EUS Temel Bilimler Test 1 — TBT Derinleştirme

**EUS Temel Eczacılık Bilimleri Testi (TBT):** EUS'un 2 ana testinden biri — **100 soru / 110 dakika**. **YANLIŞ CEZASI VAR (4Y=1D)**. **6 ana alan kapsamı:** | Alan | Soru Sayısı (yaklaşık) | Pay | |---|---|---| | **Farmakoloji** | 25-30 | **%25-30 (en büyük)** | | **Farmasötik Kimya** | 15-18 | %15-18 | | **Farmakognozi** | 10-12 | %10-12 | | **Toksikoloji** | 8-10 | %8-10 | | **Farmasötik Mikrobiyoloji** | 8-12 | %8-12 | | **Biyokimya** | 8-10 | %5-8 | **Konu detayları:** **1. Farmakoloji (en geniş):** Otonom sinir sistemi (α/β/M/N reseptörler) + Kardiyovasküler ilaçlar (HT/KKY/aritmi/lipid) + CNS ilaçlar (antiepileptik/antidepresan/antipsikotik/anksiyolitik/opioid) + Endokrin (insülin/tiroid/steroid) + Solunum (astım/KOAH) + GIS (PPI/H2 bloker) + Antibiyotik (β-laktam/aminoglikozid/makrolid/florokinolon/sülfonamid) + Antiviral + Antifungal + Antikanser + Anti-enflamatuvar (NSAID/COX-2/steroid). **2. Farmasötik Kimya:** İlaç moleküler yapı + sentez + SAR (structure-activity relationship) + ilaç tasarım + Aspirin/Statin/Penisilin/Sulfonamid + Beta-laktam halka + Steroid yapısı + Modifikasyonlar. **3. Farmakognozi:** Bitki kökenli ilaçlar (Atropa belladonna, Papaver, Digitalis, Cinchona, Senna, Ginkgo, Echinacea, vb.) + Alkaloid sınıflandırma (tropan, opioid, kinolin, izokinolin, indol) + Glikozit + Steroid + Terpen + Uçucu yağ. **4. Toksikoloji:** Akut zehirlenmeler + Antidotlar (Parasetamol/NAC, Opioid/Naloxon, Organofosfat/Atropin+PAM, CO/HBOT, Siyanür/Hidroksokobalamin, Demir/Deferoksamin) + Pestisit + Ağır metal + İlaç etkileşimleri toksisite. **5. Farmasötik Mikrobiyoloji:** Bakteri sınıflandırma (Gram +/-) + Antibiyotik direnç mekanizmaları (MRSA mecA, ESBL, KPC, NDM) + Mantarlar + Virüsler + Sterilizasyon + Aseptik teknik. **6. Biyokimya:** Enerji metabolizması (glikoliz/Krebs/oksidatif fosforilasyon/β-oksidasyon) + Amino asit + Lipid + Nükleotid + Vitamin/Mineral + Enzim kinetiği (Michaelis-Menten) + Karaciğer biyotransformasyonu (Faz I/II). **Tempo:** 100 soru / 110 dk = **1.1 dakika/soru** — hızlı çözüm gerekli.

