🌍
TYT Coğrafya Ders Notları
YKS TYT Coğrafya için 38 konunun özet notları, formüller ve sık yapılan hatalar.
01
Doğa ve İnsan Etkileşimi
- • Coğrafya: İnsan ile doğal çevre arasındaki karşılıklı etkileşimi inceler
- • Doğal çevre: İklim, yer şekilleri, su kaynakları, bitki örtüsü
- • Beşeri çevre: Nüfus, yerleşme, ekonomik faaliyetler
- +1 madde daha
Orta 0-1 soru
02
Coğrafyanın Konusu ve Bölümleri
- • Fiziki coğrafya: Jeomorfoloji, klimatoloji, hidrografya, biyocoğrafya
- • Beşeri coğrafya: Nüfus, yerleşme, ekonomik, siyasi coğrafya
- • Yardımcı bilimler: Jeoloji, meteoroloji, kartografya, istatistik
- +1 madde daha
Orta 0-1 soru
03
Dünya'nın Şekli ve Günlük Hareketi
- • Dünya'nın şekli: Geoid (kutuplardan basık, ekvatordan şişkin)
- • Günlük hareket: Batıdan doğuya, 24 saatte bir tur
- • Dönme hızı ekvatorda en fazla, kutuplarda sıfır
- +1 madde daha
Yüksek 1-2 soru
04
Dünya'nın Yıllık Hareketi ve Eksen Eğikliği
- • Yıllık hareket: 365 gün 6 saatte Güneş etrafında bir tur
- • Eksen eğikliği: 23°27' (mevsimlerin ana nedeni)
- • 21 Mart - 23 Eylül: K.Y. yaz, G.Y. kış
- +1 madde daha
Kritik 1-2 soru
05
Koordinat Sistemi
- • Paralel: Yatay çizgiler, enlem belirler (0°-90°)
- • Meridyen: Dikey çizgiler, boylam belirler (0°-180°)
- • 1° enlem farkı = 111 km
- +1 madde daha
Kritik 1-2 soru
06
Yerel Saat ve Ulusal Saat
- • Her 15° boylam farkı = 1 saat fark
- • Her 1° boylam farkı = 4 dakika fark
- • Doğuya gidildikçe saat ileri
- +1 madde daha
Yüksek 1 soru
07
Türkiye'nin Konumu
- • Enlem: 36°-42° Kuzey paralelleri arası
- • Boylam: 26°-45° Doğu meridyenleri arası
- • Asya-Avrupa köprüsü, boğazlara sahip
- +1 madde daha
Yüksek 1 soru
08
Harita Unsurları ve Harita Çeşitleri
- • Harita unsurları: Başlık, ölçek, yön oku, lejant, koordinat
- • Ölçek türleri: Kesir (1/100.000), çizik (grafik), sözel
- • Büyük ölçek: Küçük alan, fazla detay
- +1 madde daha
Yüksek 1 soru
09
Haritalarda Hesaplamalar
- • Ölçek = Harita uzunluğu / Gerçek uzunluk
- • Gerçek uzunluk = Harita uzunluğu × Ölçek paydası
- • Alan hesabında ölçek paydası KARE alınır
- +1 madde daha
Kritik 1-2 soru
10
Yeryüzü Şekillerinin Haritalara Aktarılması
- • İzohips: Eşit yükseklikteki noktaları birleştiren eğriler
- • Sık izohips = Dik yamaç, seyrek izohips = Az eğimli
- • Kapalı eğriler tepe veya çukur gösterir
- +1 madde daha
Yüksek 1 soru
11
Atmosfer, Hava Durumu ve İklim
- • Troposfer: Hava olayları burada, 0-12 km
- • Stratosfer: Ozon tabakası burada, 12-50 km
- • Hava durumu: Anlık, İklim: Uzun dönem ortalaması
- +1 madde daha
Kritik 1-2 soru
12
Sıcaklık
- • Her 200m yükseldikçe sıcaklık ~1°C azalır
- • Ekvatordan kutuplara gidildikçe sıcaklık azalır
