AGS EB Konusu: EB+TMES Hub
Tek Cümlede
Rehberlik (PDR), bireyin kendini tanıması + sorunlarını çözmesi + kendini gerçekleştirmesi için verilen profesyonel yardım sürecidir. 3 hizmet alanı (eğitsel, mesleki, kişisel-sosyal) + çeşitli türler içerir.
Rehberliğin Tanımı + Amacı
Rehberlik: Bireye kendini tanıması, sorunlarını çözmesi, gerçekçi kararlar alması, çevresine uyum sağlaması ve kendini gerçekleştirmesi için verilen sistematik + profesyonel yardımdır. Amaç: bireyin kendini gerçekleştirmesi (Maslow).
Rehberliğin İlkeleri
- İnsana saygı: Birey değerlidir
- Bireysel farklılıklar: Her birey eşsiz
- Gizlilik: Mahremiyet korunur (KVKK)
- Gönüllülük: Zorlama yok
- Süreklilik: Yaşam boyu
- Bireye + topluma yönelik
- İş birliği: Aile + öğretmen + uzman
- Tüm öğrencilere açık (sadece sorunlular değil)
- Bilimsellik
3 Hizmet Alanı
1. Eğitsel Rehberlik
- Okula + derslere uyum
- Verimli ders çalışma yöntemleri
- Akademik başarı + sınav kaygısı
- Üst öğrenime hazırlık (LGS, YKS)
- Oryantasyon (yeni öğrenci uyum)
2. Mesleki Rehberlik
- Meslek seçimi + kariyer planlama
- İlgi + yetenek + değer keşfi (RIASEC, Holland)
- Mesleki bilgilendirme
- Meslek-kişilik uyumu
3. Kişisel-Sosyal Rehberlik
- Duygusal sorunlar (kaygı, özgüven)
- Sosyal beceriler + iletişim
- Aile sorunları
- Akran ilişkileri + zorbalık
- Kimlik gelişimi (ergen)
Rehberlik Türleri
Birey Sayısına Göre
- Bireysel Rehberlik: Tek öğrenci
- Grup Rehberliği: Birden fazla öğrenci (ortak ihtiyaç)
Amaca Göre
- Önleyici (Gelişimsel): Sorun çıkmadan önce — en önemli (örn. akran zorbalığı eğitimi)
- İyileştirici (Çare bulucu): Sorun çıktıktan sonra
- Ayarlayıcı: Uyum desteği
- Yöneltici: Yönlendirme
- Tamamlayıcı: Eğitimi destekleyici
Bireyi Tanıma Teknikleri
Test Teknikleri
- Zeka testleri (WISC, Stanford-Binet)
- Kişilik testleri (MMPI)
- İlgi envanterleri (Kuder, Holland)
- Yetenek testleri
- Başarı testleri
Test Dışı Teknikler
- Gözlem: Sistematik davranış izleme
- Görüşme: Yapılandırılmış/yapılandırılmamış
- Anket: Yazılı soru formu
- Sosyometri: Grup içi ilişki haritası
- Otobiyografi: Öğrencinin kendi hayatını yazması
- Vaka incelemesi: Derinlemesine birey analizi
- Anekdot kaydı: Önemli olay notları
- Problem tarama listesi
- Kimdir bu? tekniği: Akran değerlendirme
- Derecelendirme ölçekleri
Okul Rehberlik Servisi Yapısı
- Rehber öğretmen (PDR): Profesyonel danışman
- Sınıf rehber öğretmeni: Her sınıfa atanan öğretmen
- RAM (Rehberlik ve Araştırma Merkezi): İl/ilçe merkezi — özel eğitim yönlendirme
- Müdür + idare: Destek
Tipik AGS Sorusu
Örnek: Bir öğretmenin sınıfında akran zorbalığı yaşanmadan önce empati + iletişim eğitimi vermesi hangi rehberlik türüdür?
Cevap: Önleyici (Gelişimsel) Rehberlik
Sıkça Sorulan Sorular
Rehberliğin 3 hizmet alanı?
Eğitsel, Mesleki, Kişisel-Sosyal rehberlik.
Önleyici vs iyileştirici rehberlik?
Önleyici: sorun çıkmadan önce (en önemli). İyileştirici: sorun çıktıktan sonra.
Sosyometri nedir?
Grup içi ilişkilerin (kim kimi seçiyor) haritasını çıkaran test dışı bireyi tanıma tekniği.
Sınıf öğretmeni rehberlik yapar mı?
Evet, sınıf rehber öğretmeni olarak temel rehberlik + RAM/PDR uzmanına yönlendirme yapar.