**EUS Farmakoloji konuları (en geniş TBT alan):** **1. Otonom Sinir Sistemi (OSS — Çok sorulan):** - **Sempatik (Adrenerjik):** α1 (vazokonstriksiyon, BPH — Tamsulosin), α2 (presinaptik), β1 (kalp — Metoprolol), β2 (bronkodilatör — Salbutamol), β3 (mesane — Mirabegron). - **Parasempatik (Kolinerjik):** M1-M5 muskarinik, N nikotinik. - **Agonist/Antagonist tablosu**. **2. Kardiyovasküler:** - **HT:** ACE-i (Enalapril, Lisinopril), ARB (Losartan, Valsartan, Telmisartan), Beta-bloker (Metoprolol, Bisoprolol), Ca-kanal bloker (Amlodipin DHP, Diltiazem/Verapamil non-DHP), Diüretik (HCT, Spironolakton, Furosemid). - **KKY:** ACE-i + Beta-bloker + Diüretik + ARNI (Sakubitril/Valsartan) + SGLT2-i (Empagliflozin) + Digoksin. - **Aritmi:** Class I (Na-bloker — Lidokain, Flekainid), Class II (Beta-bloker), Class III (Amiodaron, Sotalol), Class IV (Ca-bloker). - **Antikoagülan/Antiplatelet:** Aspirin, Klopidogrel, Tikagrelor, Warfarin, DOAC (Apiksaban, Rivaroksaban, Dabigatran). - **Lipid:** Statin (HMG-CoA), Ezetimib, PCSK9 (Evolokumab), Fibratlar (Fenofibrat), Niasin, Bempedoik asit. **3. CNS:** - **Antiepileptik:** Fenitoin, Valproat, Karbamazepin, Lamotrijin, Levetirasetam, Topiramat, Gabapentin. - **Antidepresan:** SSRI (Fluoksetin, Sertralin, Sitalopram, Escitalopram, Paroksetin), SNRI (Venlafaksin, Duloksetin), TCA (Amitriptilin), MAOI (Selegilin), Atipik (Bupropion, Mirtazapin), SSRI gebelikte güvenli (Sertralin/Sitalopram). - **Antipsikotik:** Tipik (Haloperidol, Klorpromazin), Atipik (Olanzapin, Risperidon, Aripiprazol, Klozapin), Klozapin agranülositoz. - **Anksiyolitik:** Benzodiazepin (Diazepam, Lorazepam, Alprazolam) + Buspiron. - **Opioid:** Morfin, Fentanil, Tramadol, Buprenorfin (parsiyel agonist), Naloxon (antagonist), Metadon. - **Anestezi:** Propofol, Tiyopental, Ketamin (NMDA antagonisti), Halojenli gaz (Sevoflurane, İzofluran). **4. Endokrin:** - **DM:** İnsülin (Glargin/Detemir bazal, Lispro/Aspart prandial), Metformin (1. seçim Tip 2), Sülfonilüre (Gliklazid, Glimepirid), DPP-4 (Sitagliptin), GLP-1 (Liraglutid, Semaglutid), SGLT2 (Empagliflozin, Dapagliflozin), Pioglitazon. - **Tiroid:** Levotiroksin (hipo), Metimazol/Propiltiyourasil (hiper, gebelikte PTU 1. trimester). - **Steroid:** Glukokortikoid (Prednizon, Metilprednizolon, Deksametazon) + Mineralokortikoid (Aldosteron, Fludrokortizon). - **Seks hormon:** Östrojen, Progestin, Testosteron, OKS (oral kontraseptif). **5. Solunum:** Beta-2 agonist (Salbutamol kısa, Salmeterol uzun) + İCS (Budesonid, Flutikazon) + Antikolinerjik (İpratropium, Tiotropium) + LTRA (Montelukast) + Anti-IgE (Omalizumab) + Anti-IL5 (Mepolizumab). **6. GIS:** PPI (Omeprazol, Esomeprazol, Pantoprazol) + H2 bloker (Ranitidin yasaklandı, Famotidin) + Antiemetik (Ondansetron 5-HT3, Metoklopramid, Promethazin) + Laksatif (Sennoid, Polietilen glikol, Laktulöz). **7. Anti-enflamatuvar:** NSAID + Selektif COX-2 (Celekoksib) + Steroid + DMARD (Metotreksat, Sülfasalazin, Leflunomid, biyolojik: TNF-i — Adalimumab/Etanercept/İnfliksimab). **8. Antibiyotik (geniş):** β-laktam, aminoglikozid, makrolid, florokinolon, sülfonamid, tetrasiklin, glikopeptid, oksazolidinon, vb. **9. Antikanser:** Alkilleyici, antimetabolit, taksan, topoizomeraz inhibitör, monoklonal antikor, immün checkpoint inhibitör. **EUS Farmakoloji TOP-100 ilaçı ezberlemek hedef.