Yatay Geçiş Test 1 — YÖK Yönetmeliği Genel Bilgi

Yatay geçiş, bir yükseköğretim kurumunda kayıtlı öğrencinin aynı düzeydeki (ön lisans ya da lisans) başka bir diploma programında öğrenime devam etme hakkı kazanmasıdır. Sınav değildir; 24 Nisan 2010 tarihli ve 27561 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik (28 Şubat 2026 tarihli ve 33182 sayılı değişiklik dahil) ile düzenlenen bir başvuru ve değerlendirme sürecidir. Dört temel türü vardır: (1) Kurum içi yatay geçiş (Madde 9): aynı üniversite içindeki eşdeğer düzeydeki programlar arasında, ilgili yönetim kurulunun belirlediği kontenjan dahilinde yapılır. (2) Kurumlar arası yatay geçiş (Madde 11 ve 12): farklı üniversiteler arasında eşdeğer programlara, Yükseköğretim Kurulu tarafından yayınlanan kontenjanlar çerçevesinde yapılır. (3) Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yatay geçiş (Madde 14). (4) Merkezi yerleştirme puanıyla yatay geçiş (Ek Madde 1): kayıt olunan yıldaki merkezi yerleştirme puanı hedef programın taban puanına eşit veya yüksekse hazırlık sınıfı dahil başvuru yapılabilir. Açık ve uzaktan öğretimden örgün öğretime geçişin ise kendine özgü şartları vardır (Madde 6/4). Lisansüstü programlar arasındaki geçiş bu yönetmeliğin değil, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 32. maddesinin konusudur. Başvuru dönemleri geçiş türüne göre değişir; her geçiş türü için sabit bir güz ve bahar takvimi yoktur, takvim ilanlardan takip edilir.

Kurum içi yatay geçişte (Madde 9) öğrenci aynı üniversitedeki başka bir programa geçer. Kontenjanı ilgili yönetim kurulu belirler; her program için ilan edilen yıllık kontenjan, ÖSYM Kılavuzu'ndaki öğrenci kontenjanının yüzde on beşini geçemez ve ikinci yarıyıldan beşinci yarıyıl dahil olmak üzere dönemlere bölünerek karara bağlanır (9/2). Kontenjanlar, son başvuru gününden en az 15 gün önce üniversitenin internet sayfasında ilan edilir (9/3). Başvurmak için öğrencinin merkezi yerleştirme puanı, geçmek istediği programa eşdeğer yurt içindeki diğer üniversite programlarının en düşük taban puanından az olmamalıdır (9/5). Yönetmelik kurum içi geçiş için sabit bir genel not ortalaması barajı yazmaz; ölçütleri senato belirler. Kurumlar arası yatay geçişte (Madde 11 ve 12) öğrenci başka bir üniversitenin eşdeğer programına geçer. Kontenjanı Yükseköğretim Kurulu belirler ve internet sayfasında ilan eder; genel not ortalamasının 100 üzerinden en az 60 olması gerekir (11/2). Bu şartı sağlayamayan ancak merkezi yerleştirme puanı hedef programın taban puanına eşit veya yüksek olan adaylar da başvurabilir (11/3). Ortak kurallar: hazırlık sınıfına, ön lisansın ilk ve son yarıyılına, lisansın ilk iki ve son iki yarıyılına geçiş yapılamaz (6/1); başvurular yalnızca ilan edilen süre içinde alınır (7/1); üniversite senatoları ek kriter belirleyebilir (7/2); yeterli aday varsa aynı sayıda asıl ve yedek aday belirlenir (8/2). Aynı üniversitede program değiştirmek istiyorsanız kurum içi, başka bir üniversiteye geçmek istiyorsanız kurumlar arası yol işler; hangisinin açık olduğu ilanlardan öğrenilir.

DGS (Dikey Geçiş Sınavı), ÖSYM'nin yaptığı merkezi bir sınavdır; ön lisans mezunlarının (ve mezun olabilecek durumdaki öğrencilerin) lisans programlarına geçişini sağlar. Sınavda 50 sayısal ve 50 sözel olmak üzere 100 soru sorulur, süre 135 dakikadır; dört yanlış bir doğruyu götürür ve DGS puanı 1 yıl geçerlidir. Yatay geçiş ise sınav değildir; aynı düzeydeki bir programdan başka bir programa Yönetmelik şartlarıyla yapılan geçiştir (ön lisanstan ön lisansa, lisanstan lisansa). Karar rehberi: (1) Ön lisans mezunuysanız ya da mezun olmak üzereyseniz ve lisans diploması istiyorsanız yol DGS'dir. (2) Lisans öğrencisiyseniz ve başka bir lisans programına geçmek istiyorsanız yol yatay geçiştir. (3) Ön lisans öğrencisiyseniz ve başka bir ön lisans programına geçmek istiyorsanız yol ön lisans yatay geçişidir, DGS değildir. İki yola birlikte başvurabilirsiniz; ancak örgün öğretim yapan yükseköğretim kurumlarında aynı düzeydeki birden fazla programa aynı anda kayıt yapılamaz (Madde 23/1). Güncel tarihler ve şartlar için ÖSYM ve YÖK duyurularını esas alın.

