SPK UY Test 1 — Sermaye Piyasası + 6362 SPK Kanunu + Borsa İstanbul

**SPK UY** = **Sermaye Piyasası Kurulu Uzman Yardımcılığı** sınavı, SPK bünyesinde uzman yardımcısı olarak atanmak için yapılan **KPSS A grubu** sınavıdır. **SPK** = Türkiye sermaye piyasasının bağımsız düzenleyici ve denetleyici kurumu (1981 kuruluş, 2499 sayılı Kanun). **SPK görevleri:** (1) Sermaye piyasası mevzuat çıkarma + uygulama. (2) Halka arz onayı + izahname denetim. (3) Aracı kurumlar + portföy yönetim şirketleri + yatırım fonları + bağımsız denetim kuruluşları lisanslama. (4) Piyasa manipülasyonu + içeriden öğrenenlerin ticareti soruşturma + cezai sorumluluk. (5) Yatırımcı koruma fonu yönetimi. **Premium maaş (2024):** Net **40-50K + ikramiye + yan haklar**. **Akademik kariyer açıklığı:** Finans + sermaye piyasası hukuku + finansal ekonomi doktorası. **Uluslararası kariyer:** IOSCO (Uluslararası Sermaye Piyasası Düzenleyicileri Örgütü) + ESMA (Avrupa Sermaye Piyasası) + SEC ABD. **Başvuru:** Hukuk + İktisat + İşletme + Maliye + Bankacılık + Sigortacılık mezunu, 35 yaş altı, KPSS A P48 70+, YDS 60+.

**6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu** (30 Aralık 2012 Resmi Gazete) Türkiye sermaye piyasasının temel kanunudur. **2499 sayılı eski Kanunu** (1981) kaldırarak modern düzenleme getirdi. **6362 SK ana bölümleri:** (1) **SPK organizasyon + yetkileri** (Madde 1-43). (2) **İhraç + halka arz** (Madde 44-58). (3) **Yatırım fonları** (Madde 49-58). (4) **İşlem yapma yasakları** — piyasa manipülasyonu + içeriden öğrenenler ticareti (Madde 106-107). (5) **Borsa İstanbul + organize piyasa** (Madde 67-78, 138-141). (6) **Yatırım kuruluşları** (Madde 79-104). (7) **Bağımsız denetim** (Madde 137 + KGK ilişkişi). (8) **Cezalar** — idari + cezai (Madde 105-129). **Önemli yenilikler:** (a) Borsa İstanbul A.Ş. kuruluşu. (b) Yatırımcı Koruma Fonu. (c) İçeriden öğrenenler ticareti suç. (d) KGK ile bağımsız denetim. (e) MKK (Merkezi Kayıt Kuruluşu) statüsü güçlendirme. (f) Yapılandırılmış ürünler düzenlemesi.

**Halka arz** = Şirketin ilk kez veya yeni paylarını **kamuya açık ilk satışı**. **6 ana aşama:** (1) **Hazırlık** — şirket karar + ana sözleşme + mali tablolar denetimden geçirme. (2) **Aracı Kurum Seçimi** — yatırım bankası halka arzı yönetir (book runner). (3) **SPK Başvuru + İzahname Onayı** — şirket bilgi belgesi + risk faktörleri + mali tablolar SPK'ya sunulur, 30-60 günde onay. (4) **Halka Arz Fiyat Tespit** — **Book Building (Kitap Oluşturma) yöntemi** ile fiyat aralığı belirlenir. (5) **Talep Toplama** — 3-7 iş günü, yatırımcılardan talep toplanır, fiyat finalize edilir. (6) **Borsa İstanbul İşlem Başlangıcı** — pay senedi BIST'te listeye alınır. **Halka arz türleri:Yeni Pay Halka Arzı (IPO)** — şirket sermaye artırır + yatırımcıya yeni pay satar. **Mevcut Pay Halka Arzı (SPO)** — ortakların ellerindeki paylar satılır. **Türkiye 2024:** Yıllık ~30-50 yeni halka arz. **2023-2024 büyük halka arzlar:** Şok Marketler, Tab Gıda, ASELSAN ek halka arz. **Halka arz primi:** Genellikle yatırımcı için %10-30 indirim.

**Borsa İstanbul A.Ş. (BIST)** 3 Nisan 2013'te kuruldu (İMKB + VOB + Altın Borsası birleşimi). **Anonim Şirket** statüsünde. **BIST ana piyasaları:** (1) **Pay Piyasası** — hisse senetleri. (2) **Borçlanma Araçları Piyasası** — devlet + özel sektör tahvilleri. (3) **Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VIOP)** — türev ürünler (vadeli işlem, opsiyon, varant). (4) **Kıymetli Madenler Piyasası** — altın + gümüş. (5) **Yapılandırılmış Ürünler ve Fon Piyasası** — ETF + BES + yatırım fonları. **Önemli BIST endeksleri:BIST 30** = en büyük 30 şirket (yaklaşık %70 piyasa değeri). **BIST 100** = en büyük 100 şirket (geniş endeks). **BIST Bankacılık** = banka payları. **BIST Sanayi** = sanayi şirketleri. **BIST Mali** = mali kuruluşlar (banka + sigorta + holding). **BIST Holding** = holdingler. **BIST GYO** = Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı. **Türkiye 2024 verileri:** BIST piyasa değeri ~5 trilyon TL, günlük işlem hacmi 30-50 milyar TL, yabancı yatırımcı payı %30-40.

