ALES Genel Deneme 3

**ALES 3 KATMANLI GENEL DENEME SİSTEMİ TAM**: (1) **Genel Deneme 1 TEMEL** — 4 ALES Test 1 havuz (Sayısal Temel + Sayısal İleri 1 + Sözel Akademik + Sözel İleri 1) → giriş düzey baseline. (2) **Genel Deneme 2 ULTRA İLERİ** — Sayısal İleri Test 2 + Sözel İleri Test 3 + 2 baseline → orta düzey. (3) **Genel Deneme 3 EN ULTRA İLERİ** — **Sayısal İleri Test 3 ÖZGÜN) + Sözel İleri Test 3 + 2 baseline → akademisyen aday + lisansüstü + doktora + doçentlik final hazırlık. **GD2 vs GD3 ayrım**: Sayısal İleri Test 2 (orta — Bayes+Venn+Modüler) vs Sayısal İleri Test 3 (EN ULTRA İLERİ — Türev polinom+zincir kuralı + Belirli integral + L'Hôpital + Türk matematik öncüleri Cahit Arf + Feza Gürsey).

**ALES Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı (ÖSYM)** — 3 puan türü Sayısal (SAY) + Sözel (SÖZ) + Eşit Ağırlık (EA). **Hedef kitle**: (1) **Yüksek lisans başvuru** (minimum 55 puan + dil 50 — YDS/YÖKDİL/UDS), (2) **Doktora başvuru** (minimum 55-60 + dil 55-60 — üniversite kararına göre 70+ üst sıra), (3) **Doçentlik** UAK Üniversitelerarası Kurul (ALES aranmaz; dil en az 55 + yayın ölçütleri + eser incelemesi), (4) **Akademik personel atama** (araştırma görevlisi ve öğretim görevlisi: ALES en az 70, dil en az 50), (5) **Profesörlük** 5 yıl doçent + Üniversitelerarası Kurul. **2024 ALES sınavları**: Mart + Eylül (yılda 2 kez). **100 soru / 160 dk** (Sayısal 50 + Sözel 50). 5 şık + YANLIŞ CEZASI VAR (4Y=1D — ÖSYM standartı).

**Cahit Arf (1910-1997)** — **Türk matematiğinin babası**. Selanik doğumlu + Galatasaray Lisesi 1928 + Göttingen Üniversitesi PhD 1937 Helmut Hasse mentorlüğünde (Alman matematik okulu zirvesinde) + **Hasse-Arf Teoremi 1939** (sayı teorisi) + **Arf değişmezi 1941** Crelle Journal (karakteristik 2 cisimler + kuadratik formlar — *modern cebir teorisinin temel taşı*) + ODTÜ Matematik Bölümü kurucu 1956 + IAS Princeton 1963 (Einstein'ın enstitüsü) + TÜBİTAK Bilim Ödülü 1981 + 25 doktora öğrencisi. **Feza Gürsey (1921-1992)** — **Türk teorik fiziğinin babası**. İstanbul + İTÜ 1944 + Cambridge PhD 1950 **Paul Dirac** mentorlüğünde (kuantum mekaniği kurucusu) + Brookhaven National Laboratory + ODTÜ 1953-58 + CERN + Yale 1965-92 (27 yıl) + **SU(6) Simetri Modeli Gürsey-Radicati 1964 Trieste** (Standart Model öncülü — kuantum kromodinamiği temeli) + Wigner Madalyası 1977 + Nobel Fizik aday çeşitli yıllar (kazanmadı) + TÜBA kurucu 1993. **ALES Sayısal'da bu iki Türk akademik kahraman atıfı**: yurt içi + yurt dışı bilimsel başarı + Türk akademisyen aday için motivasyon + uluslararası kariyer örneği (Göttingen + Cambridge + Princeton + Yale + Brookhaven). **Türk Nobel üçlüsü**: Pamuk Edebiyat 2006 + Sancar Kimya 2015 + Acemoğlu Ekonomi 2024 (Türk-Ermeni asıllı MIT Killian Professor).