- • Deniz etkisi sıcaklık farkını azaltır
- +1 madde daha
Yüksek 1 soru
13
Basınç ve Rüzgârlar
- • Sıcak hava yükselir → Alçak basınç
- • Soğuk hava çöker → Yüksek basınç
- • Rüzgâr: Yüksek basınçtan alçak basınca
- +1 madde daha
Yüksek 1 soru
14
Nem ve Yağış
- • Mutlak nem: Gerçek su buharı miktarı (g/m³)
- • Bağıl nem: Doluluk oranı (%), 100% = Doygun
- • Yamaç yağışı: Dağın rüzgâr alan yamacında
- +1 madde daha
Yüksek 1 soru
15
İklim Tipleri
- • Ekvatoral: Yıl boyu sıcak ve yağışlı
- • Akdeniz: Yaz kurak-sıcak, kış ılık-yağışlı
- • Karasal: Sıcaklık farkı çok fazla
- +1 madde daha
Kritik 1 soru
16
Türkiye İklimi
- • Karadeniz: Her mevsim yağışlı, ılıman
- • Akdeniz: Yaz kurak, kış yağışlı
- • Karasal: Yıllık sıcaklık farkı fazla
- +1 madde daha
Kritik 1-2 soru
17
Yerleşme ve Türkiye'de Yerleşmeler
- • Toplu yerleşme: Evler bir arada (Karadeniz, İç Anadolu)
- • Dağınık yerleşme: Evler birbirinden uzak (Doğu Karadeniz yayla)
- • Kırsal: Köy, mahalle, mezra - tarım ve hayvancılık
- +1 madde daha
Yüksek 1-2 soru
18
Bölge Sınıflandırılması ve Türleri
- • Homojen bölge: Benzer özelliklere sahip (iklim, bitki örtüsü)
- • Fonksiyonel bölge: Merkez-çevre ilişkisi (İstanbul metropolü)
- • Türkiye 7 coğrafi bölgeye ayrılmıştır
- +1 madde daha
Orta 1 soru
19
Doğal Çevrenin Kullanımı
- • Yenilenebilir: Güneş, rüzgar, su, orman, toprak
- • Yenilenemez: Petrol, kömür, doğalgaz, madenler
- • Çevre sorunları: Kirlilik, erozyon, küresel ısınma
- +1 madde daha
Orta 1 soru
20
Dünya'nın Tektonik Oluşumu ve Jeolojik Zamanlar
- • Pangea: Tüm kıtaların birleşik olduğu süper kıta
- • Levhalar: Birbirine yaklaşır, uzaklaşır veya yatay kayar
- • Jeolojik zamanlar: Birinci, İkinci, Üçüncü, Dördüncü zaman
- +1 madde daha
Yüksek 1-2 soru
21
İç Kuvvetler ve Kayaçlar
- • İç kuvvetler: Yeryüzünü oluşturur, yükseltir
- • Volkanizma: Magmanın yeryüzüne çıkması
- • Orojenez: Dağ oluşumu (kıvrılma, kırılma)
- +1 madde daha
Kritik 2-3 soru
22
Dış Kuvvetler: Çözülme, Kütle Hareketleri, Rüzgârlar, Buzullar
- • Dış kuvvetler: Aşındırır, taşır, biriktirir
- • Fiziksel çözülme: Sıcaklık farkı, don-çözülme
- • Kimyasal çözülme: Su + CO2 etkisi (karstik)
- +1 madde daha
Kritik 2-3 soru
23
Dış Kuvvetler: Akarsular
- • Genç akarsu: V vadi, çağlayan, dev kazanı
- • Olgun akarsu: U vadi, menderes, seki
- • Yaşlı akarsu: Peneplen, geniş vadi tabanı
- +1 madde daha
Kritik 2-3 soru
24
Dış Kuvvetler: Karstik Şekiller, Dalgalar, Akıntılar
- • Karstik: Kireçtaşının çözünmesiyle oluşur
- • Lapya, dolin, uvala, polye, obruk, düden, mağara
- • Dalga aşındırması: Falezler, koy ve körfez
- +1 madde daha
Yüksek 1-2 soru
25
Türkiye'de Ana Yer Şekilleri, İç ve Dış Kuvvetler