**

**EUS Farmasötik Kimya temelleri:** **1. İlaç-Reseptör Etkileşimi:** - **Agonist** (tam vs parsiyel vs ters), **Antagonist** (kompetitif vs nonkompetitif), **Allosterik modülatör**. - **Bağlanma sabitleri:** Kd (denge sabit) + Ki (inhibisyon sabit) + EC50 + IC50. - **Hill katsayısı**, **Spare reseptör** kavramı. **2. İlaç Molekül Yapısı:** - **Steroid** (4 halka — siklopentanofenantren): Kortizol, Östrojen, Testosteron, Kolesterol, Digoksin, Spironolakton. - **β-laktam halka** (4 üyeli — Penisilin, Sefalosporin, Karbapenem, Monobaktam). - **Karboksilik asit** (NSAID — İbuprofen, Naproksen). - **Amin grupları** (1°, 2°, 3°): Antihistaminik, Antidepresan TCA, Sempatomimetik (Efedrin, Epinefrin). - **Eter, ester, amid bağları** (ilaç stabilite + biyotransformasyon). - **Halojenler (F, Cl, Br, I):** Florokinolon (Cipro), İnhalasyon anestezik (Sevofloran), Tiroid hormon (I). **3. Yapı-Aktivite İlişkişi (SAR):** - **Pharmacophore** — biyolojik aktivite için gerekli minimum yapı. - **Bioisosterism** — benzer aktivite için molekül değişiklik (örn. C-H → C-F → potens ↑ + metabolizma ↓). - **QSAR (Quantitative SAR)** — bilgisayar destekli ilaç tasarım. - **Lipinski Rule of Five** — oral biyoyararlanım: MW < 500, LogP < 5, H-bond donor < 5, H-bond acceptor < 10. **4. İlaç Sentez Reaksiyonları:** - **Aspirin sentezi:** Salisilik asit + Asetik anhidrit → ASA + Asetik asit (esterifikasyon, H2SO4 katalizör). - **İbuprofen sentezi:** Boots prosess (1969) vs BHC prosess (1991, Pd katalizör, 3 step, atom ekonomisi yüksek — yeşil kimya örneği). - **Penisilin biyotekn:** Penicillium chrysogenum fermentasyon → 6-APA → semi-sentetik (Amoksisilin = ASA + p-OH-fenilglisin amid). **5. İlaç Sınıfları + Yapı:** | Sınıf | Çekirdek Yapı | |---|---| | **NSAID — Salisilatlar** | Salisilik asit (benzen + OH + COOH) | | **NSAID — Propionik** | α-arilpropionik asit (İbuprofen, Naproksen) | | **Statin** | HMG-CoA mimik (lakton açık zincir) | | **β-laktam** | β-laktam + tiazolidin (penisilin) / dihidrotiazin (sefalosporin) | | **Makrolid** | Makrolakton halka (14/15/16 atom) | | **Florokinolon** | Kinolin halka + 6-F + 7-piperazin (Cipro: 6-F, 1-siklopropil) | | **Sulfonamid** | Sülfonamid (-SO₂-NH-) + p-amino | | **Tetrasiklin** | 4-halka linear yapı | | **Aminoglikozid** | Amino şekerli + halka | | **Steroid** | 4-halka steroidal iskelet (siklopentanofenantren) | | **Benzodiazepin** | Benzo + 1,4-diazepin halka | | **Fenotiyazin** | Tricyclic + sulfur + N (klasik antipsikotik) | | **TCA** | Tricyclic (3 halka — antidepresan klasik) | **6. İlaç Metabolizması (Faz I + II):** - **Faz I (Fonksiyonelleştirme):** Oksidasyon (CYP450), Redüksiyon, Hidroliz — daha polar. - **Faz II (Konjugasyon):** Glukuronidasyon (UGT), Sülfasyon (SULT), Glutatyon konjugasyon (GST), Asetilasyon (NAT), Metilasyon (COMT/HNMT), Amino asit konjugasyon — atılabilir. - **First-pass metabolizma** — karaciğer ön etkisi (oral biyoyararlanım ↓). **7. Stereokimya:** - **Kiral merkez** — R/S izomer. - **Enansiyomer** — ayna görüntüsü (S-Naproksen aktif, R-zararlı; S-İbuprofen aktif; (S)-Talidomid antitümör + (R)-Talidomid teratojen — fetal foksomeli 1962 trajedisi). - **Diastereomer** — non-ayna izomer. - **Resemik karışım** — eşit R+S (Talidomid trajedisi sonrası **kiral ilaç tasarımı zorunlu** — enantiopure preparation). **Foye Medicinal Chemistry + Wilson and Gisvold Textbook** ana referans.

