Yatay Geçiş Test 3

Test 3, yatay geçişin özel ve ileri konularına odaklanır: (1) yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yatay geçişin şartları, kontenjanı ve 2026 değişiklikleri (Madde 14), (2) yabancı dille eğitim yapan programlara geçişte dil belgesi (Madde 6/6), (3) açık ve uzaktan öğretimden örgün öğretime geçiş (Madde 6/4) ve AÖL ile AÖF arasındaki fark, (4) lisansüstü yatay geçiş (Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği Madde 32) ve eşdeğer diploma programı tanımı, (5) engelli adayların yatay geçişi ve erişilebilirlik, (6) kamu görevlisinin sürekli olarak başka yere atanması halinde eş ve çocukların nakli (Madde 24/1), (7) savaş ve insani kriz nedeniyle eğitimini sürdüremeyen öğrenciler için özel durumlarda yatay geçiş (Ek Madde 2). Test 1 temel kuralları, Test 2 kurum içi geçiş, çift anadal, yan dal ve değişim programlarını ölçer; üç test birlikte Genel Deneme 1'in 30 soruluk havuzunu oluşturur.

Yurt dışından yatay geçişte üniversite senatoları yurt dışı kontenjanı ve başvuru şartları belirleyebilir; YÖK de tüm kurumların kontenjanlarını, şartlarını ve değerlendirme takvimini internet sayfasında ilan eder (Madde 14/1). Hazırlık sırası şöyle olabilir: (1) Okuduğunuz kurum ve programın YÖK tarafından tanınıp tanınmadığını doğrulayın; programınızın hedef programa eşdeğerliğine ise hedef üniversite karar verir (14/4). (2) Başarı şartını kontrol edin: genel not ortalamanız 100 üzerinden en az 60 olmalı (14/2) ya da hedef programın ilgili sınıfa öğrenci kabulündeki taban puanına sahip olmalısınız (14/3). Notlarınız farklı bir sistemdeyse dönüşümde YÖK Yürütme Kurulu'nun tabloları esastır (7/6). (3) Hedef programın tamamen veya kısmen yabancı dille eğitim yapıp yapmadığına bakın; yapıyorsa dil yeterlik belgesi gerekir (6/6). (4) Devam zorunluluğu olmayan açık veya uzaktan bir programda okumuyor olmanız gerekir (14/8) ve öğrenim süresince ilgili ülkede kaldığınızı pasaport, emniyet müdürlükleri, e-Devlet gibi yerlerden alınan resmî belgeyle göstermelisiniz (14/9). (5) Hedef üniversitenin ilanındaki belge listesini (resmî transkript, ders içerikleri, apostil ya da konsolosluk onayı, tercüme gibi) takip edin; belge hazırlama süresi ülkeye ve kuruma göre değiştiği için erken başlayın. (6) Başarı sıralaması şartı aranan programlar için ek koşullar vardır (14/7). Ders intibakını hedef üniversitenin komisyonu yapar (8/3); hangi sınıfa kabul edileceğiniz bu değerlendirmeye bağlıdır.

Açık ve uzaktan öğretimden diğer açık veya uzaktan öğretim programlarına yatay geçiş yapılabilir; örgün öğretim programlarına geçiş için ise öğrencinin öğrenim gördüğü programdaki genel not ortalamasının 100 üzerinden 90 veya üzeri olması ya da kayıt olduğu yıldaki merkezi yerleştirme puanının, geçmek istediği üniversitenin diploma programının o yılki taban puanına eşit veya yüksek olması gerekir (Madde 6/4). Eşik 28 Şubat 2026 değişikliğiyle 80'den 90'a yükseltilmiştir; iki şarttan birinin sağlanması yeterlidir. Ek Madde 1 de bir alternatiftir: kayıt yılındaki merkezi yerleştirme puanı hedef programın taban puanına eşit veya yüksekse hazırlık sınıfı dahil başvuru yapılabilir. Başvuru kontenjana ve üniversitenin ilanına bağlıdır; kurumlar arası kontenjan YÖK tarafından ilan edilir. Ters yönde, birinci veya ikinci öğretim programlarından açık veya uzaktan eğitim veren programlara geçiş yapılabilir (6/5); kontenjan sınırlaması bulunmayan açık veya uzaktan öğretim programlarına geçmek isteyenler Eylül ayının ilk haftasının son günü mesai saati bitimine kadar ilgili kuruma başvurur (11/9). Hedef programın taban puanını ÖSYM'nin ilgili yıla ait yerleştirme sonuçlarından kontrol edin. Hangi programa geçilebileceği ve kontenjan ilanlardan öğrenilir; bu bilgi kabul garantisi vermez.

