TUS Temel Bilimler Test 1 — TBT Derinleştirme

**TUS Temel Bilimler Testi (TBT) = 120 soru / 150 dakika.** Tıp fakültesi 1-3. sınıf bilgisinin akademik düzeyi. **TBT konu dağılımı (yaklaşık):** (1) **Anatomi (~12-15 soru)** — Klinik anatomi vurgu (kardiyak ileti sistemi + portal triad + brakial pleksus + diyafram + kraniyal sinirler). (2) **Fizyoloji (~12-15 soru)** — Kardiyovasküler (ECG + kalp atım hacmi) + Renal (GFR + nefron + asit-baz) + Endokrin (hipofiz + tiroid + adrenal) + Sinir (sinaps + aksiyon potansiyeli) + Solunum + Gastrointestinal. (3) **Biyokimya + Moleküler Biyoloji (~12-15 soru)** — Metabolizma (Krebs + glikoliz + beta-oksidasyon) + Enzim regülasyon + DNA replikasyon + protein sentez + Genetik (Mendel + popülasyon). (4) **Histoloji-Embriyoloji (~8-10 soru)** — Dokular + organlar + 3 germ tabakası + konjenital anomaliler. (5) **Mikrobiyoloji (~12-15 soru)** — Bakteri + Virüs + Mantar + Parazit + İmmünoloji (innat + adaptif). (6) **Patoloji (~15-18 soru)** — Hücresel hasar + Enflamasyon + Onarım + Neoplazi + Genel patoloji. (7) **Farmakoloji (~12-15 soru)** — Otonom sinir sistemi (adrenerjik + kolinerjik) + Antibiyotik + Antineoplastik + Analjezik + Antihipertansif + Endokrin ilaçlar. (8) **Halk Sağlığı + Tıp Eğitimi (~5-8 soru)** — Epidemiyoloji + İstatistik + Klinik araştırma + Etik + Yasal düzenlemeler. **TBT tempo:150 dk / 120 soru = 1.25 dk/soru**. **YANLIŞ CEZASI VAR (4Y=1D)**.

**TUS Anatomi ezber stratejisi (en zor + uzun süre çalışılan konu):** (1) **Atlas + Kitap kombinasyonu:Netter Atlas** (görsel) + **Gray\'s Anatomy** (metin) + **Moore Klinik Anatomi** (klinik korelasyon). (2) **Sistemik yaklaşım:** Genel anatomi (kemik + eklem + kas) + Bölgesel anatomi (üst-alt ekstremite + baş-boyun + toraks + abdomen + pelvis). (3) **Klinik anatomi vurgu:** TUS\'ta **klinik bağlantı** olan anatomik bilgi öncelikli (örn. brakial pleksus zedelenmesi → Erb-Duchenne / Klumpke felçleri, portal triad → Pringle manevrası, kardiyak ileti → aritmiler). (4) **Yardımcı ezber kalıpları:**\\| Konu | Ezber Kalıbı |\|---|---|\| **Kraniyal sinirler 12** | **"Olduğun Olfak Optometristim Trochlear Trigeminal Abducens Facial."** |\| **Karpal kemikler 8 (proksimal sıra)** | Scaphoid, Lunate, Triquetrum, Pisiform |\| **Karpal kemikler 8 (distal sıra)** | Trapezium, Trapezoid, Capitate, Hamate |\| **Tarsal kemikler 7** | Talus, Calcaneus, Navicular, Cuboid, 3 Cuneiform |\| **Diyafram delik 3** | T8 (VCI), T10 (özofagus), T12 (aorta + ductus thoracicus + azygos) |\| **Femoral üçgen sınırları** | İnguinal ligament (üst) + Sartorius (lateral) + Adductor longus (medial) |\\(5) **Tekrar + spaced repetition** — Anki kartları + interval tekrar. (6) **3D model** + dissek video — gerçek anatomi vizüalizasyon. (7) **Praktif soru bankası** — TUS önceki yıl soruları + paralel kitaplar. **Anatomi TUS\'ta %10-12** paya sahip ama **en uzun çalışma gerektiren ders**.