**EUS Farmakognozi TOP-25 bitki + etkin madde:** | Bitki (Latin) | Türkçe Ad | Familya | Etkin Madde | Klinik Kullanım | |---|---|---|---|---| | **Atropa belladonna** | Güzelavrat otu | Solanaceae | **Atropin, Hiyosiyamin, Skopolamin** | Antikolinerjik (midriyazis, GIS spazm, OP antidot) | | **Hyoscyamus niger** | Banotu | Solanaceae | Hiyosiyamin, Skopolamin | Antikolinerjik | | **Datura stramonium** | Boru çiçeği | Solanaceae | Skopolamin, Atropin | Antikolinerjik (toksik) | | **Papaver somniferum** | Haşhaş | Papaveraceae | **Morfin, Kodein, Tebain, Papaverin, Noskapin** | Opioid analjezik, öksürük, spazm | | **Digitalis purpurea + lanata** | Yüksük otu | Plantaginaceae | **Digoksin, Digitoksin** | KKY, AF (kardiyak glikozit) | | **Cinchona officinalis** | Kınakına | Rubiaceae | **Kinin, Kinidin** | Antimalaryal + Class IA antiaritmik | | **Salix alba** | Söğüt | Salicaceae | **Salisin** (Salisilik asit öncülü) | Aspirin öncülü | | **Camellia sinensis** | Çay | Theaceae | **Kafein, Teofilin, Teobromin, Katechinler (EGCG)** | CNS uyarıcı + antioksidan | | **Coffea arabica** | Kahve | Rubiaceae | **Kafein** | CNS uyarıcı | | **Theobroma cacao** | Kakao | Malvaceae | Teobromin, Teofilin | Hafif uyarıcı | | **Ephedra sinica** | Ma huang | Ephedraceae | **Efedrin, Pseudoefedrin** | Sempatomimetik bronkodilatör + dekonjestan | | **Ginkgo biloba** | Ginkgo | Ginkgoaceae | **Flavonoid + Terpen laktonlar (Ginkgolid, Bilobalid)** | Periferik dolaşım + bilişsel destek | | **Hypericum perforatum** | Sarı kantaron | Hypericaceae | **Hiperisin, Hiperforin** | Hafif depresyon + **CYP3A4 indükleyici** | | **Echinacea purpurea** | Echinacea | Asteraceae | Polisakaritler, Alkamidler | İmmün stimülatör | | **Curcuma longa** | Zerdeçal | Zingiberaceae | **Kurkumin** | Antienflamatuvar + antioksidan | | **Allium sativum** | Sarımsak | Amaryllidaceae | **Allisin** | Antimikrobiyel + lipid ↓ | | **Zingiber officinale** | Zencefil | Zingiberaceae | Gingerol | Antiemetik + antienflamatuvar | | **Mentha piperita** | Nane | Lamiaceae | **Mentol** | Anestezik + dijestif | | **Aloe vera** | Aloe | Asphodelaceae | Aloin, Antrakinonlar | Laksatif + yara | | **Senna alexandrina** | Senna | Fabaceae | **Sennoid A+B** | Laksatif | | **Pilocarpus jaborandi** | Pilocarpus | Rutaceae | **Pilokarpin** | Glokom + kserostomi (M3 agonist) | | **Cannabis sativa** | Kenevir | Cannabaceae | **THC, CBD** | Kannabinoid (Türkiye yasak — medikal sınırlı) | | **Vinca rosea (Catharanthus)** | Cezayir menekşesi | Apocynaceae | **Vinblastin, Vinkristin** | Antikanser (mikrotübül inhibe) | | **Taxus brevifolia (Pacific yew)** | Porsuk | Taxaceae | **Paklitaksel (Taxol), Dosetaksel** | Antikanser (mikrotübül stabilize) | | **Camphora officinarum** | Kâfur | Lauraceae | Kâfur | Antiseptik + lokal kaşıntı tedavisi | **Alkaloid Sınıflandırma:** - **Tropan alkaloidler** (Solanaceae) — Atropin, Skopolamin, Hiyosiyamin, Kokain. - **İzokinolin alkaloidler** (Papaveraceae) — Morfin, Kodein, Papaverin, Noskapin. - **Kinolin alkaloidler** (Rubiaceae) — Kinin, Kinidin. - **İndol alkaloidler** — Rezerpin (Rauwolfia), LSD (Ergot), Vinblastin, Vinkristin (Vinca). - **Pürin alkaloidler** — Kafein, Teofilin, Teobromin. - **Steroid alkaloidler** — Solanin (Solanum). - **Tropolon** — Kolşisin (Colchicum — gut tedavi). **Trease & Evans Pharmacognosy + Türk Farmakognozi Derneği + Baytop "Türkiye'de Bitkilerle Tedavi"** ana referans.

