DUS Temel Bilimler Test 1 — TBT Derinleştirme

**DUS Temel Bilimler Testi (TBT) = 100 soru / 110 dakika.** Diş hekimliği fakültesi 1-3. sınıf bilgisinin akademik düzeyi. **TBT konu dağılımı (yaklaşık):** (1) **Anatomi-Maksillofasiyal (~10-15 soru)** — Kafa-boyun anatomi + Diş anatomi + TME + Tükrük bezleri + Maksiller sinüs + Kraniyal sinirler + Kraniyal kemikler. (2) **Histoloji-Embriyoloji (~10-12 soru)** — Diş gelişim (odontogenez) + Diş dokuları (mine + dentin + sement + pulpa + PDL) + Yüz-damak gelişim + Oral mukoza. (3) **Mikrobiyoloji oral (~8-10 soru)** — Oral flora + Çürük mikrobiyolojisi (S. mutans) + Periodontal patojenler + Fungal (Candida) + Viral oral. (4) **Biyokimya (~8-10 soru)** — Tükrük + Mine biyokimyası + Florür + Diş materyalleri (amalgam + kompozit + GIC + bonding). (5) **Patoloji oral (~12-15 soru)** — Reaktif/enflamatuar + Enfeksiyöz + Otoimmün + Premalign + Malign oral lezyonlar + Odontojenik tümörler + Kistler. (6) **Farmakoloji (~10-12 soru)** — Lokal anestezikler + Analjezikler (NSAİİ + opioid) + Antibiyotikler + Endokardit profilaksi + Sedatifler + Sistemik hastalık ilaçları. **TBT tempo:110 dk / 100 soru = 1.1 dk/soru**. **YANLIŞ CEZASI VAR (4Y=1D)**.

**DUS Anatomi-Maksillofasiyal ezber stratejisi:** (1) **Atlas + Kitap kombinasyonu:Netter Atlas of Head and Neck Anatomy** (görsel) + **Gray's Anatomy** (metin) + **Liebgott Anatomical Basis of Dentistry** (diş hekimliğine özgü). (2) **Sistemik yaklaşım:** Kafa-boyun anatomisi + Diş anatomisi + Tükrük bezleri + TME + Maksillofasiyal cerrahi anatomi. (3) **Klinik anatomi vurgu:** TUS'a benzer + diş hekimliği klinik bağlantı (mandibular blok anestezi → n. alveolaris inferior, sinüs lifting → maksiller sinüs, ortognatik cerrahi → kraniyofasiyal anatomi). (4) **Yardımcı ezber kalıpları:**| Konu | Ezber Kalıbı ||---|---|| **Kraniyal sinirler 12** | TUS aynı + diş hekimliği vurgu V (trigeminal — diş duyusal) + VII (facial — yüz motor + tat) + IX (glossofaringeal — dil 1/3 arka) + XII (hipoglossal — dil motor) || **Daimi dişler numara sistemi (FDI 2 haneli)** | Üst sağ 1X (santral keser=11), Üst sol 2X (santral keser=21), Alt sol 3X, Alt sağ 4X || **Daimi dişler 32 toplam** | 8 keser + 4 kanin + 8 premolar + 12 molar (4 üçüncü molar dahil) || **Süt dişler 20 toplam** | 8 keser + 4 kanin + 8 molar (premolar YOK) || **TME 3 ana bileşen** | Mandibular kondil + Glenoid fossa + Diskus articularis || **Maksiller sinüs drenaj** | Orta meatus (yerçekimi aleyhine, ostium yüksekte) || **Tükrük bezleri 3 ana** | Parotis (seröz %25) + Submandibular (mikst %70) + Sublingual (müköz %5) |(5) **Tekrar + spaced repetition** — Anki kartları + interval tekrar. (6) **CBCT + 3D modeller** — modern dijital diş hekimliği. (7) **Praktif soru bankası** — DUS önceki yıl + Rehber Panda. **Anatomi-Maksillofasiyal DUS'ta %10-12** paya sahip.