**TUS Biyokimya metabolizma haritası (KRİTİK ezber):Hücresel solunum aşamaları:**| Aşama | Yer | Reaktant | Ürün ||---|---|---|---|| **1. Glikoliz** | Sitozol | Glukoz (C6) | 2 Piruvat (C3) + 2 ATP + 2 NADH || **2. Piruvat dehidrogenaz** | Mitokondri iç matriks | 2 Piruvat | 2 Asetil-CoA + 2 NADH + 2 CO₂ || **3. Krebs Döngüsü (TCA)** | **Mitokondri iç matriks** | 2 Asetil-CoA | 6 NADH + 2 FADH₂ + 2 ATP + 4 CO₂ || **4. Oksidatif Fosforilasyon** | Mitokondri iç membran (krista) | NADH + FADH₂ + O₂ | **~32-34 ATP** + H₂O |**Toplam: 1 glukoz → ~36-38 ATP (aerobik solunum)**.**Diğer önemli yollar:**| Yol | Ne yapar? ||---|---|| **Glukoneogenez** | Karaciğer + böbrekte glukoz sentezi (laktat, gliserol, amino asitlerden) || **Glikojen sentezi/yıkımı** | Karaciğer + kas — yedek glukoz || **Pentoz Fosfat Yolu** | NADPH + 5C şeker üretimi (eritrositte glutatyon, yağ asidi sentezi) || **Beta-oksidasyon** | Yağ asidi → Asetil-CoA (mitokondri matriksi, karnitin shuttle) || **Yağ asidi sentezi** | Sitozolde, malonil-CoA, asetil-CoA karboksilaz || **Üre döngüsü** | Karaciğerde amonyak → üre (5 enzim) || **Hem sentezi** | Mitokondri + sitozol arası, ALA sentaz başlangıç || **Pürin/Pirimidin sentezi** | De novo + salvage yolları |**Metabolik hastalıklar (TUS klasik):** (1) **Diyabet** — insülin yetersizliği. (2) **Galaktozemi** — galaktoz-1-fosfat uridiltransferaz eksikliği. (3) **Fenilketonüri (PKU)** — fenilalanin hidroksilaz eksikliği (genel tarama). (4) **Maple Syrup Urine Disease** — dallı zincirli amino asit. (5) **Glikojen depo hastalıkları** — McArdle, Pompe, von Gierke. (6) **Lipid depo hastalıkları** — Gaucher, Niemann-Pick, Tay-Sachs.

**TUS Mikrobiyoloji bakteri sınıflandırma sistemi:3 ana kriter:**\\\\\\**1. Gram boyama:**\\\\\\| Gram | Renk | Hücre duvarı | Klinik önem |\\\|---|---|---|---|\\\| | Mor/Mavi | Kalın peptidoglikan + teikoik asit | Vankomisin hedef |\\\| **(−)** | Pembe/Kırmızı | İnce peptidoglikan + dış membran + LPS | LPS = endotoksin |\\\\\\**2. Morfoloji:** Kok (cocci) / Basil (bacilli) / Spiral (spiral/vibrio/spirochete).\\\\\\**3. Oksijen ihtiyacı:** Aerob / Anaerob / Fakültatif anaerob / Mikroaerofilik.\\\\\\**TUS\\\\\'ta sık bakteriler:**\\\\\\| Bakteri | Gram | Şekil | Hastalık |\\\|---|---|---|---|\\\| **Staphylococcus aureus** | | Kok (üzüm salkımı) | Cilt enf, pnömoni, endokardit, MRSA |\\\| **Streptococcus pneumoniae** | | Kok (diplokok) | Pnömoni, menenjit, otitis media |\\\| **S. pyogenes (Grup A)** | | Kok (zincir) | Faringit, romatizmal ateş, akut glomerülonefrit |\\\| **Enterococcus** | | Kok | İdrar yolu enf, endokardit (VRE direnç) |\\\| **Bacillus anthracis** | | Basil + spor | Şarbon |\\\| **Clostridium difficile** | | Basil + spor + anaerob | Psödomembranöz kolit |\\\| **Clostridium tetani** | | Basil + spor + anaerob | Tetanos |\\\| **Mycobacterium tuberculosis** | (asido-rezistan) | Basil + aerob + mikolik asit | Tüberküloz |\\\| **Neisseria meningitidis** | (−) | Kok (diplokok) | Bakteriyel menenjit (epidemik) |\\\| **N. gonorrhoeae** | (−) | Kok (diplokok) | Gonore |\\\| **Escherichia coli** | (−) | Basil + fakültatif anaerob | İdrar yolu enf (en sık), gastroenterit (EHEC O157:H7) |\\\| **Salmonella typhi** | (−) | Basil | Tifo |\\\| **Shigella** | (−) | Basil | Basilli dizanteri |\\\| **Helicobacter pylori** | (−) | Spiral | Peptik ülser, gastrit, gastrik kanser |\\\| **Pseudomonas aeruginosa** | (−) | Basil + aerob | Hastane kaynaklı enfeksiyon (yanık, kistik fibroz) |\\\| **Klebsiella pneumoniae** | (−) | Basil (kapsüllü) | Pnömoni, idrar yolu enf, hastane enfeksiyon |\\\| **Treponema pallidum** | Spiral | — | Sifiliz |\\\\\\**Virüs sınıflandırma:** DNA virüsler (Herpes, Hepatit B, HPV, Adenovirüs, Pox) vs RNA virüsler (İnfluenza, HIV, Hepatit C, Polio, Rabies, SARS-CoV-2). **TUS Mikrobiyoloji %10-12** paya sahip.

