Özet: Araştırma görevlisi (Ar.Gör.) ataması için YÖK Yönetmelik (9 Kasım 2018, R.G.) gereği ALES 70+ (alanla ilgili puan türünde) + YDS/YÖKDİL/eşdeğer 50+ + (2547 m. 33/a için) 35 yaş altı şartları aranır. Süreç: ALES + dil sınavı geç → üniversite ilanı bekle → online başvur → ön değerlendirme + giriş sınavı → atama. Süre, ilanların takvimine ve üniversiteye göre değişir.
🎓 Araştırma Görevlisi Nedir?
Araştırma görevlisi, yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan öğretim elemanıdır (2547 sayılı Kanun md. 33/a). Doktora yapma + akademik araştırma + ders asistanlığı görevlerini üstlenir. Devlet memuru statüsünde (657 sayılı Kanun kapsamı + 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu istisnaları). Maaş + akademik kariyer fırsatı + sosyal güvence sağlar.
1. Yasal Çerçeve
- 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu Madde 33/a: Araştırma görevlisi kadrolarına en çok üç yıl için atama; aynı usulle yeniden atanma mümkündür. Başvuru için sınavın yapıldığı yılın 1 Ocak'ı itibarıyla 35 yaşını doldurmamış olmak gerekir.
- 2547 sayılı Kanun Madde 50/d: Lisansüstü öğretim yapan öğrenciler, her defasında bir yıl için araştırma görevlisi kadrosuna atanabilir.
- YÖK Yönetmelik (9 Kasım 2018, R.G. 30590): Öğretim üyesi dışındaki öğretim elemanı kadrolarına atamalarda merkezi sınav, giriş sınavı ve aranacak şartlar (sonraki değişiklikler için mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel metni kontrol edin)
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu: Genel memur hak ve sorumluluk
2. 33/a vs 50/d — Kritik Fark
| Boyut | 33/a | 50/d |
|---|---|---|
| Kanun metni | Md. 33/a: araştırma görevlileri araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan öğretim elemanıdır; kadrolara en çok üç yıl için atanır | Md. 50/d: lisansüstü öğretim yapan öğrenciler araştırma görevlisi kadrosuna atanabilir |
| Atama süresi | En çok üç yıl; süre sonunda görev kendiliğinden sona erer, aynı usulle yeniden atanma mümkündür | Her defasında bir yıl |
| Yaş şartı | Sınavın yapıldığı yılın 1 Ocak'ı itibarıyla 35 yaşını doldurmamış olmak (md. 33) | Kanun metninde 50/d için ayrı bir yaş sınırı yer almaz; ilan şartlarını kontrol edin |
| Öğrencilik şartı | Devlet üniversitelerinde tezli yüksek lisans, doktora veya sanatta yeterlik öğrencisi olmak (yönetmelik md. 7) | Lisansüstü öğretim yapan öğrenci olmak (md. 50/d) |
| Maaş ve sosyal güvence | Atandığı araştırma görevlisi kadrosunun derece-kademesine göre memur maaşı ve memur sosyal güvencesi | Atandığı araştırma görevlisi kadrosunun hakları; ayrıntı için ilan ve atama yazısına bakın |
Not: Kadro türlerinin uygulamadaki ayrıntıları (hangi kadronun hangi üniversitede ilan edildiği, yeniden atama ve süre uzatım usulleri) üniversiteye göre değişebilir; ilan metnini ve ilgili üniversitenin atama esaslarını esas alın. 50/d kadrosunda çalışmak, sonradan 33/a kadrosuna atanma hakkı vermez; her kadro ayrı bir ilan ve giriş sürecidir.