**KAP (Kamuyu Aydınlatma Platformu) — kap.org.tr** = halka açık şirketlerin **kamuya açıklamak zorunda olduğu bilgilerin** elektronik olarak yayınlandığı SPK tarafından düzenlenen platform. 2009'da faaliyete geçti, 2015'te zorunlu hale geldi. **KAP'a açıklanan bilgiler:** (1) **Özel durum açıklamaları** — şirket performansını etkileyebilecek olaylar (ortaklık değişikliği, yönetim kurulu değişikliği, kâr/zarar bildirimleri, sermaye artırımı, birleşme/satın alma, davalar, lisans iptali). (2) **Yıllık + 3 aylık + 6 aylık + 9 aylık mali tablolar**. (3) **Bağımsız denetim raporları** (yıllık + ara dönem). (4) **Genel kurul kararları** + tutanakları. (5) **Yönetim kurulu değişiklikleri**. (6) **Sermaye yapısı değişiklikleri**. **KAP zaman çerçevesi:** Özel durum **anında** veya en geç **2 iş günü**. Mali tablolar dönem sonundan **30-90 gün** içinde. **KAP'ın faydası:** (a) Şeffaflık — yatırımcılar eşit erişim. (b) Piyasa disiplini. (c) Manipülasyon önleme. **Uluslararası karşılaştırma:** KAP = ABD SEC EDGAR benzeri + AB OAM (Officially Appointed Mechanism) uyumlu.

**Son 7 gün stratejisi:** (1) **6362 sayılı SPK Kanunu** ana maddeler ezber (Madde 4-7 halka arz, 49-58 yatırım fonu, 106-107 manipülasyon-insider, 137 KGK denetim, 138 Borsa İstanbul). (2) **SPK organizasyonu** — Kurul Başkanı + 7 üye, Cumhurbaşkanı tarafından atanır 6 yıl. (3) **Halka arz süreç 6 aşama** ezber (hazırlık → aracı kurum → SPK onay → fiyat tespit → talep toplama → BIST işlem). (4) **Borsa İstanbul yapısı + 5 piyasa + ana endeksler** (BIST 30, BIST 100, Bankacılık, Sanayi, GYO). (5) **KAP zorunlu açıklamalar** (özel durum + mali tablolar + denetim raporu + genel kurul). (6) **Bağımsız denetim + KGK** ilişkişi (660 sayılı KHK 2011). (7) **Finansal araçlar** (hisse senedi vs tahvil + türev ürünler). (8) **EMH + Modern Portföy Teorisi + CAPM** finansal teori temelleri. **Günde 1 SPK UY testi** (10 soru, 20 dk). Yanlış cevapları **alan bazında ayır**. Son 3 gün **kanun + madde + tarih + uluslararası referans pekiştirme**.

**Sermaye piyasası kariyer 6 ana yol:** (1) **SPK UY (kamu denetim)** → Uzman → Daire Başkanı → Başkan Yardımcısı (premium **40-50K + akademik açıklık**). (2) **Aracı Kurum / Yatırım Bankacılığı** → Yatırım Uzmanı + portföy yöneticisi + iş geliştirme (yüksek maaş + bonus). (3) **Portföy Yönetim Şirketi (PYS)** → Fon yöneticisi (CFA sertifikası + yüksek getiri). (4) **Bağımsız Denetim Şirketi (Big 4 / yerli)** → Denetçi + Müdür + Ortak (kariyer + yurt dışı transfer). (5) **Borsa İstanbul A.Ş.** → İş geliştirme + araştırma + operasyon (BIST içi kariyer). (6) **Akademik kariyer** → Finans + sermaye piyasası hukuku + finansal ekonomi doktorası. **Uluslararası kariyer:IOSCO (Madrid)** — Uluslararası Sermaye Piyasası Düzenleyicileri Örgütü. **ESMA (Paris)** — Avrupa Sermaye Piyasası Otoritesi. **SEC (Washington DC)** — ABD Sermaye Piyasası Kurulu. **FCA (Londra)** — İngiltere mali otoritesi. **Sertifikalar:CFA (Chartered Financial Analyst, 3 seviye)FRM (Financial Risk Manager)CAIA (Alternatif Yatırımlar)Türkçe SPL Lisansları** (Düzey — temel/ileri/türev). SPK UY mezunları bu sertifikaları öncelikli alma fırsatı bulur.