Koçluk pratiğimde gördüğüm en sık ihmal edilen sınav: TYT (Temel Yeterlilik Testi). Aday "TYT kolay, AYT'ye yoğunlaşırım" zihniyetiyle başlar. Sonuç: TYT'den 100 net altı + AYT iyi ama TYT zayıf → yerleştirme puanı düşer, hedef kaçar.
TYT YKS sisteminin kapısıdır:
- TYT'de Türkçe veya Temel Matematik'ten en az 0,5 ham puan = AYT'ye dayalı puanların hesaplanma koşulu
- TYT puanı tek başına geçerli (sözel + dil + sayısal alt-bölümler)
- TYT yerleştirme puanın %40'ı
- TYT olmadan AYT puan hesaplanmaz
Bu rehber TYT'nin sınav-spesifik stratejisini sunar. ÖSYM TYT 2026 kılavuzu temel; Bjork + Ericsson + Roediger-Karpicke + Strunk-White + Polya bilimsel referans.
1. TYT Nedir + Yapı + Önem
Genel Bilgi
YKS 3 oturum:
- TYT (Temel Yeterlilik Testi) — herkes
- AYT (Alan Yeterlilik) — alan tercihine göre
- YDT (Yabancı Dil) — sadece dil bölümü
TYT Cumartesi sabahı yapılır; AYT Pazar sabahı.
TYT Yapı
Toplam soru: 120 Süre: 165 dakika (2 saat 45 dk) Soru/dakika: yaklaşık 1 dk 22 sn/soru ortalama
Branş dağılımı:
| Branş | Soru | Dakika/soru hedef |
|---|---|---|
| Türkçe | 40 | 1,25 dakika |
| Matematik | 40 | 1,75 dakika |
| Sosyal Bilgiler | 20 | 0,9 dakika |
| Fen Bilimleri | 20 | 1,1 dakika |
| Toplam | 120 | 165 dakika (160 dk + 5 dk yedek) |
TYT Önemi: Puan Hesaplama Koşulu + Kapı
Baraj puanı yok, koşul var:
- 2026 YKS'de sabit baraj yok; 150 ve 180 baraj puanları kaldırıldı
- Puanlarınızın hesaplanması için TYT'de Türkçe veya Temel Matematik'ten en az 0,5 ham puan yeterli
TYT yerleştirme puanı %40:
- Yerleştirme puanı = TYT %40 + AYT %60 ağırlıklı puan + OBP × 0,12
- TYT iyi ama AYT iyi değil = orta puan
- TYT kötü + AYT iyi = AYT zayıflar (TYT katsayı düşük puan)
Tek başına TYT puanı:
- 2 yıllık önlisans programlarına girer (MYO)
- Açık öğretim
- Bazı 4 yıllık programlar
Yani TYT çok işlevli: puan hesaplama koşulu + kapı + alternatif yol.
Yanlış Cezası
YKS'de yanlış cezası VAR: 4 yanlış 1 doğruyu götürür (Net = Doğru − Yanlış/4). Hiç bilmediğin soruyu boş bırak; 2 veya daha fazla şık eleyebiliyorsan işaretle.
2. TYT Türkçe (40 Soru)
Konu Ağırlığı
| Konu | Soru | Ağırlık |
|---|---|---|
| Paragraf | 16-20 | %45 |
| Anlam Bilgisi (sözcük) | 6-8 | %18 |
| Cümle Bilgisi (yapı) | 4-5 | %12 |
| Yazım + Noktalama | 3-4 | %9 |
| Dilbilgisi | 3-4 | %9 |
| Edebi Sanat + Şiir | 1-2 | %4 |
Konu Önceliği
Yüksek öncelik (Türkçe puan'ın %63'ü):
- Paragraf (16-20 soru) — kelime + okuma + analiz
- Anlam Bilgisi (6-8) — sözcük nüansı
Orta öncelik: 3. Cümle Bilgisi 4. Yazım + Noktalama 5. Dilbilgisi
Düşük öncelik: 6. Edebi Sanat + Şiir
Paragraf Stratejisi
TYT Türkçe = paragraf testi. 16-20 paragraf sorusu = 40 sorunun yarısı. Paragraf çözemeyen aday TYT Türkçe başarısız.
