Nöroloji sinir sistemi hastalıklarıyla, psikiyatri (resmî adıyla ruh sağlığı ve hastalıkları) ruhsal hastalıklarla, çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları ise çocuk ve gençlerin ruhsal sorunlarıyla ilgilenir. Üçü de tıp fakültesi mezunu hekimlerin Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı (TUS) ile girdiği ayrı ana daldır; nöropsikoloji ise tıp uzmanlığı değil, psikolojinin bir alanıdır. Bu yazı bir meslek tanıtımıdır; tanı, tedavi ya da tıbbi tavsiye içermez.
Kısa cevap: Nörolog ya da psikiyatri uzmanı olmak için 6 yıllık tıp fakültesini bitirip TUS ile ilgili ana dala yerleşmek gerekir. ÖSYM 2026 TUS kılavuzuna göre nöroloji 5 yıl, ruh sağlığı ve hastalıkları (psikiyatri) 4 yıl, çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları 4 yıl sürer. Nöropsikoloji için ise hekimlik gerekmez; psikoloji lisansının ardından lisansüstü eğitim ve denetim altında uygulama ile ilerlenir.
Nöroloji, psikiyatri ve nöropsikoloji ne iş yapar?
- Nöroloji: Beyin, omurilik, sinir ve kas hastalıklarıyla (örneğin baş ağrısı, epilepsi, inme, Parkinson hastalığı, multipl skleroz ve demans) ilgilenir. Nörolog hastayı muayene eder, gerektiğinde görüntüleme ve elektrofizyolojik testler ister, tanı koyar ve tedaviyi planlar.
- Ruh sağlığı ve hastalıkları (psikiyatri): Ruhsal hastalıkların tanısı ve tedavisiyle ilgilenir. Psikiyatri uzmanı hekimdir; ilaç tedavisi planlayabilir ve psikoterapi uygular.
- Çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları: Çocuk ve ergenlerin ruhsal ve gelişimsel sorunlarını (örneğin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu ve Otizm Spektrum Bozukluğu) değerlendirir; aile ve okulla iş birliği yapar. Halk arasında çocuk psikiyatrisi olarak da bilinir; psikiyatrinin yan dalı değil, ayrı bir ana daldır.
- Nöropsikoloji: Beyin ile dikkat, bellek, dil ve planlama gibi bilişsel işlevler arasındaki ilişkiyi inceleyen psikoloji alanıdır. Nöropsikolog hekim değildir ve ilaç yazmaz; nörolojik hastalığı ya da beyin hasarı olan kişilerin bilişsel işlevlerini testlerle değerlendirir ve sonuçları hekimlerle paylaşır.
Hangi bölümler ve sınavlar?
Lisans (6 yıl): Tıp fakültesi 6 yıl sürer ve YKS'de SAY puan türüyle öğrenci alır; son yıl intörnlüktür (staj doktorluğu). Taban puanı, başarı sırası ve kontenjan her yıl değiştiği için güncel verilere YKS bölümler sayfasından bakın; tıp eğitiminin genel yolu için doktor nasıl olunur rehberine göz atabilirsiniz.
Uzmanlık (TUS): Tıpta uzmanlığa ÖSYM'nin yılda iki kez uyguladığı TUS ile girilir; sınav Temel Tıp Bilimleri ve Klinik Tıp Bilimleri testlerinden oluşur. Yabancı dil şartı sınava girişte değil, yerleştirmede aranır; kabul edilen belgeler ve en düşük puan ÖSYM kılavuzunda yazar. Hangi ana dala yerleşileceği TUS puanına ve tercihlerinize göre belirlenir; sınavın genel yapısı için TUS rehberine bakabilirsiniz.
| Alan | Eğitim süresi | Not |
|---|---|---|
| Nöroloji | 5 yıl | TUS ile girilen ana dal |
| Ruh Sağlığı ve Hastalıkları (psikiyatri) | 4 yıl | TUS ile girilen ana dal |
| Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları | 4 yıl | TUS ile girilen ayrı ana dal; psikiyatrinin yan dalı değildir |
| Beyin ve Sinir Cerrahisi | 5 yıl | Cerrahi ana dal; nörolojinin yan dalı değildir |
Süreler ÖSYM 2026 TUS kılavuzundaki uzmanlık eğitim süreleri tablosuna (Tablo 7) göredir. 1219 sayılı Kanun eki çizelge, psikiyatri uzmanları için çocuk ve ergen ruh sağlığı ana dalında daha kısa (2 yıllık) bir süre öngörür; bu, dalı yan dal yapmaz, ayrı bir ana dal eğitimidir.
