Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Çocuk BEP

1. ÖĞRENCİ KİMLİK BİLGİLERİ (Anonim Örnek)

Adı Soyadı: D.G. (anonim), Sınıf: 5/B, Tanı: Travma Sonrası Stres Bozukluğu (DSM-5 F43.10). Travma türü: Şubat 2023 depremi (gerçek vaka — Türkiye için kritik). Klinik psikolog + çocuk-ergen psikiyatristi takipli. EMDR + travma odaklı CBT terapi. RAM Rapor: 2025-09-01.

2. TSSB BİLİM

• ▸ 🧠 TSSB NEDIR?
• ▸
• ▸ • Şiddetli travma sonrası gelişen psikolojik bozukluk
• ▸ • Travma çeşitleri: deprem + savaş + aile içi şiddet + kayıp + kaza + istismar
• ▸ • Belirtiler: yeniden yaşama + kaçınma + olumsuz düşünce + uyarılma
• ▸ • %5-15 çocuk travma sonrası gelişir
• ▸ • Erken müdahale = iyileşme %80
• ▸
• ▸ TSSB BELİRTİLERİ:
• ▸
• ▸ 🔁 YENİDEN YAŞAMA:
• ▸ • Kabuslar
• ▸ • Flashback (anılar uyanırken)
• ▸ • Travma tetikleyici (ses + koku + görsel)
• ▸
• ▸ 🚫 KAÇINMA:
• ▸ • Travma hatırlatıcı yerlerden
• ▸ • Konuşmaktan
• ▸ • Sosyal izolasyon
• ▸
• ▸ 😔 OLUMSUZ DÜŞÜNCE:
• ▸ • Suçluluk
• ▸ • Umutsuzluk
• ▸ • Öz değer düşüklüğü
• ▸
• ▸ ⚡ UYARILMA:
• ▸ • İrkilme + tetikte
• ▸ • Uyku problemleri
• ▸ • Konsantrasyon güçlüğü
• ▸ • Sinirlilik + ani öfke

3. OKULDA TSSB ETKİLERİ

• ▸ AKADEMİK:
• ▸ • Konsantrasyon zor
• ▸ • Hafıza geçici sorun
• ▸ • Akademik düşüş
• ▸ • Devamsızlık (kaçınma)
• ▸
• ▸ SOSYAL:
• ▸ • Akran izolasyon
• ▸ • Akran ilişkilerinde güçlük
• ▸ • Güven sorunu
• ▸
• ▸ DUYGUSAL:
• ▸ • Aşırı duygusal
• ▸ • Hızlı ağlama
• ▸ • Öfke patlama
• ▸ • Ümitsizlik
• ▸
• ▸ FİZİKSEL:
• ▸ • Uyku problemleri
• ▸ • İştah değişikliği
• ▸ • Baş + mide ağrısı (somatik)
• ▸ • İrkilme + ürkme

4. TRAVMA-BİLGİLİ YAKLAŞIM (TÜM EKİP)

• ▸ 🌿 TRAVMA-BİLGİLİ İLKELER:
• ▸
• ▸ 1. GÜVENLİK öncelik (fiziksel + duygusal)
• ▸ 2. GÜVENİLİRLİK + ŞEFFAFLIK
• ▸ 3. AKRAN DESTEK
• ▸ 4. İŞ BİRLİĞİ + ÖZ YETERLİK
• ▸ 5. GÜÇLENDİRME + SESİNİ BULMA
• ▸ 6. KÜLTÜR + TARİH FARKINDALIK
• ▸
• ▸ ✅ YAKLAŞIM:
• ▸ • Sakin + sabırlı
• ▸ • Yargısız + yumuşak
• ▸ • Öngörülebilir rutin
• ▸ • Çocuk kontrol hissi
• ▸ • Tetikleyiciden kaçınma
• ▸
• ▸ 🚫 KAÇIN:
• ▸ ❌ Travma detay sorgulama (uzman alanı)
• ▸ ❌ "Anlat bakalım" zorlama
• ▸ ❌ "Geçti artık" hafifletme
• ▸ ❌ Beklenmedik ses + dokunma
• ▸ ❌ Disiplin = travma tetikler