**TUS Patoloji enflamasyon kapsamı:Akut vs Kronik Enflamasyon:**| Özellik | Akut | Kronik ||---|---|---|| **Süre** | Saatler-Günler | Haftalar-Yıllar || **Ana hücreler** | **Nötrofil** (PMN) | **Lenfosit + Makrofaj + Plazma hücresi** || **Vasküler değişim** | Vazodilatasyon + geçirgenlik artışı | Az || **Doku hasarı** | Genelde reverzibl | İrreverzibl (fibrozis) || **Granülom oluşumu** | YOK | VAR (TB, sarkoidoz, Crohn) || **Sonuç** | Rezolüsyon / abse / kronikleşme | Fibrozis + organ disfonksiyon |**Akut Enflamasyon 5 Kardinal Bulgu (Latince):** Rubor (kızarıklık) + Tumor (şişlik) + Calor (ısı) + Dolor (ağrı) + **Functio laesa** (fonksiyon kaybı).**Enflamasyon mediyatörleri:**| Sınıf | Örnek | Etki ||---|---|---|| **Vazoaktif amin** | Histamin (mast hücresi), Serotonin | Vazodilatasyon + geçirgenlik artışı || **Araşidonik asit** | Prostaglandinler (COX), Lökotrienler (LOX), Tromboksan A2 | Vazodilatasyon, ağrı, ateş, kemotaksis || **Sitokinler** | IL-1, IL-6, TNF-α, IL-8 | Akut faz, ateş, lökositoz || **Komplement** | C3a, C5a, MAC | Anafilatoksin, kemotaksis, lizis || **Kinin sistemi** | Bradikinin | Vazodilatasyon, ağrı || **Pıhtılaşma sistemi** | Trombin, fibrin | Pıhtılaşma + kemotaksis |**Lökosit ekstravazasyonu 4 aşama:** (1) **Margination** — damar duvarına yerleşim. (2) **Adhesion** — selektin + integrin reseptörleri. (3) **Diapedesis** — endotel arası geçiş. (4) **Kemotaksis** — kemoatraktan gradyentine doğru migrasyon. **Akut enflamasyon sonuç 4 yol:** (a) **Komplet rezolüsyon** — doku normale döner. (b) **Skar formasyon (fibrozis)** — irreverzibl hasar. (c) **Abse oluşumu** — pü birikimi. (d) **Kronikleşme** — devam eden enflamasyon. **Granülom 5 kompo:** (1) Epitelioid makrofaj. (2) Multinükleer dev hücre (Langhans). (3) Lenfosit (CD4+ Th1). (4) Fibroblast. (5) Kazeöz nekroz (TB için karakteristik). **Granülom hastalıkları:** TB + Sarkoidoz + Crohn + Lepra + Sifilis + Mantar enf + Yabancı cisim.