**Tükrük 6 ana fonksiyonu (KRİTİK):** (1) **Tamponlama (Buffer)** — HCO3- (bikarbonat) + fosfat sistemleri → ağız pH 6.7-7.4 stabilizasyon. Klinik: Stephens eğrisi (şeker sonrası pH < 5.5 demineralizasyon eşiği). (2) **Mineralizasyon** — Ca²+ PO₄³- + F- → mine remineralizasyon (asit atak sonrası). Klinik: Beyaz nokta lezyonu reversibldir. (3) **Antibakteriyel + Antimikrobiyel** — Lizozim (bakteri lize), Laktoferrin (demir bağlama), IgA (mukozal immün), Histatin (antifungal Candida), Defensin, Sistatin. Klinik: Kserostomide kandidiazis + çürük risk artar. (4) **Sindirim** — α-amilaz (ptyalin) nişasta → maltoza. Lipaz (linguale) trigliserit (mide hidrolitik). (5) **Lubrikasyon** — Mucin → çiğneme + yutma + konuşma. Klinik: Kserostomi disfaji + dislalia. (6) **Yara iyileşmesi** — Büyüme faktörleri (EGF, NGF), histatin (oral yara). **Tükrük akış hızı:** Normal istirahatte **0.3-0.5 mL/dk**, uyarılmış **1-3 mL/dk**, total **0.5-1.5 L/gün**. **Hiposalivasyon (< 0.1 mL/dk) sebepleri:** (a) **İlaç (en sık)** — antihistaminik, antidepresan, antihipertansif, diüretik, antikolinerjik (anti-Parkinson, atropin), sedatif. (b) **Sjögren sendromu** — otoimmün, tükrük + lakrimal bez infiltrasyon. (c) **Radyoterapi** — baş-boyun (irreversibl bez hasarı). (d) **Yaşlanma** (kısmi azalma). (e) **Anksiyete + Depresyon**. **Kserostomi klinik bulgular:** Disfaji + dislalia + sürekli su isteme + ağız ağrısı + çürük artış + kandidiazis + halitozis (ağız kokusu) + protez retansiyonu zorluğu. **Tedavi:** Tükrük yerine geçici (Biotene, Salivart), sialagog ilaç (pilokarpin, sevimelin — kolinerjik agonist), şekersiz sakız + lozanj, ksilitollü ürünler, sık su, alkollü ağız çalkalama YASAK.

**Florür diş minesi 3 ana koruyucu mekanizma (KRİTİK):** (1) **Hidroksiapatit → Florapatit dönüşümü** — F- (OH yerini alır) → Ca10(PO4)6F2 (asit dayanıklı kristal yapı). Hidroksiapatit pH < 5.5'te çözünür; **Florapatit pH < 4.5'te çözünür** — daha düşük asit eşiği. (2) **Demineralizasyon yavaşlatma + Remineralizasyon hızlandırma** — F- tükrük + plak rezervuarı, Ca + P + F mine yüzeyine yeniden çöker. (3) **Antibakteriyel** — S. mutans + L. casei asit üretim (glikoliz) inhibe (enolaz enzimi inhibe) + GTF (glukosiltransferaz) inhibisyonu (plak/biyofilm zayıflar). **Florür Konsantrasyonlar:**| Kaynak | Konsantrasyon ||---|---|| **İçme suyu (WHO öneri)** | 0.5-1.0 ppm || **Florürlü diş macunu (yetişkin)** | 1000-1500 ppm || **Florürlü diş macunu (çocuk 3)** | 500-1000 ppm || **Florürlü çalkalama solüsyonu (günlük)** | 225 ppm || **Florürlü çalkalama solüsyonu (haftalık)** | 900 ppm || **Profesyonel topikal jel (APF)** | 12.300 ppm || **Profesyonel vernik (NaF %5)** | 22.600 ppm |**Türkiye Florür Politikası:** (1) **İçme suyu fluoridasyonu YOK** (DSO öneri ama Türkiye uygulamıyor). (2) **Florürlü diş macunu yaygın** (özel + sosyal sigorta). (3) **Profesyonel topikal florür** uygulama (TDB önerisi 6 ayda 1 — risk hastalarda 3 ayda 1). (4) **Pediatrik florür suplement** (düşük flor su bölge — Türkiye Karadeniz + Trakya bazı bölgeleri). **Florür Toksisitesi:** (1) **Akut** — 5-10 mg F-/kg vücut ağırlığı (kustırma + süt ile Ca + hastane). (2) **Kronik fluoroz** — gelişim döneminde aşırı F → mine hipokalsifikasyon. **Türkiye yüksek floroz bölgeleri:** Isparta (Sarkikaraağaç + Yalvaç) + Kütahya (Simav) + Konya (Kulu) — volkanik kayaç + zemin suyu yüksek F. **Çocuklarda florür toksisitesi önemli** — diş macunu yutma kontrolü (3 yaş altı bezelye boyutu macun). **WHO + ADA + EAPD (European Academy of Paediatric Dentistry) + Türk Pediatrik Diş Hekimliği Derneği** kılavuzları ulusal/uluslararası referans.

