaçlı bilgilendirme rehberidir; hukuki tavsiye, dava stratejisi veya yasal görüş niteliği taşımaz. Kesin bilgi için yetkili hukuk müşaviri ile görüşülmelidir. Sınav bilgileri için ÖSYM resmi kılavuzunu doğrulayın.