5. OKUL UYARLAMALARI

• ▸ AKADEMİK:
• ▸ • Konsantrasyon güçlük = mola
• ▸ • Ödev esnek
• ▸ • Sınav: sessiz oda + ek %50 süre
• ▸ • Akran not paylaşımı
• ▸ • Devamsızlık (terapi + kaçınma) hoş görü
• ▸
• ▸ GÜVENLİ ALAN:
• ▸ • Rehber öğretmen odası "güvenli alan"
• ▸ • Tetiklenme = oraya gidebilir
• ▸ • Sessiz + rahatlatıcı
• ▸
• ▸ TETİKLEYİCİ AZALTMA:
• ▸ • Beklenmedik ses (zil + alarm) önceden uyarı
• ▸ • Travma konuları sınıfta dikkatli ele
• ▸ • Deprem tatbikatı çocuğa özel hazırlık
• ▸
• ▸ BEDEN EĞİTİMİ:
• ▸ • Yoğun + aşırı uyarıcı oyun dikkat
• ▸ • Hafif aktivite + yoga + nefes

6. KLİNİK + PSİKOLOJİK DESTEK

• ▸ KLİNİK EKİP:
• ▸
• ▸ 👩‍⚕️ KLİNİK PSİKOLOG:
• ▸ • EMDR (göz hareketleri ile travma işleme)
• ▸ • Travma odaklı CBT
• ▸ • Haftalık seans
• ▸
• ▸ 👨‍⚕️ ÇOCUK-ERGEN PSİKİYATRİSTİ:
• ▸ • Tanı + ilaç değerlendirme (gerekirse)
• ▸ • Aylık takip
• ▸
• ▸ 👨‍👩‍👧 AİLE TERAPİSTİ:
• ▸ • Aile travma + iyileşme
• ▸ • Aylık seans
• ▸
• ▸ OKUL DESTEK:
• ▸ • Rehber öğretmen: Haftalık görüşme
• ▸ • Stres yönetim + nefes egzersizleri
• ▸ • Akran arabuluculuk yakın destek

7. AKRAN + SINIF FARKINDALIK

• ▸ SINIF (öğrenci + aile onayı ile):
• ▸
• ▸ • TSSB = kişisel sürece
• ▸ • Sıradan davranma + dahil etme
• ▸ • Akran zorbalık SIFIR TOLERANS
• ▸ • "Sırrımız" söz vermek YOK
• ▸ • Akran fark ederse → öğretmene söyle
• ▸
• ▸ ÜNLÜ TSSB SAVUNUCU:
• ▸ • Demi Lovato + Lady Gaga (aile travma sonrası)
• ▸ • Gabby Petito + Greta Thunberg (aktivist
• ▸ • Türk sanatçılar (savaş + göç anılat)
• ▸
• ▸ İLAHAT MESAJI:
• ▸ • TSSB = İYİLEŞEBİLİR
• ▸ • Yardım almak = GÜÇ
• ▸ • Sen yalnız değilsin

8. EKİP KOORDİNASYONU

• ▸ TÜM ÖĞRETMENLER: Travma-bilgili eğitim
• ▸
• ▸ OKUL:
• ▸ • Sınıf öğretmeni: Günlük güvenli alan
• ▸ • Branş öğretmenleri: Travma-bilgili
• ▸ • Rehber öğretmen: Haftalık + acil
• ▸ • Müdür + hemşire: Acil destek
• ▸
• ▸ KLİNİK:
• ▸ • Klinik psikolog: Haftalık EMDR + CBT
• ▸ • Çocuk psikiyatristi: Aylık
• ▸ • Aile terapisti: Aylık
• ▸
• ▸ AİLE:
• ▸ • Sevgi + sabır + tıbbi takip
• ▸ • Aile travma deneyimi paralel
• ▸ • Kardeş + dayanışma
• ▸
• ▸ STK:
• ▸ • AFAD Psikososyal
• ▸ • Türk Psikiyatri Derneği
• ▸ • Kızılay travma destek
• ▸ • UNICEF (deprem + savaş)