Mevzuat güncelliği: Bu içerik 4 Haziran 2026 itibarıyla yürürlükteki TMK 4721 (2002) — Aile Hukuku Kitabı (ve ilgili Türk medeni mevzuatı) esas alınarak hazırlanmıştır. Mevzuat değişikliklerinde içerik güncellenir. Güncel metinler: mevzuat.gov.tr. STS Hukuk; YÖK (Anadolu Üniversitesi aracılığıyla) tarafından düzenlenir — ÖSYM değil.
Son Güncelleme: Nisan 2026 | Mevzuat: TMK 4721 Aile Hukuku (m. 118-494).
Türk Aile Hukuku, Türk toplum yaşamının en çok konuşulan ve pratikte en yoğun uygulanan hukuk dallarından biridir. 4721 sayılı TMK (2002) aile hukukunu temelden yenilemiş — özellikle kadın-erkek eşitliği, mal rejimi ve boşanma hükümleri modernleştirilmiştir. Boşanma davaları, mal paylaşımı, velayet anlaşmazlıkları Türk avukatlık pratiğinde çok yaygın.
Aile Hukukunun Sistematiği
- Evlenme (m. 124-160)
- Eşlerin Hakları + Yükümlülükleri (m. 185-201)
- Mal Rejimleri (m. 202-281)
- Boşanma + Ayrılık (m. 161-184)
- Hısımlık + Soybağı (m. 282-331)
- Evlat Edinme (m. 305-320)
- Velayet (m. 335-351)
- Nafaka (m. 364-366)
- Vesayet (m. 396-494) — küçükler + kısıtlılar
1. Evlenme
Şartlar
- Yaş: 17 (istisnai hallerde 16 — TMK m. 124)
- Ayırt etme gücü
- Yasal temsilci onayı (küçük adaylar)
- Evlenme engellerinin bulunmaması (hısımlık, bekleme süresi, zihinsel rahatsızlık)
Evlenme Engelleri
- Hısımlık: kan, kayın, evlat edinme
- Mevcut evlilik: poligami yasağı
- Bekleme süresi: kadın için önceki evliliğin sona ermesinden 300 gün
- Akıl hastalığı: evlenme engelli hale getiren
Evlenmenin Sonuçları
- Eşler arasında eşitlik (TMK m. 185)
- Oturma yerinin birlikte tayini
- Ortak temsil (birlikte veya ayrı ayrı)
- Mal rejimi uygulaması başlar
2. Mal Rejimleri (KRİTİK — 2002 Reformu)
Yasal Rejim: Edinilmiş Mallara Katılma (m. 218-241)
2002 TMK ile yasal rejim olarak kabul edildi (eski TMK'da "mal ayrılığı" idi).
Malların Sınıflandırılması
- Kişisel Mal: Evlilik öncesi edinilen + kişisel kullanım + bağış/miras yoluyla kazanılan
- Edinilmiş Mal: Evlilik sırasında karşılıksız (iş geliri, tasarruf, elde edilen kazanç) edinilen
Rejimin Sona Ermesi (Boşanma/Ölüm)
- Katılma alacağı hesaplanır
- Eşlerin edinilmiş mallarının değerinin yarısı diğerine aittir
- Kişisel mallar her eşe kalır
- Değer artış payı (m. 229)
- Denkleştirme (m. 230)
Diğer Rejimler (Sözleşmeli)
- Mal Ayrılığı: Her eş kendi malına sahip
- Paylaşmalı Mal Ayrılığı
- Mal Ortaklığı: Genel veya sınırlı
Pratik önemi: 2002 öncesi evlenenler için geçmiş rejim (mal ayrılığı) varsayılandı; 2002 sonrası evlenenler için edinilmiş mallara katılma yasal rejimdir. Farklı bir rejim isteyen eşler evlilik sözleşmesi yapmak zorundadır (noterde).