**Diş Hekimliği Lokal Anestezi Teknikleri:1. İnfiltrasyon (Maksiller dişler için):**- Maksiller kemik **ince + porotik** → LA kolayca diffüze olur.- **Bukkal apikal infiltrasyon** — diş köküne yakın bukkal sulkus.- **Palatal infiltrasyon** — sert damak (ağrılı, dikkatli + topikal anestezi).- Hızlı + güvenli + tek diş anestezi.**2. Mandibular Blok Anestezi (IANB — Inferior Alveolar Nerve Block):**- Mandibular kemik **kalın + kompakt** → infiltrasyon etkisiz, blok teknikleri gerekli.- **Halstead (Klasik) tekniği** — Pterygomandibular raphe + retromolar üçgen + mandibular foramen + n. alveolaris inferior + n. lingualis anestezi.- **Gow-Gates tekniği** — daha yüksek yaklaşım, daha geniş blok.- **Akinosi (kapalı ağız) tekniği** — trismus + zor erişim hastalar.- **VAZGEÇİLMEZ:** Mandibuler 1. molar + premolar + alt keser dahil yarım çene anestezi.**3. PSANB (Posterior Superior Alveolar Nerve Block):**- Maksiller molar bölge (1. molar mesiobukkal kök hariç — orta alveolar sinir).- Pterygopalatine fossa proksimal pterygomandibular alan.**4. Greater Palatine Nerve Block:**- Sert damak (premolar + molar bölge).- Greater palatine foramen yakını (3. molar mezial).**5. Nasopalatine Nerve Block:**- Sert damak ön bölge (kanin → kanin).- İncisive foramen yakını (palatin papila).**6. Mental Nerve Block:**- Mandibular keser + kanin + premolar bölge.- Mental foramen yakını (2. premolar apex altı).**7. İntraligamenter (PDL) Anestezi:**- PDL içine basınçlı enjeksiyon (özel şırınga + 30 gauge ince iğne).- **Tek diş** anestezi, hızlı + minimal yumuşak doku anestezi.- Çocuk + minor restorasyon ideal.**8. İntraosseöz Anestezi:**- Apikal kemik içine direkt enjeksiyon (özel sistem — Stabident, X-Tip).- Yetersiz IANB anestezi durumlarında ek anestezi.**Pediatrik Lokal Anestezi Özellikleri:**- Yarı doz erişkin (vücut ağırlığı kg × 0.5-1 mg/kg LA).- **Topikal anestezi MUTLAKA** (benzokain %20 jel) iğne sokuş öncesi.- Yavaş enjeksiyon (1 mL/dk).- Distractor teknikler (sayma, oyun, tablet).- **EMLA (Lidokain + Prilokain krem)** mukozal infiltrasyon öncesi.**Komplikasyonlar:** (1) **Nörolojik** — Sinir hasarı (özellikle IANB sonrası geçici/kalıcı parestezi). (2) **Vasküler** — Hematom + intravasküler enjeksiyon (aspirasyon negatif olduğundan emin ol). (3) **Travma** — Pterygomandibular kasta iğne ucu kırılması (nadiren). (4) **Sistemik toksisite (LAST)** — yüksek doz veya intravasküler enjeksiyon. (5) **Alerji** — daha çok ester grup (PABA).**Malamed Handbook of Local AnesthesiaTürk Diş Hekimleri Birliği LA kılavuzu** referans.