3. Şartlar (Yönetmelik m. 6 ve m. 7)
Genel Şartlar (Hepsi için)
- 657 sayılı Kanunun 48. maddesindeki genel şartları taşımak (Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, kamu haklarından mahrum bulunmamak, görevini sürekli yapmasına engel sağlık sorunu olmamak gibi)
- ALES'ten alanındaki puan türünde en az 70 puan
- YÖK tarafından kabul edilen merkezi yabancı dil sınavından (YDS/YÖKDİL ve eşdeğerleri) en az 50 puan
- Devlet üniversitelerinin araştırma görevlisi kadrolarında tezli yüksek lisans, doktora veya sanatta yeterlik öğrencisi olmak (md. 7)
33/a Ek Şartlar
- 35 yaş şartı: Sınavın yapıldığı yılın 1 Ocak'ı itibarıyla 35 yaşını doldurmamış olmak (2547 sayılı Kanun md. 33)
- İlanda belirtilen alanla ilgili lisans veya lisansüstü mezuniyet koşulları
- Üniversite senatosunun kararıyla belirlenen, yönetmelikteki ALES ve dil barajlarının üzerindeki asgari puanlar (md. 6)
50/d Ek Şartlar
- Lisansüstü (yüksek lisans veya doktora) öğretim yapan öğrenci olmak (md. 50/d)
- Kanun metninde 50/d için ayrı bir yaş sınırı yer almaz; ilan şartlarını kontrol edin
⚠️ 35 Yaş Şartı Kanunda Yer Alıyor
Araştırma görevliliğindeki 35 yaş sınırı, Danıştay'ın yönetmelikteki yaş düzenlemesini iptal etmesinin ardından kanun düzenlemesiyle (2547 sayılı Kanun md. 33) yeniden getirilmiştir. Yani 33/a için şart artık doğrudan kanundadır: sınavın yapıldığı yılın 1 Ocak'ı itibarıyla 35 yaşını doldurmamış olmak gerekir. 35 yaşını aşmış adaylar için 50/d yolunu ilanlarda ayrıca araştırmak mantıklıdır.
4. ALES Puan Türü Seçimi
Araştırma görevliliği başvurusunda ALES'ten alana göre puan türü kullanılır:
| Alan | ALES Puan Türü | Örnek Bölümler |
|---|---|---|
| Sayısal | ALES SAY | Matematik, Fizik, Mühendislik, Bilgisayar, Tıp temel bilimler |
| Sözel | ALES SÖZ | Edebiyat, Tarih, Felsefe, Hukuk, Coğrafya, Sosyoloji |
| Eşit Ağırlık | ALES EA | İşletme, İktisat, Maliye, Kamu Yönetimi, Eğitim, Psikoloji |
Her ilan kendisi puan türünü belirtir. Yanlış puan türü ile başvuru reddedilir.
5. Başvuru Adımları (Adım Adım)
- ALES + YDS/YÖKDİL'i geç: 70+ ALES (alana göre) + 50+ YDS/YÖKDİL. Sertifikalar 5 yıl geçerli.
- Üniversite İlanlarını Takip Et: Kadro ilanları ilgili yükseköğretim kurumunca ilan edilir (md. 8); ilgilendiğiniz üniversitelerin internet sitelerindeki ilan sayfalarını düzenli kontrol edin. Son başvuru tarihi, ilan tarihinden itibaren on beş günden az olamaz.
- İlanı İncele: Yaş şartı, ALES puan türü, dil şartı, alan, bölüm, kontenjan, başvuru tarihleri.
- Üniversite Sayfasından Online Başvuru: Belgeleri yükle (ALES ve dil sonuç belgeleri, diploma, transkript, lisansüstü öğrenci belgesi, askerlik durum belgesi ve ilanda istenen diğer belgeler).
- Ön Değerlendirme: Başvuranlar arasından ilan edilen kadro sayısının on katına kadar aday, ALES puanının %60'ı ve yabancı dil puanının %40'ı esas alınarak belirlenir ve sınava çağrılır (md. 10).
- Giriş Sınavı: Araştırma görevlisi kadrolarında giriş sınavı, ilan edilen alanla ilgili bilgi düzeyini ölçecek şekilde yazılı yapılır (md. 11). Jüri, ilgili anabilim dalı başkanının da bulunduğu üç asıl üyeden oluşur (md. 9).
- Nihai Değerlendirme: ALES %30, lisans mezuniyet notu %30, yabancı dil %10 ve giriş sınavı %30 esas alınır; değerlendirme puanı 65'in altında olanlar başarısız sayılır (md. 12). Sonuçlar, ilanda belirtilen internet adresinde açıklanır.
- Atama: Başarılı adaylar başarı puanlarına göre ilan edilir; ilan edilen kadro sayısı kadar yedek aday da ilan edilir ve atamalar yürürlükteki mevzuata göre yapılır (md. 13).