3. Boşanma Sebepleri
Özel Boşanma Sebepleri (m. 161-165)
- Zina (m. 161)
- Hayata kast, kötü muamele veya pek kötü muamele (m. 162)
- Suç işleme veya haysiyetsiz hayat sürme (m. 163)
- Terk (m. 164) — 6 ay süreyle ortak konuttan ayrılma
- Akıl hastalığı (m. 165) — 3 yıl süreyle iyileşmeme
Genel Boşanma Sebebi (m. 166)
- Evlilik birliğinin temelden sarsılması — en çok başvurulan sebep
- İspat: taraflardan hiçbirinin tek taraflı kusurlu olmaması gerekmez
- Geçimsizlik, anlaşmazlıklar, güvensizlik
Anlaşmalı Boşanma (m. 166/3)
- Evlilik en az 1 yıl sürmüş
- Eşler ortak başvuru yapar
- Hâkim huzurunda her iki eş dinlenir
- Bütün hususlar (mal, nafaka, velayet) anlaşılmış olmalı
- En hızlı boşanma türü
4. Boşanmanın Sonuçları
Nafaka
- Tedbir nafakası (dava süresince)
- İştirak nafakası (çocuk için, velayet sahibi olmayan eş öder)
- Yoksulluk nafakası (boşanma sonrası ekonomik durumu bozulan eş)
Maddi + Manevi Tazminat
- Kusurlu eşten istenir
- Beklenen menfaatler + manevi zarar
Velayet
- Hakim çocuğun yüksek yararı ilkesiyle karar verir
- Anne/baba tek velayet veya ortak velayet
- İştirak nafakası + kişisel ilişki kurma hakkı
5. Evlat Edinme (m. 305-320)
- Küçüklerin evlat edinilmesi: 5 yaş altı kolaylaştırıcı
- Ergin kişilerin evlat edinilmesi: özel şartlar
- Eşler birlikte evlat edinir (tekli istisnai)
- Yaş farkı: 18 yaş daha büyük olma zorunluluğu
- Bakım ve gözetim: 1 yıl süreyle
6. Velayet (m. 335-351)
- Velayet: Küçüğün bakım + eğitim + temsil hakkı
- Evlilik içinde: Ortak velayet (her iki eş)
- Boşanma sonrası: Hakim kararıyla tek veya ortak
- Velayetin kaldırılması: Özel haller (kötü muamele, kusurlu davranış)
Yurt Dışı Mezun İçin Özel Dikkat
Gurbetçi Hukukçular İçin
- Almanya'daki evlilikleri Türkiye'de tanıma süreci
- Karma (Türk-Alman) evliliklerde MÖHUK uygulamaları
- Velayet davasında çift vatandaş çocuklar (Lahey Çocuk Kaçırma Sözleşmesi)
Common Law Mezunu İçin
- ABD "community property" vs Türk edinilmiş mallara katılma (kısmen paralel ama farklı)
- Evlilik sözleşmesi (prenuptial agreement) tanınır ama sıkı şartlarda
- "No-fault divorce" Türk genel sebebin (evlilik birliğinin sarsılması) karşılığı
Pratik Uygulama
- Aile hukuku davaları aile mahkemelerinde görülür (özel ihtisas mahkemesi)
- Mal paylaşımı ayrı dava olarak açılır (boşanma sonrası)
- Velayet + nafaka boşanma ile birlikte görülür
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi aile hukuku uzmanı
Önerilen Kaynaklar
- Turgut Akıntürk / Derya Ateş — Türk Medeni Hukuku: Aile Hukuku
- Ahmet Kılıçoğlu — Aile Hukuku Ders Kitabı
- Bilge Öztan — Aile Hukuku
- mevzuat.gov.tr — TMK Aile Hukuku güncel metni
İlgili yazılar: Medeni Hukuk Rehberi | Borçlar Hukuku
⚠️ Önemli: Aile hukukunda her dava özgün durumdadır. Hukuki tavsiye için yetkili avukatla görüşün.
⚖️ Disclaimer
Bu içerik hukuki sınav hazırlığı amaçlı bilgilendirme rehberidir; hukuki tavsiye, dava stratejisi veya yasal görüş niteliği taşımaz. Kesin bilgi için yetkili hukuk müşaviri ile görüşülmelidir. STS Hukuk, YÖK (Anadolu Üniversitesi aracılığıyla) tarafından düzenlenir; güncel bilgi için YÖK Diploma Denklik Portalı'nı (denklik.yok.gov.tr) doğrulayın.