**EUS Toksikoloji KRİTİK antidot tablosu (ezberlenmesi gereken):** | # | Toksik Madde | Antidot | Mekanizma | |---|---|---|---| | 1 | **Parasetamol** | **N-Asetilsistein (NAC)** | Glutatyon (GSH) öncülü | | 2 | **Opioid (morfin, heroin, fentanil)** | **Naloxon (Narcan)** | μ-opioid reseptör antagonisti | | 3 | **Benzodiazepin** | **Flumazenil (Anexate)** | GABA-A reseptör antagonisti | | 4 | **Beta-bloker** | **Glukagon** + Atropin + İnsülin/Glukoz | Glukagon cAMP → kontraktilite | | 5 | **Ca-kanal bloker** | **Kalsiyum klorür/glukonat** + Glukagon + Yüksek doz insülin | Ca²+ kanal aktivasyon | | 6 | **Digoksin** | **Digital İmmün Fab (Digibind)** | Anti-digoksin antikor | | 7 | **Heparin** | **Protamin sülfat** | Heparin nötralizasyon | | 8 | **Warfarin** | **Vitamin K (fitomenadion)** + FFP/PCC | Vit K-bağımlı koagülasyon faktör | | 9 | **DOAC — Dabigatran** | **İdarucizumab (Praxbind)** | Anti-Dabigatran mAb | | 10 | **DOAC — Apiksaban/Rivaroksaban** | **Andexanet alfa** | Faktör Xa decoy | | 11 | **Demir** | **Deferoksamin (Desferal)** | Şelat (chelation) | | 12 | **Bakır (Wilson)** | **Penisilamin, Trientin** | Şelat | | 13 | **Cıva, Kurşun, Arsenik (ağır metal)** | **Dimerkaprol (BAL) + EDTA + Sukinmer (DMSA)** | Şelat | | 14 | **Siyanür (HCN)** | **Hidroksokobalamin (Cyanokit)** + Sodyum tiyosülfat + Amil nitrit (eski kit) | B12 öncülü siyanid bağlar | | 15 | **Metanol + Etilen Glikol** | **Fomepizol (Antizol)** veya Etanol IV | Alkol dehidrogenaz inhibe | | 16 | **İzoniazid (INH) — konvülziyon** | **Vitamin B6 (Piridoksin) IV** yüksek doz | INH B6 antagonisti | | 17 | **Organofosfat (pestisit/sinir gazı)** | **Atropin + Pralidoksim (PAM)** + Diazepam | Muskarinik blok + AChE reaktivatör | | 18 | **Karbamat (pestisit)** | **Atropin (PAM KONTRENDİKE!)** | Muskarinik blok | | 19 | **Botulizm** | **Botulinum Antitoksin** | Anti-toksin | | 20 | **Yılan ısırığı (Türkiye Vipera)** | **Anti-vipera serum (poliklonal)** | Antivenom | | 21 | **Akrep sokması (Türkiye Androctonus, Mesobuthus)** | **Akrep antiveneni (Refik Saydam Hıfzıssıhha)** | Antivenom | | 22 | **Karbon monoksit (CO)** | **%100 O₂ + Hiperbarik O₂ (HBOT)** | O₂ saturasyon + COHb disosiasyon | | 23 | **Methemoglobinemi** | **Metilen mavisi (Methylene blue) IV 1-2 mg/kg** | MetHb redüktaz aktivasyon | | 24 | **Sülfonilüre (hipoglisemi)** | **Glukoz IV + Oktreotid (refraktör)** | İnsülin salgısı inhibe | | 25 | **Antikolinerjik (atropin, TCA, antihistaminik)** | **Fizostigmin (Antilirium)** | AChE