Strunk-White ilkeleri Akademik Yazma yazımdaki gibi paragraf çözmede kritik:
- Yazarın temel iddiası ne?
- Argüman güçlü mü zayıf mı?
- Hangi varsayımlara dayanıyor?
Paragraf çözüm refleksi:
- Soruyu önce oku
- Paragrafı oku (ana fikir tarama)
- Soru tipini tanı (ana fikir, çıkarım, başlık, vb.)
- Şıkları paragraf metniyle eşleştir
- Yazarın söylemediği seçenek YASAK
Kelime Hazinesi
Paragraf için 15.000+ Türkçe sözcük taban. Kelime Hazinesi yazımdaki çerçeve.
Hedef Net
TYT Türkçe hedef:
- 30+ net = iyi (AYT EA + Sayısal için yeterli baraj)
- 35+ net = çok iyi (üst seviye bölüm için)
- 38+ net = mükemmel (premium bölüm için)
3. TYT Mat (40 Soru)
Konu Ağırlığı
TYT Mat AYT Mat'tan daha temel. Lise 9-10 (TYT) vs Lise 11-12 (AYT).
| Konu | Soru | Ağırlık |
|---|---|---|
| Sayılar (Bölünebilme + Asal + Çarpanlar) | 5-6 | %14 |
| Problemler (yaş + kar-zarar + işçi-havuz) | 6-8 | %18 |
| Cebir (denklem + eşitsizlik) | 4-5 | %12 |
| Geometri (üçgen + dörtgen + çember) | 6-8 | %18 |
| Mantık + Kümeler + Fonksiyonlar (temel) | 4-5 | %12 |
| Permütasyon-Kombinasyon-Olasılık | 2-3 | %6 |
| İstatistik + Veri | 2-3 | %6 |
| Üslü-Köklü Sayılar | 2-3 | %6 |
| Diğer | 2-3 | %8 |
Konu Önceliği
Yüksek öncelik (Mat puan'ın %50'si):
- Geometri (6-8 soru) — üçgen + dörtgen + çember
- Problemler (6-8) — yaş + kar-zarar + işçi-havuz
- Sayılar (5-6) — bölünebilme + asal + çarpanlar
Orta öncelik: 4. Cebir 5. Mantık + Kümeler + Fonksiyonlar 6. Permütasyon-Kombinasyon-Olasılık
Düşük öncelik: 7. İstatistik + Veri 8. Üslü-Köklü Sayılar
Hedef Net
TYT Mat hedef:
- 20+ net = iyi (TYT 200+ için yeterli)
- 28+ net = çok iyi (premium bölüm için ek)
- 35+ net = mükemmel (üst seviye)
4. TYT Sosyal Bilgiler (20 Soru)
Konu Dağılımı
20 soru 3 alt branşa bölünür:
| Branş | Soru |
|---|---|
| Tarih | 5-7 |
| Coğrafya | 5-7 |
| Felsefe | 3-4 |
| Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) | 4-5 (gönüllü) |
Tarih (5-7 Soru)
- Osmanlı: kuruluş + yükselme + duraklama (2-3)
- Atatürk Dönemi: Kurtuluş Savaşı + reformlar (1-2)
- Cumhuriyet sonrası dönem (1)
Coğrafya (5-7 Soru)
- Türkiye coğrafyası: fiziki + beşeri (3-4)
- Dünya coğrafyası: iklim + nüfus (1-2)
Felsefe (3-4 Soru)
- Felsefe akımları (Aristo + Sokrates + Eflatun + ...)