(1) Genel not ortalaması: Kurumlar arası yatay geçişte, öğrencinin kayıtlı olduğu programda bitirdiği dönemlere ait genel not ortalamasının 100 üzerinden en az 60 olması şarttır (Madde 11/2; 4'lük sistemde 2,00). Bu şartı sağlayamayan ancak merkezi yerleştirme puanı hedef programın taban puanına eşit veya yüksek olan adaylar da başvurabilir (11/3). Açık ve uzaktan öğretimden örgüne geçişte genel not ortalaması en az 90 olmalı ya da kayıt yılındaki merkezi yerleştirme puanı hedef programın o yılki taban puanına eşit veya yüksek olmalıdır (6/4). Kurum içi geçişte yönetmelik sabit bir not barajı yazmaz. Başvurular her iki geçiş türünde de, adayların genel not ortalaması ile programın puan türünde kayıt olduğu yıldaki ÖSYS/YKS puanının en az %40'ı hesaplamaya dahil edilerek senatonun belirlediği kriterlere göre değerlendirilir (7/3). Not dönüşümü için 100'lük 60 = 2,00, 70 = 2,50, 80 = 3,00, 85 = 3,25, 90 = 3,60, 95 = 3,80 (4'lük) değerleri kullanılır; resmî dönüşümde YÖK Yürütme Kurulu'nun tabloları esastır (7/6). (2) Yarıyıl: hazırlık sınıfına, ön lisansın ilk ve son yarıyılına, lisansın ilk iki ve son iki yarıyılına yatay geçiş yapılamaz (6/1); 2026 değişikliğiyle öğrenciler bulundukları sınıftan daha alt sınıfa başvuru yapamaz (7/7). (3) Kontenjan: kurumlar arası kontenjanı YÖK belirler; ÖSYM giriş kontenjanı 50 ve altındaki programlarda 2, 51-100 arasında 3, 101 ve üzerinde 4 geçiş kontenjanı ayrılır; ilgili kurullar, programdan ayrılan öğrenci sayısı ile yatay geçişle gelen öğrenci sayısı arasındaki farkı aşmamak üzere ilave kontenjan açabilir (11/7). Kurum içi kontenjan yıllık yüzde on beşi geçemez (9/2). (4) Ek şartlar: yabancı dille eğitim yapan programlara geçişte kurumun dil yeterlik sınavında başarı ya da YÖK'ün tanıdığı sınavlardan kurumun belirlediği puanın başvuru sırasında belgelenmesi gerekir (6/6); senatolar ek kriter belirleyebilir (7/2). Başvurmadan önce hedef üniversitenin ilanını mutlaka okuyun.

Ek Madde 1 (RG 21 Eylül 2013, 28772; 2 Mayıs 2014'te değiştirildi), genel not ortalamasına değil merkezi yerleştirme puanına dayanan yatay geçiş yoludur. Temel şart: öğrencinin kayıt olduğu yıldaki merkezi yerleştirme puanı, geçmek istediği diploma programının taban puanına eşit veya yüksek olmalıdır; bu durumda hazırlık sınıfı dahil yatay geçiş için başvuru yapılabilir. Bu yolda not ortalaması şartı aranmaz. Kimler için uygun? Kayıt olduğu yıldaki puanı hedef programın taban puanını karşılayan ama yerleştiği programdan memnun olmayan öğrenciler için. Başvuru ve değerlendirme: başvuru takvimi, kontenjan esasları ve usuller Yükseköğretim Yürütme Kurulu tarafından belirlenir; başvuruları hedef kurumun ilgili kurulları değerlendirir, ÖSYM yerleştirme yapmaz. Başvuru kontenjandan fazlaysa ÖSYS puanı en yüksek adaydan başlanarak sıralanır ve kontenjan kadar adayın geçişi kabul edilir. Bu madde kapsamında farklı bir programa geçen öğrencinin azami süresi, programın azami süresinden kabul edildiği sınıf çıkarılarak hesaplanır (Ek Madde 1/2). Varsayımsal örnek: bir öğrenci 2024'te 450 puanla bir programa yerleşmişse ve hedef programın 2024 taban puanı 440 ise Ek Madde 1 kapsamında başvurabilir; hedef programın taban puanı 460 ise başvuramaz. Kontenjan, takvim ve belgeler için hedef üniversitenin ve YÖK'ün ilanlarına bakın.