Not: Ön değerlendirme ve nihai değerlendirme oranları ile sınav türü, yönetmeliğin 9 Kasım 2018 tarihli metnine göre verilmiştir; sonraki değişiklikler için mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel metni ve ilgili ilanı kontrol edin.
6. Giriş Sınavına Hazırlık
Jüri ve Sınav Türü
- Jüri, ilgili anabilim dalı başkanının da bulunduğu üç asıl üyeden oluşur (yönetmelik md. 9)
- Araştırma görevlisi kadrolarında giriş sınavı yazılıdır ve ilan edilen alanla ilgili bilgi düzeyini ölçer (md. 11)
- Sınavın tarihi ve kapsamı ilan metninde belirtilir
Hazırlık Başlıkları
- İlan edilen alanın temel konuları (lisans ve yüksek lisans düzeyi)
- Aynı bölümün önceki ilanlarında sorulan soru türleri (bölüm duyurularından ve yayımlanmışsa soru örneklerinden)
- Yabancı dil okuma ve çeviri becerisi (ilanda isteniyorsa)
- Başvuru dosyası: transkript, ALES ve dil sonuç belgeleri, lisansüstü kayıt belgesi
7. Maaş ve Hak Bilgisi (2026)
| Kadro | Aylık Net Maaş (Temmuz 2026, bekâr) | Notlar |
|---|---|---|
| Araştırma görevlisi (giriş, 7/1) | ≈ 96.650 TL | Derece ve kademe ilerledikçe artar |
| Dr. Öğr. Üyesi (4/1) | ≈ 104.350 TL | Doktora sonrası hedef kadro |
Not: Rakamlar 1 Temmuz-31 Aralık 2026 memur katsayılarıyla hesaplanmış yaklaşık net tutarlardır (bekâr, ilk vergi dilimi, aile yardımı hariç). Araştırma görevlisi için kamu kadro derecesi (7/1) esas alınmıştır; üniversiteye ve kıdeme göre değişen ek kalemler dahil değildir. Devlet üniversitesi ile vakıf üniversitesi arasında fark olabilir.
8. Akademik Kariyer Yol Haritası
- Lisans (4 yıl)
- ALES + YDS/YÖKDİL → Yüksek Lisans (2-3 yıl)
- Araştırma görevliliği (33/a veya 50/d; lisansüstü öğrenci olma şartıyla) + Doktora (örnek: 4-5 yıl)
- Doktora bitti → Dr. Öğr. Üyesi kadrosuna başvuru (ilan durumuna göre)
- Doçentlik: ÜAK başvurusu (Mart ve Ekim dönemleri)
- Profesör: doçentlik unvanından sonra en az 5 yıl çalışma şartı (2547 md. 26)
Süreler kişiye, alana ve ilan durumuna göre değişir; yukarıdaki sıra örnek bir yoldur ve resmî bir ortalama değildir.
9. Akademik Kariyer İçin İkinci Sınav: YÖKDİL / YDS
ALES tek başına yeterli değil; akademik yolda yabancı dil puanı da istenir. Araştırma görevlisi kadrolarında YDS/YÖKDİL'den en az 50 puan aranır (meslek yüksekokullarında okutman, çevirici ve yabancı dille eğitim yapılan programlar dışındaki kadrolarda dil şartı yoktur). Doktora başvurusunda alt sınır 55'tir (Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği md. 16); ÜAK'ın doçentlik başvurusu için aradığı puan da en az 55'tir. Üniversiteler kendi ilanlarında bu sınırları yükseltebilir.
📚 İlgili rehberler:
10. SSS — 12 Soru
1. 35 yaş üstü araştırma görevlisi olabilir mi?
33/a için 35 yaş şartı doğrudan 2547 sayılı Kanunda yer alır (sınavın yapıldığı yılın 1 Ocak'ı itibarıyla 35 yaşını doldurmamış olmak). Kanun metninde 50/d için ayrı bir yaş sınırı yer almaz; 35 yaşını aşan adaylar bu yolu ilanlarda araştırabilir, ancak şartlar üniversiteye göre değişebilir.