- Mantık + bilgi felsefesi
- Ahlak felsefesi
DKAB (4-5 Soru, Gönüllü)
DKAB sınavı seçmeli; girmek isteyenler için ayrı bölüm. Çoğu aday girer.
Strateji
Sosyal Bilgiler bilgi-yoğun ezber + sebep-sonuç + analiz karması.
- Tarih çizelgesi + sebep-sonuç (ayrıntı)
- Türkiye haritası ezber
- Felsefe akım-temsilci tablosu
- Anki spaced repetition
Hedef Net
TYT Sosyal Bilgiler hedef:
- 12+ net = iyi
- 17+ net = çok iyi
- 20 net = mükemmel
5. TYT Fen Bilimleri (20 Soru)
Konu Dağılımı
20 soru 3 alt branşa bölünür:
| Branş | Soru |
|---|---|
| Fizik | 7-8 |
| Kimya | 6-7 |
| Biyoloji | 5-7 |
Fizik (7-8 Soru)
- Mekanik (hareket + kuvvet + iş-enerji): 3-4
- Elektrik + Manyetizma: 1-2
- Optik: 1
- Modern Fizik (atom + çekirdek): 1
- Dalga + Ses: 1
Kimya (6-7 Soru)
- Atom + Periyodik tablo + Bağlar: 2-3
- Reaksiyonlar + Stokiyometri: 2
- Çözeltiler + Asit-Baz: 1-2
- Organik Kimya temel: 1
Biyoloji (5-7 Soru)
- Hücre + Bölünme: 1-2
- Sistemler (sindirim + dolaşım + boşaltım): 2-3
- Genetik temel: 1-2
- Ekoloji: 1
Strateji
TYT Fen lise 9-10 temel kavramları. AYT Fen seviyesinden basit.
- Mekanik (fizik) + reaksiyonlar (kimya) + sistemler (biyoloji) yüksek öncelik
- Anki ile formül + kavram ezber
- Diyagram + şema görsel öğrenme
Hedef Net
TYT Fen hedef:
- 10+ net = iyi (sayısal aday için 14+ olmalı)
- 14+ net = çok iyi
- 20 net = mükemmel
6. TYT Puan Hesabı + Baraj Rolü
TYT Puan Formülü (Basitleştirilmiş)
TYT puanı = sayısal + sözel + dil ortalama hesabı
TYT Puan eşikleri:
- 150: AYT için baraj minimum
- 200: orta hedef (AYT için yeterli)
- 250: iyi (premium üniversite şansı)
- 280+: çok iyi (üst seviye)
- 350+: mükemmel (sayılı aday)
TYT Aşağıda Kalanlar
TYT 150 altı kalan aday:
- AYT puan hesaplanmaz
- 4 yıllık üniversite yerleştirme YOK
- Açık öğretim veya 2 yıllık MYO yerleştirme yapılabilir
- Sınav tekrarı için 1 yıl daha
Yerleştirme Puanı
YKS sayısal/EA/sözel yerleştirme puanı:
- TYT × 0,32 + AYT × 0,48 + OBP = yerleştirme
Yani TYT puanı yerleştirmenin %40'ı. İhmal edilemez.
Pratik
TYT 200+ hedef ortalama aday için yeterli baraj. Premium bölüm hedeflerken (Tıp, Bilgisayar) TYT 250+ olmalı.
7. Zaman Yönetimi (165 dk - 120 Soru)
İlk Plan
- Türkçe 40 soru × 1,25 dk = 50 dk
- Matematik 40 soru × 1,75 dk = 70 dk
- Sosyal Bilgiler 20 soru × 0,9 dk = 18 dk
- Fen Bilimleri 20 soru × 1,1 dk = 22 dk
- Toplam: 160 dk (5 dk yedek)
Branş Sıralama
Önerilen: Sosyal-Fen → Türkçe → Mat
- Sosyal-Fen (40 dk) → ezber bilgi, taze beyin, hızlı
- Türkçe (50 dk) → orta zorluk + paragraf
- Mat (70 dk) → en zor + en uzun
Zaman + zihinsel yorgunluk yönetimi.