- • Kuzey ve Güney Anadolu dağları paralel uzanır
- • Doğuya gidildikçe yükselti artar
- • İç Anadolu: Platoların en geniş olduğu yer
- +1 madde daha
Kritik 2-3 soru
26
Dünyada Su Kaynakları
- • Dünya'nın %71'i su, ancak %3'ü tatlı su
- • En büyük okyanus: Büyük (Pasifik) Okyanus
- • Göl türleri: Tektonik, volkanik, buzul, set gölü
- +1 madde daha
Yüksek 1-2 soru
27
Türkiye'de Su Kaynakları
- • En uzun akarsu: Kızılırmak (iç)
- • En büyük göl: Van Gölü (tektonik-volkanik)
- • En tuzlu göl: Tuz Gölü
- +1 madde daha
Yüksek 1-2 soru
28
Dünyada ve Türkiye'de Topraklar
- • Toprak oluşumu: Ana kaya + iklim + canlılar + zaman
- • Zonal: İklime bağlı (laterit, terra rossa, çernezyom)
- • Azonal: İklimden bağımsız (alüvyon, kolüvyal)
- +1 madde daha
Yüksek 1-2 soru
29
Dünyada ve Türkiye'de Bitkiler
- • Orman: Yağışlı bölgeler (>400 mm)
- • Step: Yarı kurak (300-400 mm)
- • Maki: Akdeniz iklimi (kışın yağış)
- +1 madde daha
Yüksek 1-2 soru
30
Nüfusun Özellikleri ve Gelişimi
- • Doğal artış: Doğum - Ölüm
- • Gerçek artış: Doğal artış + Net göç
- • Demografik geçiş: 4 aşama (yüksek→düşük)
- +1 madde daha
Yüksek 1-2 soru
31
Nüfusun Dağılışı ve Nüfus Piramitleri
- • Yoğun: Kıyılar, ovalar, ılıman iklim
- • Seyrek: Çöller, kutuplar, yüksek dağlar
- • Genç nüfus piramidi: Geniş taban (Afrika)
- +1 madde daha
Yüksek 1-2 soru
32
Türkiye Nüfusu
- • İlk nüfus sayımı: 1927 (13.6 milyon)
- • En kalabalık il: İstanbul
- • En yoğun bölge: Marmara
- +1 madde daha
Yüksek 1-2 soru
33
Göçler
- • İtici faktör: İşsizlik, güvenlik, doğal afet
- • Çekici faktör: İş imkanı, eğitim, sağlık
- • Beyin göçü: Eğitimli kişilerin göçü
- +1 madde daha
Yüksek 1-2 soru
34
Ekonomik Faaliyetler
- • Birincil: Tarım, hayvancılık, madencilik
- • İkincil: Sanayi, imalat
- • Üçüncül: Hizmet, turizm, ticaret
- +1 madde daha
Kritik 2-3 soru
35
Uluslararası Ulaşım Hatları
- • Deniz yolu: En ucuz, en yavaş
- • Hava yolu: En hızlı, en pahalı
- • Demir yolu: Ağır yük taşımacılığı
- +1 madde daha
Orta 1 soru
36
Afetlerin Genel Özellikleri ve Sınıflandırılması
- • Doğal afet: Deprem, sel, heyelan, kuraklık
- • Beşeri afet: Savaş, çevre kirliliği, nükleer
- • Risk = Tehlike × Zafiyet
- +1 madde daha
Orta 1 soru
37
Deprem, Tsunami, Volkanik Faaliyetler ve Kütle Hareketleri
- • Türkiye deprem kuşağında (%93 deprem bölgesi)
- • Kuzey Anadolu Fayı: En aktif fay hattı
- • Tsunami: Deniz altı depremi sonucu dev dalga
- +1 madde daha
Kritik 2-3 soru
38
Şiddetli Rüzgârlar, Sel, Çığ, Orman Yangınları ve Salgın Hastalıklar
- • Hortum ve kasırga: Tropikal bölgelerde daha sık
- • Sel: Ani ve şiddetli yağışlardan kaynaklanır
- • Çığ: Dağlık ve karlı bölgelerde (Doğu Anadolu)
- +1 madde daha
Yüksek 1-2 soru