**ALES Sözel** akademisyen aday + felsefi düşünme + akademik metin yorumlama + soyut analoji + Türkçe akademik dil yeterliği. **Genel Deneme 3 felsefi temalar**: (1) **Etik**: Aristoteles Nikomakhos Etik MÖ 350 **arete** (erdem) → modern virtue ethics MacIntyre After Virtue 1981 + Anscombe 1958 + Kant Categorical Imperative 1785 deontoloji vs Mill Utilitarianism 1863 konsekansiyalizm. (2) **Sosyal-politik felsefe**: Foucault Surveiller et punir 1975 + biyopolitika + disiplinci kurumlar + Habermas Communicative Action 1981 iletişimsel rasyonalite + yaşam-dünyası kolonizasyonu. (3) **Bilim felsefesi**: Kuhn Structure of Scientific Revolutions 1962 paradigma + Lakatos Research Programmes 1978 sert çekirdek/koruyucu kuşak + Feyerabend Against Method 1975 epistemolojik anarşizm. (4) **Dil felsefesi**: Wittgenstein dil oyunu + Saussure langue-parole + Chomsky competence/performance + Searle speech acts. (5) **Klasik sosyoloji**: Marx altyapı/üstyapı + Weber rasyonalite + Durkheim dayanışma + Simmel form-içerik. (6) **Ontoloji-epistemoloji**: Plato form/idea + Kant noumenon/phenomenon + Heidegger Dasein/Sein. (7) **Hermeneutik döngü**: Schleiermacher → Dilthey → Heidegger → Gadamer Truth and Method 1960. (8) **Felsefe 5 ana dal**: Ontoloji + Epistemoloji + Etik + Estetik + Mantık (Aristoteles Organon + Frege Begriffsschrift 1879 + Russell-Whitehead Principia Mathematica 1910-1913). **Türk felsefe**: Macit Gökberk Felsefe Tarihi + Doğan Özlem + Bedia Akarsu + Hilmi Yavuz + Ioanna Kuçuradi Etik.

**Strateji 40 soru / 60 dk üzerinden**: (a) **0-20 dk hızlı tarama** → Sayısal Temel Test 1 (10 soru) + Sözel Akademik Test 1 (10 soru) baseline kolay sorular önce çöz (her biri ~1 dk), (b) **20-45 dk orta-zor** → Sayısal İleri Test 3 EN ULTRA İLERİ (10 soru — türev + integral + L'Hôpital + matris + Bayes) ortalama 2.5 dk/soru, (c) **45-60 dk zor + boş bıraktıklarına dön** → Sözel İleri Test 3 EN ULTRA İLERİ (10 soru — Aristoteles + Foucault + Kant + Habermas + Wittgenstein + hermeneutik + Felsefe 5 dal) ortalama 1.5 dk/soru + 4Y=1D yanlış cezası YANLIŞ olduğundan emin değilsen BOŞ bırak. **Hedef başarı** 40 soru üzerinden: **25+/40 (%62.5)** = ALES yeterli yüksek lisans (55-60 puan), **32/40 (%80)** = Türkiye lisansüstü üst sıra, **36/40 (%90)** = bütünleşik doktora düzeyi (ALES 80+), **38+/40 (%95)** = uluslararası akademik kariyer 75+ (Harvard + Yale + Princeton + MIT + Stanford + Oxford + Cambridge + ETH Zürich + Max Planck Institute + Sorbonne yurt dışı doktora hazırlık).

**Doçentlik başvurusunda ALES aranmaz.** Üniversitelerarası Kurul (ÜAK) Doçentlik Yönetmeliğine göre adayın doktora (veya tıpta/diş hekimliğinde uzmanlık) unvanına sahip olması, ÜAK tarafından kabul edilen merkezî yabancı dil sınavlarının (YDS, e-YDS, YÖKDİL, e-YÖKDİL) birinden **en az 55 puan** veya eş değeri bir puan alması ve temel alanın yayın ölçütlerini karşılaması gerekir. Dil şartı tüm alanlarda aynıdır; 65 puan 2018 öncesi kuraldır. Değerlendirme jürinin eser incelemesiyle yapılır; **sözlü sınav 2018 yılında kaldırıldı**. ALES ise lisansüstü programlara başvuruda (tezli yüksek lisans ve doktora için en az 55, lisans mezununun bütünleşik doktorasında en az 80) ve araştırma görevlisi ile öğretim görevlisi kadrolarında (en az 70) aranır. Güncel başvuru dönemleri ve yayın ölçütleri için ÜAK duyurularını esas alın.