3 Geçiş Stratejisi
Test Stratejileri yazımdaki çerçeve.
TYT için:
- Geçiş (110 dk): kolaylar + işaretle zorlar
- Geçiş (40 dk): işaretliler
- Geçiş (15 dk): tahmin + kontrol
Saat Takibi
- dk: Sosyal-Fen tamam (40 soru)
- dk: Sosyal-Fen + Türkçe tamam (80 soru)
- dk: Mat tamam (120 soru)
8. Branş Başına Strateji
Türkçe
- Paragraf ana odak (16-20 soru)
- Strunk-White çerçevesi
- Kelime hazinesi günlük çalışma
- Anlam bilgisi pratiği
Mat
- Geometri + Problemler + Sayılar = mat puan'ın %50'si
- Polya 4 adım refleksi
- Hata defteri sistematik
- Hızlı ama doğru
Sosyal Bilgiler
- Tarih çizelgesi
- Türkiye haritası
- Felsefe akım-temsilci
- DKAB (gönüllü) — temel
Fen Bilimleri
- Mekanik + reaksiyonlar + sistemler
- Formül + kavram ezber
- Görsel diyagram + şema
- Pratik yoğun
9. TYT vs AYT Karşılaştırma
Yapı Farkı
| Boyut | TYT | AYT |
|---|---|---|
| Soru | 120 | 80 |
| Süre | 165 dk | 180 dk |
| Branş | 4 (Türkçe + Mat + Sosyal + Fen) | Alan-bazlı |
| Yapı | Lise 9-10 | Lise 11-12 |
| Ana Konu | Genel temel | Alan derin |
| Baraj | 150 puan (AYT için) | yok |
Ortak Noktalar
- Yanlış cezası (4Y=1D) ikisinde de aynı
- 4 yıllık öğretmenlik için ikisi de gerek
- YKS aynı sezon
Birlikte Çalışma
TYT + AYT birlikte çalışılır:
- TYT = AYT'nin temeli (lise 9-10 → lise 11-12)
- Mat: TYT temel + AYT türev/integral
- Türkçe: TYT temel + AYT EA için Türk Dili Edebiyatı
- Fen: TYT temel + AYT (Sayısal) derin
Pratik dağılım:
- Eylül-Aralık: %60 AYT konuları + %40 TYT temel
- Ocak-Mart: %50 AYT + %50 TYT
- Mart-Mayıs: %40 AYT + %60 TYT (TYT yoğun, deneme + revize)
TYT öne çıkar Mart-Mayıs çünkü:
- TYT sezon sonunda (genelde Cumartesi)
- AYT bir gün sonra
- TYT zihinsel yorgunluk faktörü
- TYT yerleştirme puanının %40'ı
10. TYT Yıllık Plan
12 Ay Master Roadmap çerçeve TYT özel uyarlama:
Eylül-Kasım (Temel)
- Türkçe: paragraf + kelime hazinesi
- Mat: geometri + problemler + sayılar
- Sosyal: tarih + coğrafya temel
- Fen: temel kavramlar
- Tempo: 5-7 saat/gün
Aralık-Şubat (Derinleştirme)
- TYT konuları derin
- AYT konuları başlangıç
- Aylık deneme TYT
- Tempo: 7-9 saat/gün
Mart-Mayıs (Yoğun Pratik)
- Tüm konular deneme + revize
- TYT deneme yoğun (haftalık 1-2)
- Hata defteri sistematik
- Tempo: 9-11 saat/gün
Haziran (Final + Taper)
- TYT + AYT denge
- Son hafta Bompa taper
11. Sınava 1 Ay Strateji
Pre-sınav Son Hafta yazımdaki çerçeve TYT özel:
Son 4 Hafta
Hafta 1-2:
