Son Güncelleme: 13 Mayıs 2026 | Kaynaklar: APA, WHO, UNICEF, Olweus Bullying Prevention Program
Akran Zorbalığı Nedir?
Akran zorbalığı (bullying), Dan Olweus (1993) tanımıyla: "Bir öğrencinin tekrar tekrar ve uzun süre boyunca, bir veya birden fazla öğrencinin kasıtlı, tekrarlanan ve güç dengesizliği içeren olumsuz davranışlarına maruz kalması." Üç kriter:
- Kasıt (kazara değil)
- Tekrar (1 sefer değil)
- Güç dengesizliği (kurban kendini koruyamıyor)
4 Zorbalık Türü
- Fiziksel: Vurma, itme, eşya kırma
- Sözel: Lakap takma, alay, tehdit, hakaret
- Sosyal/İlişkisel: Dışlama, dedikodu, sosyal manipülasyon
- Siber (Cyberbullying): Sosyal medya, WhatsApp grup, online oyun
3 Rol
- Mağdur: Zorbalığa maruz kalan
- Fail (Zorba): Zorbalık yapan
- Tanık (Bystander): İzleyen — sessiz tanık zorbalığı pekiştirir
Mağdur Çocukta Belirtiler
- Okula gitmek istememe (okul reddi)
- Sık baş/mide ağrısı (somatik)
- Eşya kaybı / kırık (zorbanın aldığı/zarar verdiği)
- Sosyal çekilme (arkadaşsız kalma)
- Akademik düşüş
- Uyku/iştah değişimi
- Depresyon, kaygı belirtileri
- İntihar düşüncesi (acil — 182)
Aile Müdahalesi (8 Adım)
- Sakin dinle: Tepki gösterme — anlatmaya devam etsin
- Doğrula: "Sana inanıyorum, bu yaşadıkların ciddi"
- Suçlama: "Sen niye karşılık vermedin?" YASAK
- Belge: Tarih, olay, tanık not
- Sınıf öğretmeni + rehber öğretmen görüşme
- Okul yönetimi: Müdür + müdür yardımcısı
- Çocuk Koruma Kanunu (5395): Şiddet/cinsel varsa 183 ALO + 155 Polis
- Lisanslı klinik psikolog — travma yönetimi
Okul Müdahalesi
- Sınıf rehberlik saati farkındalık eğitimi
- Mağdur + fail ayrı görüşme
- Aile bilgilendirme
- Disiplin yönetmeliği uygulama
- Sınıf grup dinamik müdahale
- Tanıkları aktif rol oynatma ("upstander" eğitimi)
- RAM yönlendirme (gerekirse)
- MEB Akran Zorbalığını Önleme Programı
Siber Zorbalık Özel
- Ekran görüntüsü al (kanıt)
- Bloke et + raporla (Instagram/TikTok şikayet)
- Hesabı geçici kapat
- Telefonu tamamen alma → çocuğu daha izole eder (alternatif: ebeveyn denetim)
- İletişim Başkanlığı 184 ihbar
Fail (Zorba) Yönetimi
Zorba çocuk da pedagojik destek gerektirir. Genelde:
- Aile içi şiddet ortamı
- Düşük öz saygı (üstünlük arayışı)
- Empati eksikliği (psikolojik destek)
- Otoriter aile + sert ceza geçmişi
Çözüm: Cezadan çok rehabilitasyon — psikolog desteği + aile danışmanlığı.