**DUS Oral Patoloji KRİTİK Lezyonlar (sınıflandırma):**\\\\\\**1. Reaktif/Enflamatuar:**\\\- **Aft (RAS)** — multifaktöriyel, T-hücre aracılı, 3 tip.\\\- **Mukosel** — minör tükrük bezi obstrüksiyon (alt dudak en sık).\\\- **Ranula** — sublingual bezi mukoseli.\\\- **Travmatik ülser** — protez + ısırma + sert yiyecek.\\\- **Pyogenik granülom** — hızlı büyüyen kırmızı vasküler kitle (gingiva, gebede sık).\\\\\\**2. Enfeksiyöz:**\\\- **HSV-1 (herpes labialis + gingivostomatit)** — vezikül + krut.\\\- **Coxsackie A (herpangina + el-ayak-ağız hastalığı)** — çocuk.\\\- **VZV (varicella + zoster)** — dermatom dağılım.\\\- **HPV (siğil + verruca vulgaris + papilloma)** — düşük + yüksek riskli tipler.\\\- **Oral Kandidiazis** — Candida albicans, 5 tip.\\\- **Periapikal apse + Periodontal apse** — bakteriyel.\\\- **Aktinomikoz** — Actinomyces, kronik granülomatöz, sülfür granül.\\\\\\**3. Otoimmün:**\\\- **Liken Planus** — T-hücre aracılı, Wickham çizgi, 6 tip, premalign.\\\- **Pemfigus vulgaris** — antibody anti-desmoglein 3, bula, Nikolsky.\\\- **Mukoz Pemfigoid (Cicatricial)** — anti-BP180, bula, skar.\\\- **Sjögren Sendromu** — tükrük + lakrimal otoimmün.\\\- **Behçet Hastalığı** — oral aft + genital aft + uveit (Türkiye sık).\\\\\\**4. Premalign (OPMD — Oral Potentially Malignant Disorders, WHO 2017):**\\\- **Lökoplaki** — %5-25 OSCC riski.\\\- **Eritroplaki** — %50+ OSCC riski (en yüksek).\\\- **Submukoz Fibroz** — betel + tütün, %5-10 risk.\\\- **Liken planus (eroziv tip)** — %1-2 risk.\\\- **Aktinik Cheilitis** — dudak, %5-10 risk.\\\\\\**5. Malign:**\\\- **OSCC (Oral Squamous Cell Carcinoma)** — oral kanserlerin %90+. En sık: Dil yan kenarı > Ağız tabanı > Yumuşak damak > Bukkal mukoza > Dudak.\\\- **Verrüköz karsinom** — eksofitik, lokal invaziv, metastaz nadir.\\\- **Adenoid kistik karsinom** — tükrük bezi (özellikle minör).\\\- **Mukoepidermoid karsinom** — tükrük bezi (parotis en sık).\\\- **Lenfoma** — Hodgkin + non-Hodgkin (ekstranodal).\\\- **Melanoma** — sert damak + gingiva (nadir, agresif).\\\\\\**6. Odontojenik Tümörler + Kistler:**\\\- **Ameloblastoma** — agresif benign, lokal invaziv.\\\- **Odontoma** — benign, hamartom (kompound + kompleks).\\\- **Radiküler kist** — Malassez epitel kalıntıları kaynaklı, en sık odontojenik kist.\\\- **Dentigeröz kist** — gömük diş etrafında.\\\- **OKC (Odontogenic Keratocyst)** — agresif, rekürrens yüksek.\\\\\\**Tanı:Klinik + Biyopsi + Histopatoloji**. Şüpheli lezyon **2 haftadan uzun süreyle** kalıyorsa → biyopsi ZORUNLU. **Türk Oral ve Maksillofasiyal Cerrahi DerneğiWHO 2022 Head and Neck Tumours Classification** referans.

**DUS TBT son 7 gün stratejisi:** (1) **Günde 1 TBT denemesi** (100 soru / 110 dk, zamanlı, gerçek sınav koşulları). (2) **Yanlış analizi:** Her gün hangi konularda yanlış? Bunları akşam tekrar çalış. (3) **Anatomi-Maksillofasiyal tekrar:Netter Atlas Head and NeckLiebgott Anatomical Basis of Dentistry** + Klinik anatomi (mandibular blok + sinüs lift + diş innervasyonu + TME + tükrük bezi). (4) **Histoloji-Embriyoloji tekrar:Ten Cate Oral Histology** + Odontogenez (ameloblast vs odontoblast) + PDL + Dudak-damak gelişim. (5) **Mikrobiyoloji oral:Murray Microbiology** + S. mutans (çürük) + P. gingivalis (periodontit) + Candida albicans (oral kandidiazis). (6) **Biyokimya:** Tükrük + Mine + Florür mekanizması + Diş materyalleri (amalgam + kompozit + GIC + bonding). (7) **Patoloji oral:Neville Oral and Maxillofacial Pathology** + Reaktif + Enfeksiyöz + Otoimmün + Premalign + Malign + Odontojenik tümör/kist. (8) **Farmakoloji:Malamed Local Anesthesia** + Lokal anestezikler (amid + ester) + Analjezikler + Antibiyotikler + Endokardit profilaksi. (9) **Türk Diş Hekimleri Birliği + TDF (Türk Diş Hekimleri Federasyonu) + Türk Periodontoloji + Türk Ortodonti + Türk Pediatrik Diş Hekimliği** kılavuzları son tekrar. (10) **Son 3 gün:** Yeni içerik YOK, sadece **tekrar + uyku düzeni + sınav alanına gitme provası**. **Sınav günü stratejisi:** (a) **Erken kalk** — sağlıklı kahvaltı + erken sınav alanına git. (b) **TBT-KBT arası mola** (~30 dk) — atıştırma + 5 dk yürüyüş + bol su. (c) **TBT 110 dk** — **1.1 dk/soru** tempo. (d) **Yanlış cezası VAR (4Y=1D)** — kesin bilmediğin soruyu BOŞ BIRAK. (e) **Optik form dikkat** — 100 soru. (f) **3 kategori**: Kolay (hemen çöz) + Orta (geri dön) + Zor (boş bırak). **Hedef:** Yüksek puanlı branş (Ortodonti, ADC) için **%70+ doğru (70+/100)**.