Yurt dışı yükseköğretim kurumlarından yurt içine yatay geçiş Yönetmeliğin 14. maddesinde düzenlenir. Şartlar: (1) Öğrencinin okuduğu kurumun ve programın, ön lisans ya da lisans diploması vermeye yetkili bir kurum olarak YÖK tarafından tanınması ve programının, başvurulan programa eşdeğerliğinin ilgili üniversitece kabul edilmesi (14/4). (2) Kurumlar arası yatay geçişteki başarı şartı, yani genel not ortalamasının 100 üzerinden en az 60 olması (14/2); hedef programın ilgili sınıfa öğrenci kabulündeki taban puana sahip öğrenciler ise başarı şartı aranmaksızın başvurabilir ve bu başvurular yurt dışı kontenjanı kapsamı dışında değerlendirilir (14/3). (3) Üniversite senatosunun belirlediği yurt dışı kontenjanı ve başvuru şartları; yurt dışı kontenjanı, kurumlar arası yatay geçiş kontenjanının yarısını aşamaz ve tüm kurumların kontenjanları, şartları ve takvimi YÖK internet sayfasında ilan edilir (14/1). (4) Aynı yurt dışı kurumdan bir programın her sınıfına geçebilecek öğrenci sayısı, o sınıfın yurt dışı kontenjanının yüzde 15'ini geçemez (14/6). (5) Yabancı dille eğitim yapan programlara geçişte dil yeterlik belgesi (6/6). 2026 değişiklikleri: yurt dışında açık ve uzaktan eğitim gibi devam zorunluluğu olmayan programlarda okuyanlar yurt içi örgün programlara yatay geçiş başvurusu yapamaz (14/8); başvuranlar öğrenim süresince ilgili ülkede kaldıklarını pasaport, emniyet müdürlükleri, e-Devlet ve benzeri yerlerden alınan resmî belgeyle belgelemelidir (14/9). Başarı sıralaması şartı aranan programlara geçişte ayrıca ek koşullar vardır (14/7). Hangi akademik belgelerin (transkript, ders içerikleri gibi) ve onayın (apostil, tercüme) isteneceğini hedef üniversitenin ilanı belirler.

Aşağıdaki yedi günlük plan genel bir çerçevedir; belgeler ve tarihler üniversiteye ve geçiş türüne göre değişir, hedef üniversitenin ilanı her zaman esastır. 1. gün: Geçiş türünü ve hedef programı netleştirin (kurum içi, kurumlar arası, Ek Madde 1); genel not ortalaması, yarıyıl, puan ve dil belgesi şartlarını Yönetmelikteki maddelerle ve ilandaki ek kriterlerle karşılaştırın; yedek program listesi çıkarın. 2. gün: Kontenjan ve takvimi kontrol edin; kurumlar arası geçişte YÖK internet sayfasındaki ilanları, kurum içinde üniversitenin ilanını takip edin; son başvuru günü ve saatini not edin. 3. gün: Belgeleri toplayın; genellikle resmî transkript, öğrenci belgesi, ÖSYM sonuç belgesi ve ilanda istenen diğer belgeler (ders içerikleri, dil belgesi gibi) gerekir. Hangi belgenin istendiği ilandan öğrenilir. 4. gün: Başvuru formunu doldurun, bilgileri iki kez kontrol edin. 5. gün: Başvuruyu ilan edilen süre içinde tamamlayın ve onay çıktısını saklayın; süre dışındaki başvurular alınmaz (Madde 7/1). 6. gün: Sonuç ilanını takip edin; sonuçlar, değerlendirmede esas alınan puanlara göre sıralı biçimde kurumun internet sayfasında duyurulur (Madde 8/1). 7. gün: Yedek planı hazır tutun; yeterli aday varsa aynı sayıda asıl ve yedek aday belirlenir ve asıl adaylar başvurmazsa yedeklerin başvurusu alınır (Madde 8/2). Reddedilirseniz bir sonraki başvuru dönemini ilanlardan takip edin. Yatay geçiş kabul garantisi veren bir yol değildir; bu bilgi bilgilendirme amaçlıdır.