- TYT konuları hızlı revizyon
- Haftada 2 TYT deneme
- Hata defteri yoğun
Hafta 3:
- TYT hata defteri ana odak
- Strateji prova
- Deneme azaltma
Hafta 4 (Son Hafta):
- Bompa taper %50-60
- Yeni konu YASAK
- Uyku 8-9 saat
- Sınav öncesi gece protokol
Sınav Günü (Cumartesi TYT)
- Sabah ritüeli
- 3 geçiş stratejisi
- Tempo + zaman yönetimi
Sınav Günü (Pazar AYT)
TYT sonrası AYT:
- Cumartesi gece iyi uyku kritik
- Pazar sabah aynı ritüel
- TYT sonucu düşünme YASAK
- AYT'ye odakla
12. Pratik Aksiyon Planı
Eylül Başında:
- Pazartesi: TYT yapısı + branş dağılımı öğren
- Salı: Hedef bölüm + üniversite belirle
- Çarşamba: TYT mevcut seviye değerlendirme (mini deneme)
- Perşembe: TYT branş başına güçlü/zayıf tespit
- Cuma: Yıllık plan SMART hedef
- Cumartesi-Pazar: Eylül takvim başlangıç
Sezona Göre Tempo:
- Eylül-Kasım: 5-7 saat (TYT %40 + AYT %60)
- Aralık-Şubat: 7-9 saat (TYT %35 + AYT %65)
- Mart-Mayıs: 9-11 saat (TYT %50 + AYT %50, son sezon)
- Haziran: 9 → son hafta 5-6 saat
Sınav Günü Cumartesi (TYT):
- Sabah ritüel
- Branş sırası: Sosyal-Fen → Türkçe → Mat
- 3 geçiş stratejisi
- Hep işaretle
Sınav Günü Pazar (AYT):
- TYT sonucu düşünme YASAK
- Aynı ritüel
- AYT'ye tam odak
14. Sık Yapılan Hatalar
- TYT'yi ihmal: "AYT yoğunlaşırım, TYT zaten kolay" → yerleştirme puanının %40'ını aşağı çekme riski.
- TYT 200 ile yetinme: Premium bölüm için TYT 250+ gerek.
- Paragraf çözememe: TYT Türkçe %45 paragraf. Kelime hazinesi + okuma şart.
- Mat geometri ihmal: TYT Mat %18 geometri. Çoğu aday geometri korkusuyla atlar.
- Sosyal-Fen 20 soru "az"sayma: 40 soru toplam = TYT 33%. İhmal edilemez.
- TYT-AYT yarış zihniyeti: Birbirinin alternatifi değil, birlikte ders.
- Cumartesi gece kötü uyku: AYT (Pazar) için kritik. TYT sonucu düşünme = uykusuz Pazar.
15. SSS
S: TYT'de baraj puanı var mı? C: Hayır, 150 ve 180 baraj puanları kaldırıldı. Puanlarınızın hesaplanması için TYT'de Türkçe veya Temel Matematik'ten en az 0,5 ham puan yeterli. Ancak TYT yerleştirme puanının %40'ı olduğu için düşük TYT, hedef bölümü zorlaştırır.
S: TYT 200 yeter mi premium bölüm için? C: Hayır. Premium bölüm (Tıp, Bilgisayar Müh, Hukuk) için TYT 250+ gerek. TYT 200 = AYT EA 60 net = orta toplam puan = orta bölüm.
S: TYT vs AYT yarısı yarısı çalışsam olur mu? C: Sezona göre değişir. Eylül-Aralık AYT %60, TYT %40. Mart-Mayıs (sezon sonu) TYT yoğunlaşır (%50+). Sürekli %50-50 = AYT'de eksik kalma riski.