inhibitör → ACh ↑ | | 26 | **TCA (trisiklik antidepresan)** | **Sodyum bikarbonat IV** | Na+ kanal blokajı düzeltici | | 27 | **Salisilat (yüksek doz aspirin)** | **Sodyum bikarbonat + Hemodiyaliz** | Alkalinizasyon + atılım | | 28 | **Insülin (hipoglisemi)** | **Glukoz IV** + Glukagon IM | Glikoz replasman | | 29 | **Aşırı doz lithium** | **Hemodiyaliz** | Renal atılım | | 30 | **Methotrexate** | **Leucovorin (folinik asit)** | Folat replasman | **Aktif Kömür (Activated Charcoal):** - **Genel adsorban** — ilk 1-2 saat içinde verilir. - **Etkin değil:** Demir, lityum, ağır metaller, alkol, asit/baz (caustics), siyanür. **Hemodiyaliz Endikasyonları (ABCDS):** - **A**lkol (metanol, etilen glikol — fomepizol ile birlikte). - **B**arbitürat (uzun etkili — fenobarbital). - **C**a-kanal bloker (ağır vakalar — verapamil + diltiazem yüksek doz değil). - **D**iüretik. - **L**ityum. - **S**alisilat. - **T**eofilin. - **V**alproik asit (ağır). - **M**etformin (laktik asidoz). **Goldfrank's Toxicologic Emergencies** uluslararası altın standart referans.

**EUS Biyokimya enerji metabolizması TAM TABLO:**\n\n**Aerobik Glikoz Oksidasyonu (Net 30-32 ATP):**\n\n| Aşama | Yer | Substrat → Ürün | NADH | FADH₂ | ATP | CO₂ |\n|---|---|---|---|---|---|---|\n| **1. Glikoliz** | Sitozol | Glikoz → 2 Piruvat | 2 | 0 | NET 2 | 0 |\n| **2. Piruvat → Asetil-CoA** (PDH) | Mitokondri matriks | 2 Piruvat → 2 Asetil-CoA + 2 CO₂ | 2 | 0 | 0 | 2 |\n| **3. Krebs (TCA)** | Mitokondri matriks | 2 Asetil-CoA → 4 CO₂ | 6 | 2 | 2 GTP | 4 |\n| **TOPLAM** | — | Glikoz → 6 CO₂ + 6 H₂O | **10 NADH** | **2 FADH₂** | **4 ATP** | **6 CO₂** |\n\n**4. ETK + Oksidatif Fosforilasyon (Mitokondri iç membran):**\n- **1 NADH (mitokondri) → ~2.5 ATP** (modern, eski 3 ATP).\n- **1 FADH₂ → ~1.5 ATP** (modern, eski 2 ATP).\n- **2 Sitozolik NADH (glikoliz)** → mitokondri içine taşınır:\n - **Malat-Aspartat Shuttle (MAS)** — KC + kalp: 2.5 ATP/NADH.\n - **Gliserol-3-Fosfat Shuttle (GPDH)** — kas + beyin: 1.5 ATP/NADH.\n\n**Modern Hesap:**\n- 10 NADH × 2.5 = 25 ATP (veya 2 NADH sitozolik × 1.5 = 3 + 8 NADH × 2.5 = 20 → 23 ATP, kas için).\n- 2 FADH₂ × 1.5 = 3 ATP.\n- 4 ATP substrat-level (2 glikoliz + 2 GTP Krebs).\n- **NET TOPLAM: 30-32 ATP** (eski yanıt 36-38 yanlış).\n\n**Anaerobik Glikoliz (Kas + RBC):**\n- Glikoz → 2 Laktat.\n- **NET 2 ATP** (sadece glikoliz, NADH → NAD+ rejenere LDH ile, Krebs YOK).\n\n**Yağ Asidi Oksidasyonu (β-Oksidasyon):**\n- **Palmitik asit (C16:0):** 8 Asetil-CoA + 7 NADH + 7 FADH₂.