Yatay Geçiş Yönetmeliği ön lisans ve lisans programlarını kapsar; lisansüstü yatay geçiş Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 32. maddesinde düzenlenir. Bu maddeye göre yükseköğretim kurumu içindeki başka bir enstitü anabilim/anasanat dalında veya başka bir yükseköğretim kurumunun lisansüstü programında en az bir yarıyılı tamamlamış başarılı öğrenci, eşdeğer diploma programına yatay geçiş yoluyla kabul edilebilir. Kabul koşulları ilgili senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir; ALES, yabancı dil, mülakat, kontenjan ve tez aşaması gibi ayrıntılar bu yüzden üniversiteden üniversiteye değişebilir. 2026 değişikliğiyle (RG 15 Ocak 2026, 33138) eşdeğer diploma programı tanımlanmıştır: isimleri aynı olan veya enstitü yönetim kurulunca içeriklerinin en az yüzde sekseninin aynı olduğu tespit edilen programlar. Bilgi için lisansüstü giriş şartlarının alt sınırları: yüksek lisansta başvurulan programın puan türünde ALES puanı 55'ten az olmamak üzere senato tarafından belirlenir, tezsiz programlarda ALES aranmayabilir (Madde 5); doktorada tezli yüksek lisans derecesiyle ALES en az 55 ve yabancı dil en az 55 puandır, lisans derecesiyle doktora başvurusunda ise ALES en az 80 ve lisans not ortalaması 4 üzerinden en az 3 olmalıdır (Madde 16). Bu sınırlar giriş içindir; yatay geçişte hangi koşulların aranacağını ilgili senatonun yönetmeliği belirler. Başvurmadan önce hedef enstitünün yönetmeliğini ve ilanını okuyun.

Yatay Geçiş Yönetmeliği'nde engelli adaylara özgü ayrı bir muafiyet, kontenjan ya da farklı başarı şartı yoktur; genel not ortalaması, yarıyıl, kontenjan ve senato kriterleri herkes için aynen geçerlidir. Engelli bireylerin eğitimde erişilebilirlik haklarının dayanağı 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun ve ilgili genel mevzuattır; başvuru, sınav ve öğrenim sürecinde adayın ihtiyacına göre yapılacak düzenlemeler (erişilebilir ortam, destek hizmetleri gibi) üniversitenin ilgili birimleriyle birlikte planlanır. Engel durumu sağlık verisidir ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 6. maddesi kapsamında özel nitelikli kişisel veri sayılır; yalnızca gerekli olduğu ölçüde ve aydınlatma yapılarak işlenmelidir. Başvuru ilanında engelli adaylara yönelik özel bir hüküm varsa üniversitenin ilanı esastır.

Yönetmeliğin 24. maddesi özel durumları düzenler: (1) Kamu kurum ve kuruluşlarında asli ve sürekli kamu hizmetlerinde görevlendirilenlerin sürekli olarak başka bir yere atanması halinde, kendileriyle bakmakla yükümlü oldukları çocukları ve eşleri, eşdeğer diploma programının son sınıf veya son iki yarıyılı dışındaki her sınıf veya yarıyılına, eğitim-öğretim yılının başlamasından itibaren en geç bir ay içinde, kayıtlı oldukları programa girişteki merkezi yerleştirme puanları gidecekleri programın yerleştikleri yıl itibarıyla taban puanından daha yüksek olmak şartıyla kontenjan aranmaksızın nakledilebilir (24/1). (2) Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından geçişte öğrencinin anne-babasının veya eşinin, devlet hizmetinde görevli ise görevinin sona ermesi sebebiyle Türkiye'ye dönmesi, işçi ise kesin dönüş yapması halinde, yabancı dil sınıfı hariç en az bir yıl okumuş ve yıl sonu sınavlarının tamamını başarıyla vermiş öğrencilerin başvuruları, 11. maddenin ikinci fıkrasında belirlenen başarı şartları ile kontenjan dışında değerlendirilir; ancak bu öğrencilerin 14. madde hükümlerini de sağlaması gerekir (24/2). (3) Türkiye'de hizmet görmekte olan yabancı diplomatların çocuklarının başvuruları, kontenjan şartı aranmaksızın başvurulan kurumun yönetim kurulunca değerlendirilir ve kabul halinde öğrenci için intibak programı hazırlanır (24/3). Yönetmelik ayrıca Millî Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı'na bağlı yükseköğretim kurumlarındaki öğrencilerin, kendi özel kanunları ve bu Yönetmeliğin ilgili hükümleri çerçevesinde diğer yükseköğretim kurumlarına geçebileceğini belirtir (Madde 13/1). Belgeler ve başvuru takvimi için hedef üniversitenin ilanına bakın.

Yönetmeliğin Ek Madde 2'si bu durumu düzenler (RG 21 Eylül 2013, 28772), ancak hak yalnızca YÖK'ün tespit ettiği ülkelerde öğrenim görenler içindir: şiddet olayları ve insani kriz nedeniyle eğitim öğretimin sürdürülemez olduğu Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilen ülkelerde öğrenim gören öğrenciler, Türkiye'deki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş başvurusu yapabilir. Bu konuya ilişkin usul ve esaslar YÖK tarafından belirlenir; Yönetmeliğin uygulanmasında ortaya çıkacak sorunların giderilmesinde de Yükseköğretim Yürütme Kurulu yetkilidir (Ek Madde 3). Hakkın dayanağı öğrencinin hukuki statüsü değil, öğrenim gördüğü ülkenin YÖK tarafından bu şekilde tespit edilmiş olmasıdır; hangi ülkelerin ve hangi belgelerin kapsandığı YÖK'ün güncel kararlarında yer alır. Başvurmadan önce YÖK'ün güncel duyurularını ve hedef üniversitenin ilanını kontrol edin.