**TUS Farmakoloji reseptör sistemi:4 ana reseptör tipi:**| Tip | Hız | Örnek ||---|---|---|| **1. Ligand-gated iyon kanalı** | Çok hızlı (ms) | Nikotinik ACh, GABA-A, NMDA, AMPA || **2. G protein-bağlı (GPCR)** | Orta (saniye) | Muskarinik, Adrenerjik (α + β), Opioid, Dopamin, Histamin, Prostaglandin || **3. Enzim-bağlı (Tirozin kinaz vb.)** | Yavaş (dakika) | İnsülin, Büyüme faktörleri (EGF, VEGF), Sitokin || **4. İntraseüler (nükleer)** | Çok yavaş (saat-gün) | Steroid hormonlar, Tiroid, Vitamin D, Retinoik asit |**Otonom Sinir Sistemi reseptörleri:**| Reseptör | Yer | Etki ||---|---|---|| **α1** | Damarlar, prostat, iris | Vazokonstriksiyon, idrar tutma, midriyazis || **α2** | Presnaptik, pankreas | NE salınım ↓, insülin ↓ || **β1** | Kalp, böbrek (jukstaglomerüler) | Kalp atım + kontraktilite ↑, renin ↑ || **β2** | Bronş düz kası, damar (iskelet kası), uterus | Bronkodilatasyon, vazodilatasyon || **β3** | Yağ dokusu | Lipolizi || **M1** | Beyin, sindirim | Bilişsel, mide asit ↑ || **M2** | Kalp | Kalp atım ↓ (parasempatik) || **M3** | Damar, sindirim, bronş, mesane | Vazodilatasyon, sindirim ↑, bronkokonstriksiyon || **N1 (NM)** | İskelet kası | Kasılma || **N2 (NN)** | Ganglion, beyin | İletim |**TUS'ta sık ilaç sınıfları:Antihipertansif:** Diüretik (Tiazid, Furosemid), ACE inhibitör (Enalapril), ARB (Losartan), Ca-kanal bloker (Amlodipin), Beta-bloker (Metoprolol). **Diabetik:** İnsülin, Metformin, Sülfonilüre, DPP-4 inhibitör (Sitagliptin), SGLT2 inhibitör (Empagliflozin), GLP-1 RA (Liraglutid). **Antikoagülan:** Heparin (UFH, LMWH), Warfarin, DOAC (Apiksaban, Rivaroksaban). **Antiplatelet:** Aspirin, Klopidogrel, Tikagrelor. **Statin:** Atorvastatin, Rosuvastatin, Simvastatin. **Antidepresan:** SSRI (Fluoksetin, Sertralin), SNRI (Venlafaksin), TCA (Amitriptilin). **Türk Klinik Farmakoloji Derneği** + TİTCK ulusal referans. **TUS Farmakoloji %12-15** paya sahip.

**TUS TBT son 7 gün stratejisi:** (1) **Günde 1 TBT denemesi** çöz (120 soru / 150 dk, zamanlı). (2) **Yanlış analizi:** Her gün hangi konularda yanlış? Eksikleri belirleyip o akşam çalış. (3) **Anatomi tekrar:Netter Atlas + Gray\'s** notları + Klinik anatomi (brakial pleksus, kraniyal sinirler, portal triad, kardiyak ileti). (4) **Fizyoloji metabolizma haritası:** Hücresel solunum (glikoliz + Krebs + ETC) + Kardiyak siklusi (ECG fazları) + Renal fonksiyon (GFR). (5) **Biyokimya:** DNA replikasyon + Translasyon + Glikoliz/Krebs + Beta-oksidasyon + Genetik mutasyon hastalıkları (Mendelian + Mitokondri). (6) **Histoloji-Embriyoloji:** 3 germ tabakası + Doku tipleri + Konjenital anomaliler (kalp + GIS + ürogenital). (7) **Mikrobiyoloji:** TOP-30 bakteri (Gram + −) + TOP-15 virüs (DNA + RNA) + TOP-10 mantar + TOP-10 parazit. (8) **Patoloji:** Akut + Kronik enflamasyon + Neoplazi (benign vs malign, TNM) + Hücresel hasar (nekroz tipleri + apoptoz). (9) **Farmakoloji:** Otonom sistem (α + β + Muskarinik + Nikotinik) + TOP-30 ilaç sınıfı (mekanizma + endikasyon + yan etki + kontraendikasyon). (10) **Son 3 gün:** Yeni içerik YOK, sadece **deneme çözme + yanlış analizi + uyku düzeni**. **Sınav günü:** Erken kalk + sağlıklı kahvaltı + 1 saat erken alana git. **TBT 150 dk** — **1.25 dk/soru tempo**. **Yanlış cezası VAR (4Y=1D)** — kesin bilmediğin soruyu BOŞ BIRAK. **Mola:** TBT-KBT arası mola atıştırma + 5-10 dk yürüyüş + bol su.