2. Lisans not ortalaması kaç olmalı?
Yönetmelik başvuru için genel bir not şartı koymaz; ancak lisans mezuniyet notu nihai değerlendirmede %30 ağırlıkla hesaba katılır (md. 12). Üniversitelerin ilanında ek koşullar belirtilebilir, bu yüzden ilanı tek tek inceleyin.
3. YDS yerine YÖKDİL geçerli mi?
Evet. YDS, YÖKDİL, e-YDS ve e-YÖKDİL kabul edilir; uluslararası sınavların (TOEFL iBT, IELTS Academic gibi) YÖK/ÜAK eşdeğerlik tablosundaki karşılıkları da ilanda belirtilen şartlara göre geçerli olur. Eşdeğer puanı ilandan ve YÖK tablosundan kontrol edin.
4. ALES sonucu ne kadar süre geçerli?
ALES sonuçları, açıklandığı tarihten itibaren beş yıl için geçerlidir (yönetmelik md. 5). Başvuruda hangi tarihte geçerli bir sonuç aranacağı ilan metninde belirtilir; ilanı esas alın.
5. Araştırma görevlisi mecburi hizmet var mı?
2547 sayılı Kanunun 33/a ve 50/d maddelerinde araştırma görevlileri için genel bir mecburi hizmet hükmü yer almaz. Yurt dışına lisansüstü eğitim için gönderilenler ve bazı özel programlar için ayrı hizmet yükümlülükleri olabilir; kendi durumunuz için ilan ve atama metnini inceleyin.
6. Akademik kadro açılma sıklığı nasıl?
İlan sıklığı üniversiteye, bölüme ve kadro durumuna göre değişir; bazı bölümlerde uzun süre ilan çıkmayabilir. Güncel ilanları ilgili üniversitelerin internet sitelerinden takip edin.
7. Doktora yaparken araştırma görevliliği yapılabilir mi?
Evet. Devlet üniversitelerinin araştırma görevlisi kadrolarına başvuruda tezli yüksek lisans, doktora veya sanatta yeterlik öğrencisi olmak şartı aranır (yönetmelik md. 7); yani araştırma görevliliği lisansüstü eğitimle birlikte yürür.
8. Yurt dışı doktora ile araştırma görevliliği başvurusu?
Yurt dışı doktora YÖK denkliği alındıktan sonra geçerli. Denklik süreci zaman alabilir, erken başvurmak iyi olur.
9. Vakıf üniversitesi araştırma görevliliği şartları farklı mı?
Vakıf yükseköğretim kurumlarının araştırma görevlisi kadroları da aynı yönetmeliğin kapsamındadır (md. 2). İlan şartları ve ücret yapısı üniversiteye göre değişebilir; ilanı ve kurumun atama esaslarını inceleyin.
10. Araştırma görevlisi ders verir mi?
Araştırma görevlisi, araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan ve yetkili organlarca verilen görevleri yapan öğretim elemanıdır (2547 md. 33/a); ders asistanlığı gibi görevler yetkili organlarca verilir.
11. Sosyal güvencelik durumu?
Araştırma görevlisi kadrosuna atananlar devlet memuru olarak memur sosyal güvencesi kapsamındadır (5510 sayılı Kanun md. 4/1-c); 50/d kapsamında atananlar da araştırma görevlisi kadrosuna atanır.
12. Tezsiz YL ile araştırma görevliliği olunabilir mi?
Devlet üniversitelerinde hayır: yönetmelik, tezli yüksek lisans, doktora veya sanatta yeterlik öğrencisi olmayı şart koşar (md. 7). Vakıf üniversitelerinin ilan şartlarını ayrıca kontrol edin.
11. Kazım Notu
Araştırma görevliliği akademik kariyerin en kritik aşaması. Doktora yaparken hem maaş alıyor hem akademik tecrübe kazanıyorsun. 33/a için 35 yaş şartı kanunda yer aldığından, 35 yaşını aşmış adaylar 50/d yolunu ilanlarda ayrıca araştırabilir. ALES + YDS/YÖKDİL'i ilan dönemlerinden önce tamamlamış olmak kritik. Rehber Panda'nın ALES + YÖKDİL koçluğu, iki sınavı paralel yönetmeniz için tasarlanmıştır.
İlgili İçerikler: Araştırma Görevliliği Baraj 70 Başvuru | 33/a vs 50/d Farkları | Akademik Kariyer Hub