Yan dallar: Ana dal uzmanları Tıpta Yan Dal Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı (YDUS) ile yan dal eğitimine girebilir; YDUS yılda bir kez yapılır. 1219 sayılı Kanun eki çizelgeye göre nöroloji uzmanları klinik nörofizyoloji ve algoloji (ağrı tıbbı) gibi 2 yıllık yan dallara başvurabilir; çocuk nörolojisi ise çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanlarının girdiği 3 yıllık bir yan daldır. Psikiyatride sivil hekimlerin girebileceği kanunda tanımlı bir yan dal yoktur; askerî psikiyatri yalnızca Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesindeki hekimlere yöneliktir. Bağımlılık ya da adli ruh sağlığı gibi alanlar ise uzmanın ilgi ve deneyim alanıdır, ayrı bir uzmanlık unvanı değildir.
Devlet hizmet yükümlülüğü (DHY): Tabipler, uzman tabipler ve yan dal uzmanları 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun Ek 3. maddesi uyarınca devlet hizmet yükümlülüğüne tabidir; yükümlülük her eğitim için ayrı doğar. Süre, görev yerinin gelişmişlik grubuna göre 300 ile 600 gün arasındadır: en gelişmiş ilçe merkezlerinde 600 gün, en az gelişmiş yerlerde 300 gün. Görev yerleri Sağlık Bakanlığı'nın kura ve tercih işlemleriyle belirlenir.
Nöropsikoloji yolu: Nöropsikoloji tıp uzmanlığı değildir; psikoloji lisansıyla başlar. Psikoloji bölümü 4 yıl sürer ve YKS'de EA puan türüyle öğrenci alır. Ardından klinik psikoloji ya da ilişkili alanlarda lisansüstü eğitim, denetim altında (süpervizyonlu) uygulama deneyimi ve ilgili düzenlemelerin aradığı belgeler gerekir; program adları ve kapsamı üniversiteye göre değişir. Unvana ve ruh sağlığı hizmeti vermenin koşullarına ilişkin düzenlemeler değişebildiği için güncel şartları Sağlık Bakanlığı, YÖK ve Türk Psikologlar Derneği (TPD) duyurularından kontrol edin; ayrıntı için psikolog nasıl olunur ve klinik psikoloji yüksek lisansı rehberlerine bakabilirsiniz.
Kamu ve özel sektörde çalışma alanları
| Alan | Nasıl girilir | Not |
|---|---|---|
| Devlet ve şehir hastaneleri | Sağlık Bakanlığı ataması ve ilanları; DHY | Poliklinik, servis, acil ve nöbet hizmeti |
| Üniversite hastaneleri | TUS ile uzmanlık eğitimi; sonrasında öğretim üyesi kadro ilanları | Hasta bakımı, eğitim ve araştırma birlikte yürür |
| Ruh sağlığı hastaneleri ve toplum ruh sağlığı merkezleri | Sağlık Bakanlığı ataması ve ilanları | Ruhsal hastalıkların izlenmesi ve toplum temelli hizmet |
| Özel hastane ve klinikler | Kurumun ilanı, görüşme ve sözleşme | Maaşlı, ortaklık ya da muayenehane düzeni olabilir |
| Adli süreçler | Mahkemelerin ve ilgili kurumların bilirkişi istemi | Hekim ya da psikolog olarak rapor hazırlama; koşullar mevzuata bağlıdır |
| Hastane ve rehabilitasyon merkezlerinde psikolog ve nöropsikolog | Kamuda KPSS ve kurum ilanı; özel sektörde CV ve mülakat | Bilişsel değerlendirme ve ekip çalışması; aranan bölüm ve belgeler ilanda yazar |
| İlaç şirketleri ve araştırma kuruluşları | Şirketlerin ve kurumların kendi ilanları | Klinik araştırma ve tıbbi danışmanlık |
Maaş neye göre değişir?
Kamuda uzmanlık eğitimi gören asistan tabibin temel neti yaklaşık 94.950 TL'dir (Temmuz 2026, bekâr, 7/3; eş ve çocuk yardımı, taban ödeme ve nöbet hariç). Uzman tabibin neti yaklaşık 103.250 TL'dir (3/2; döner sermaye hariç). Taban ek ödeme, nöbet ücreti ve döner sermaye ayrıca ödenir; tutarı kuruma, unvana ve göreve göre değişir. Asistan tabibin toplam gelirinin nasıl oluştuğunu TUS asistanlık maaşları ve özlük hakları yazısında bulabilirsiniz.