\n- Aktivasyon: 1 ATP harcanır (Acyl-CoA sintetaz).\n- Krebs ATP: 8 × 10 = 80 ATP.\n- β-Oksidasyon NADH: 7 × 2.5 = 17.5 ATP.\n- β-Oksidasyon FADH₂: 7 × 1.5 = 10.5 ATP.\n- **NET: ~106 ATP** (1 palmitik asit, yağdan enerji çok yüksek).\n\n**Pentoz Fosfat Yolu (PPP) — Sitozol:**\n- Glikoz-6-P → Ribuloz-5-P + CO₂ + **NADPH**.\n- **Amaç:** NADPH (anabolik + antioksidan glutatyon redüksiyon) + 5C şekerler (nükleotid sentez).\n- **G6PD eksikliği** — hemolitik anemi (NADPH ↓ → GSH ↓ → RBC oksidatif hasar — fava + ilaç tetik).\n\n**Glikoneojenez (KC + Böbrek Korteks):**\n- Laktat / Alanin / Gliserol → Glikoz.\n- **3 kritik enzim** (glikoliz tersi geçemediği yerlerde):\n - Piruvat karboksilaz (mitokondri) + PEP karboksikinaz (PEPCK).\n - Fruktoz-1,6-bifosfataz (F-1,6-BPase).\n - Glikoz-6-fosfataz (G-6-Pase).\n- **NET -6 ATP** (ATP harcar!).\n\n**Glikojen Metabolizması:**\n- **Glikojen sentaz** (UDP-glikoz aracılı) + **Glikojen fosforilaz** (yıkım — KC + kas).\n- **KC glikojen** — sistemik glikoz regülasyonu (glukagon + epinefrin tetik).\n- **Kas glikojen** — sadece kas içi kullanım (Glikoz-6-fosfataz YOK).\n- **Hormonel kontrol:** İnsülin (sentez ↑), Glukagon + Epinefrin (yıkım ↑ — cAMP aracılı).\n\n**Üre Döngüsü (KC mitokondri + sitozol):**\n- 2 NH₃ + CO₂ + 3 ATP → 1 Üre.\n- Karbamoil fosfat sintetaz I (CPSI) hız-kısıtlayıcı.\n- **Amonyak detoksifikasyonu** — hiperamonyemi karaciğer ensefalopati.\n\n**Önemli Vitaminler/Kofaktörler:**\n- **B1 (Tiamin)** — PDH, α-KG dehidrogenaz, transketolaz (PPP). Eksikliği beriberi + Wernicke-Korsakoff.\n- **B2 (Riboflavin)** — FAD/FMN. Eksikliği glossit, anjüler stomatit.\n- **B3 (Niasin)** — NAD/NADP. Eksikliği pellagra (3D: dermatit + diyare + demans).\n- **B5 (Pantotenik asit)** — Koenzim A.\n- **B6 (Piridoksin)** — Transaminasyon, glikojen fosforilaz, sfingozin sentez. Eksikliği INH tedavisinde.\n- **B7 (Biotin)** — Karboksilasyon (piruvat karboksilaz, asetil-CoA karboksilaz).\n- **B9 (Folat)** — Tek karbon transfer (nükleotid + amino asit). Eksikliği megaloblastik anemi + nöral tüp defekti.\n- **B12 (Kobalamin)** — Metilmalonil-CoA mutaz + Metiyonin sintaz. Eksikliği megaloblastik anemi + nörolojik bulgular.\n- **C (Askorbik asit)** — Kollajen hidroksilasyon. Eksikliği skorbüt.\n- **D (Kolekalsiferol)** — Ca²+ fosfat metabolizması.\n- **K (Filokinon)** — Karboksilasyon (faktör II/VII/IX/X + Protein C/S).\n\n**Lehninger Principles of Biochemistry + Harper Illustrated Biochemistry + Stryer Biochemistry** ana referans.