S: TYT Türkçe paragrafa nasıl çalışmalıyım? C: Kelime hazinesi (günlük 20-30 yeni) + günlük 30 dk seçmeli okuma + paragraf çözüm refleksi (Strunk-White ilkeleri). detay.
S: TYT Mat'ta hangi konu en önemli? C: Geometri (%18) + Problemler (%18) + Sayılar (%14) = %50. Bu 3 konu sağlam = TYT Mat 25+ net.
S: TYT Sosyal-Fen 20 soru, ihmal edebilir miyim? C: Hayır. 40 soru = TYT %33. İhmal = TYT 80 net altı = 200 baraj zor. Temel seviyede mutlaka çalış.
S: TYT için kaç saat günde yeterli? C: Sezon başı 1-2 saat (AYT yoğunlaştı). Sezon ortası 2-3 saat. Sezon sonu (Mart-Mayıs) 4-5 saat. Yıllık ortalama günlük 2-3 saat TYT için yeter.
S: TYT denemesi haftalık kaç olmalı? C: Eylül-Aralık ayda 1. Ocak-Mart ayda 2. Mart-Mayıs haftada 1-2. Sınav öncesi son 2 hafta haftada 1.
16. Koçluk: TYT + AYT Birlikte Strateji
Koçluk pratiğimde gördüğüm: TYT + AYT denge yalnız sürdürmek zor. Aday AYT'ye yoğunlaşır, TYT ihmal eder; sonra Mart sonu panik. Mentor objektif denge sağlar.
Birebir koçluk:
- Hedef bölüm + TYT-AYT puan stratejisi
- TYT branş başına seviye değerlendirme
- TYT-AYT yıllık denge planı
- TYT paragraf + kelime hazinesi
- TYT Mat geometri + problemler odak
- TYT Sosyal-Fen sistematize
- Sınav günü Cumartesi-Pazar koordinasyon
📞 WhatsApp ile iletişim: +90 531 333 9833 — TYT-AYT koçluk paketleri hakkında bilgi alın.
Paketler
Bronz, Gümüş ve Altın paketlerin hepsinde kişisel çalışma programı ve haftalık koçluk görüşmesi var; paket ayrıntıları ve güncel fiyatlar YKS koçluk sayfasında.
Sonuç
TYT YKS sisteminin kapısıdır. Puan hesaplama koşulu + AYT'nin gerekliliği + yerleştirme puanında %40 ağırlık = TYT ihmal edilemez.
ÖSYM TYT 2026 yapısı: 120 soru / 165 dk / 4 branş (Türkçe 40 + Mat 40 + Sosyal Bilgiler 20 + Fen Bilimleri 20). Yanlış cezası VAR (4Y=1D) = hiç bilmediğin soruyu boş bırak, eleme yapabildiğini işaretle.
Branş ağırlığı: Türkçe + Mat = 80 soru = TYT %67. Sosyal-Fen = 40 soru = TYT %33. Tüm branşlar dengeli çalışılmalı.
Türkçe %45 paragraf — kelime hazinesi + okuma + analiz şart. Mat geometri + problemler + sayılar %50 = mat'ın yarısı. Sosyal Bilgiler tarih + coğrafya + felsefe karması. Fen Bilimleri mekanik + reaksiyonlar + sistemler.
TYT vs AYT yarış değil birlikte ders. Sezona göre dağılım: Eylül-Aralık AYT %60-TYT %40, Mart-Mayıs TYT %50-AYT %50.
Bjork desirable difficulty + Ericsson deliberate practice + Roediger-Karpicke testing effect + Strunk-White paragraf + Polya How to Solve It — son 80 yılın bilim çerçevesi TYT hazırlığında pratik uygulama.
Bugün TYT yapısı + hedef bölüm puanı + mevcut seviye ölç. Branş başına yıllık plan oluştur. TYT + AYT dengeli yatırım yap.
İyi çalışmalar, başarılı bir sınav dönemi dilerim.
— Kazım İncebacak