Psikolog kadrosunun kamuda giriş neti yaklaşık 75.700 TL'dir (Temmuz 2026, bekâr, 9/1; eş ve çocuk yardımı hariç); psikolog kadrolarına ilanla girilir ve şartlar ilanda yazar. Özel hastane, klinik, muayenehane ve yurt dışı için tek bir rakam vermek yanıltıcı olur. Geliri belirleyen başlıca etkenler şunlardır:
- Çalışma biçimi: maaşlı, ortaklık ya da kendi muayenehanesi
- Uzmanlık dalı ve yapılan işlemlerin türü
- Şehir, kurumun ölçeği ve hasta yoğunluğu
- Deneyim yılı, nöbet ve mesai düzeni
- Psikologlarda lisansüstü eğitim ve alınan terapi eğitimleri
Yurt dışında hekimlik ya da psikologluk yapmak isteyenlerin diploma tanınması, dil yeterliği ve ilgili ülkenin ruhsat ya da lisans sürecini tamamlaması gerekir; süreç ülkeden ülkeye farklıdır.
Adım adım yol haritası
- Mesleği tanıyın. Bir hekimle ya da tıp öğrencisiyle konuşun; uzun eğitimi, nöbet düzenini ve hasta sorumluluğunu değerlendirin.
- YKS'ye SAY puan türüne göre hazırlanın. Tıp programlarını ve şehirleri karşılaştırın.
- Fakültede ilgi alanınızı sınayın. Klinik stajlarda nöroloji, psikiyatri ve çocuk ve ergen ruh sağlığı çalışmalarını gözlemleyin; hangi hasta grubuyla çalışmak istediğinizi düşünün.
- DHY sürecini öğrenin. Mezuniyete yakın dönemde Sağlık Bakanlığı'nın kura ve tercih duyurularını izleyin.
- TUS'a hazırlanın. ÖSYM kılavuzunu okuyun; ana dal tercihinizi ilgi alanınıza, eğitim süresine ve yaşam düzeninize göre yapın.
- Uzmanlığı tamamlayın. Nörolojide 5, psikiyatride ve çocuk ve ergen ruh sağlığında 4 yıl eğitim alın; ardından klinik çalışma, YDUS ile yan dal ya da akademik kariyer arasında karar verin.
- Nöropsikolojiye psikolojiden gidin. Psikoloji lisansı, lisansüstü eğitim ve denetim altında uygulama için psikolog rehberlerindeki adımları izleyin.
Sık Sorulan Sorular
Nörolog ya da psikiyatri uzmanı olmak kaç yıl sürer?
Tıp fakültesi 6 yıl, nöroloji ana dalı 5 yıl, ruh sağlığı ve hastalıkları ana dalı 4 yıl sürer; yani eğitim süresi nörolojide 11, psikiyatride 10 yıldır. TUS hazırlığı ve devlet hizmet yükümlülüğü bu süreye dahil değildir.
Psikiyatri uzmanı ile psikolog arasındaki fark nedir?
Psikiyatri uzmanı, tıp fakültesini bitirip TUS ile uzmanlık eğitimi almış bir hekimdir ve ilaç yazabilir. Psikolog ise psikoloji eğitimi almış, psikolojik değerlendirme ve psikoterapi yapan bir uzmandır; ilaç yazmaz. İki meslek çoğu zaman birlikte çalışır ve danışanı birbirine yönlendirir.
Çocuk psikiyatristi olmak için önce psikiyatri uzmanı olmak gerekir mi?
Hayır. Çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları, TUS ile doğrudan girilen 4 yıllık bir ana daldır; psikiyatrinin yan dalı değildir. Kanun psikiyatri uzmanları için bu ana dalda daha kısa bir süre öngörür; ayrıntı ÖSYM kılavuzunda ve kanun eki çizelgede yazar.
Nöropsikolog hekim midir?
Hayır. Nöropsikoloji psikolojinin bir alanıdır; nöropsikolog psikoloji lisansının ardından lisansüstü eğitim ve denetim altında uygulama ile yetişir ve ilaç yazmaz. Nörolojik hastalığı ya da beyin hasarı olan kişilerin bilişsel işlevlerini değerlendirir; hekimlerle birlikte çalışır.
Nörolojinin ve psikiyatrinin yan dalı var mı?
Nöroloji uzmanları YDUS ile klinik nörofizyoloji ve algoloji gibi 2 yıllık yan dallara başvurabilir. Psikiyatride sivil hekimlerin girebileceği tanımlı bir yan dal yoktur. Beyin ve Sinir Cerrahisi ise nörolojinin yan dalı değil, ayrı bir ana daldır.
Bu rehber tıbbi tavsiye yerine geçer mi?
Hayır. Bu yazı meslek tanıtımıdır; tanı ya da tedavi önerisi içermez. Sağlıkla ilgili bir şikâyetiniz varsa aile hekiminize, Aile Sağlığı Merkezi'ne (ASM) ya da Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS) üzerinden hastane polikliniğine başvurabilirsiniz. Acil bir durumda ya da kendinize veya bir başkasına zarar verme riski varsa 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın ya da en yakın acil servise başvurun.
Bölüm ve sınav planınızı birlikte kurmak için koçluk sayfasına göz atabilirsiniz.