**EUS son 7 gün TBT (Temel Bilimler Testi) stratejisi:** (1) **Günde 1 tam TBT denemesi** (100 soru / 110 dk, gerçek sınav koşullarında, masada saat, sessiz ortam). (2) **Yanlış analizi yöntemi:** her yanlış sorunun **kavramı not defterine yaz** + akşam 30 dk tekrar (ÇOK ETKİLİ). (3) **Kaynak son ezber tekrar:**\n- **Farmakoloji:** Katzung özet bölümleri + İlaç sınıflandırma tabloları (Kazım Notu'ndakiler).\n- **Farmasötik Kimya:** Foye İlaç sınıfı çekirdek yapılar (β-laktam, statin, NSAID, vb.).\n- **Farmakognozi:** TOP-25 bitki + Latin ad + etkin madde tablo.\n- **Toksikoloji:** TOP-30 antidot tablosu (ezbere).\n- **Mikrobiyoloji:** Direnç mekanizmaları (MRSA mecA + PBP2a, ESBL, KPC, NDM).\n- **Biyokimya:** Glikoliz/Krebs/ETK ATP hesabı + Pentoz fosfat + üre döngüsü + B vitaminleri tablo.\n\n(4) **Türk Eczacılar Birliği (TEB) + Türk Farmakoloji Derneği + Türk Farmakognozi Derneği + Türk Biyokimya Derneği + Türk Mikrobiyoloji Derneği** son kılavuzlar (mevzuat ve isim değişiklikleri).\n\n(5) **Son 3 gün taktik:**\n- **YENİ İÇERİK YOK** — sadece tekrar + uyku düzeni 7-8 saat.\n- **Egzersiz** günlük 30 dk (hipokampus + memory).\n- **Beslenme** dengeli (omega-3, B vitaminleri, magnezyum).\n- **Stres yönetimi** — derin nefes, meditasyon, 5 dk break'ler.\n\n(6) **Sınav günü TBT stratejisi:**\n- **Erken kalk** (sınav saatinden 3 saat önce) + kahvaltı (karbonhidrat + protein, ağır değil) + sınav alanına 1-1.5 saat erken (trafik + parking + giriş + son 30 dk dinlenme).\n- **Mola yok** TBT içinde 110 dk + kısa su molası vücut hareketsizlik.\n- **Tempo:1 dk/soru** — kolay önce + zor sona bırak.\n- **3 kategori soru ayrımı:** Kolay (hemen çöz) + Orta (geri dön) + Zor (boş bırak — YANLIŞ CEZASI VAR 4Y=1D!).\n- **Optik form** dikkatli doldur — 100 soru çok, dikkatsizlik kayıp.\n- **Saatte 1 göz at** — son 10 dk işaretsiz soruları boş bırak.\n\n(7) **TBT için pratik istatistik:** Mart EUS ortalama doğru sayısı **TBT %55-65 (55-65 doğru / 100)**. Yüksek puanlı branş (Klinik Eczacılık, Endüstri) için **TBT %70+ doğru (70+/100)** gerekir.\n\n(8) **Yanlış cezası farkındalığı:4 Yanlış = 1 Doğru iptal**. Tam emin değilsen **BOŞ BIRAK** — emin olmadığın 4 soruyu 1 doğru olarak iptal etmek **kötü stratejisidir**. **80% emin** soruyu çözebilirsin (beklenen değer pozitif), 50/50 ise boş bırak.\n\n(9) **TBT vs KBT geçiş:** TBT bitince 30 dk mola — atıştırma + 5 dk yürüyüş + bol su + KBT için zihni temizle.\n\n(10) **Mart EUS strateji:** Yeni mezun adaylar için Mart EUS 1. seçenek. **Mart 2026 EUS tahmini Nisan başı** — son 7 gün strateji buna göre planla.