TUS Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon (FTR) ana dalı, 4 yıllık uzmanlık eğitimi ile kas-iskelet+nöromüsküler+spinal kord+stroke+kardiyak+pulmoner+pediatrik+geriatrik+spor+amputasyon+kanser+EMG/elektronöromiyografi+ultrason+girişimsel ağrı yönetimi+lenfödem+ortez+protez alanlarında uzmanlaşmanın temel yoludur. ÖSYM 2026 TUS kılavuzu Tablo 7'ye göre eğitim süresi 4 yıldır. 2026/1 TUS döneminde FTR için 91 programda 162 kontenjan açıldı, 159 aday yerleşti (ÖSYM yerleştirme sonuçları). FTR uzmanları Algoloji (2 yıl) ve Romatoloji (3 yıl) yan dallarına başvurabilir; Spor Hekimliği ise yan dal değil, TUS ile girilen ayrı bir ana daldır. Düzenli iş saatleri+düşük nöbet+spor hekimliği ve girişimsel pratik gibi çalışma alanları dalı çekici kılıyor.
📋 TUS FTR 2026 Hızlı Bakış
- TUS Sınavları: 15 Mart 2026 + 23 Ağustos 2026
- Uzmanlık Eğitimi: 4 yıl Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon (ÖSYM 2026 TUS kılavuzu Tablo 7)
- Kontenjan: 2026/1 döneminde 91 programda 162 kontenjan, 159 yerleşen (2025/1: 114, 2025/2: 142 kontenjan; ÖSYM yerleştirme sonuçları); güncel dağılım için TUS kontenjan aracına bakın
- Taban Puan: 2026/1'de yerleşen adayların puanları 53,33 ile 73,18 arasında değişti; programların taban puanlarının ortalaması 67,55 (41 ana dal arasında 7. sıra, Rehber Panda hesaplaması); güncel veriler için TUS FTR taban puanları sayfasına bakın
- İlk Tercih Üniversiteler: Hacettepe, Ankara, İstanbul, Marmara, Cerrahpaşa, Ege, Gazi, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane
- Maaş (2026): Devlet uzman tabip temel net yaklaşık 103.250 TL (Temmuz 2026, bekâr, döner sermaye hariç); özel sektörde gelir kuruma ve çalışma modeline göre çok değişir
- Yan Dal: Kanuna göre FTR uzmanları Algoloji (2 yıl) ve Romatoloji (3 yıl) yan dallarına başvurabilir (ÖSYM YDUS 2026'da FTR uzmanlarına ayrılan kontenjan Algoloji'de 8, Romatoloji'de 26). Spor Hekimliği yan dal değil, TUS ile girilen 4 yıllık ayrı bir ana daldır (FTR ve Ortopedi uzmanları için kanunda 2 yıl). Klinik Nörofizyoloji yan dalı Nöroloji'ye bağlıdır; EMG FTR eğitiminin içinde yer alan bir uygulama alanıdır. Pediatrik ve geriatrik FTR, spinal kord, kanser rehabilitasyonu, lenfödem, ortez-protez ve girişimsel/ultrason eşliğinde enjeksiyon resmî yan dal değil, uzmanlık sonrası kurs, sertifika ve fellowship ile gelişen ilgi alanlarıdır
🎓 4 Yıllık FTR Uzmanlık Eğitimi
| Yıl | İçerik |
|---|---|
| 1. Yıl | Genel rotasyon — kas-iskelet+nöromüsküler+stroke+spinal kord+pediatrik+geriatrik. Temel rehabilitasyon değerlendirme (ROM+kas testi MMT+fonksiyonel testler+denge+yürüyüş analizi+ADL — günlük yaşam aktiviteleri+IADL)+modaliteler (sıcak+soğuk+US+TENS+EMS+fizik+egzersiz+manyetik). Acil FTR (akut bel ağrısı+akut servikal+akut ekstremite ağrısı+inme rehabilitasyonu erken+spinal kord yaralanma+TBI) ilk müdahale. |
| 2. Yıl | Sub-spesializasyon rotasyonları başlangıç — kardiyak+pulmoner+kanser+lenfödem+amputasyon+protez+ortez+spor+geriatrik+pediatrik+spinal kord+stroke detaylı. EMG+sinir ileti çalışmaları (NCS) öğrenmeye başlama+somatosensoriyel uyarılmış potansiyeller (SSEP)+otonom test+denge testi. Ultrason eşliğinde girişimsel pratiği (kas-iskelet+spinal+nöromüsküler). |
| 3. Yıl | İleri sub-spesializasyon — spor hekimliği+algoloji+girişimsel ağrı+spinal enjeksiyon (epidural+faset+sacroiliak+miyofasial+trigger point+PRP+stem cell+ozon+nörolitik+RFA — radyofrekans ablasyon+pulse RF+kriyoneuroliz+bloklar — sempatik+ilioinguinal+iliohypogastrik+pudendal+karpal tünel+kübital tünel+oksipital+supraskapular+intercostal+celiac+lumbar plexus+gangliyon impar+sfenopalatin+stellat). EMG+girişimsel master+klinik araştırma+tez verisi. |
| 4. Yıl | Bağımsız klinik sorumluluğu — kompleks vakalar+multidisipliner+nadir hastalıklar+spinal kord+TBI+stroke ileri+kardiyak rehab+pulmoner rehab+kanser rehab+lenfödem ileri+amputasyon ileri+adaptif spor+SCI+Botoks+ITB+disistoni+spastisite+pediatrik nöro. Tez tamamlama+savunma+yayın hakemli dergi (Türk Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Dergisi+TFTRD-Türk Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Derneği). Uzmanlık eğitimi yeterlik sınavı; Avrupa Fiziksel ve Rehabilitasyon Tıbbı Kurulu (European Board of PRM) sınavı gönüllüdür. Yan dal kararı — FTR uzmanları YDUS ile Algoloji (2 yıl) ve Romatoloji (3 yıl) yan dallarına başvurabilir; YDUS yılda bir kez yapılır (2026: 2 Mayıs). Spor Hekimliği yan dal değil, ayrı bir ana daldır. |
🎯 FTR Temel Yetkinlik Alanları
1. Kas-İskelet Rehabilitasyon+Ağrı Yönetimi
- Spinal Sorunlar: Servikal+lomber bel ağrısı (mekanik+disk+facet+spondiloartroz+spondilolistezis+stenoz+fasit eklem)+miyofasial ağrı sendromu+trigger point+spinal stenoz (santral+lateral+foramen)+disk hernisi (servikal+lumbar+torakal)+spondiloartrit (AS+psöriatik+IBD-ilişkili+reaktif)+sakroiliit+koksigodini+postural+aşırı kullanım
- Eklem Hastalıkları: Osteoartrit (diz+kalça+omuz+el+omurga+ayak)+inflammatuar artrit (RA+SpA)+kristal (gut+psödogut)+septik+reaktif+postoperatif+post-travmatik. Eklem koruma+egzersiz+su içi+manuel+OA için viskosuplementasyon (HA — hyaluronik asit)+steroid+PRP+stem cell+TENS+US+lazer+kuru iğne+akupunktur
- Tendon+Yumuşak Doku: Rotator cuff tendinopati+kalsifik+impingement+adheziv kapsülit (donmuş omuz)+lateral epikondilit (tenisçi)+medial epikondilit (golfçü)+De Quervain+karpal tünel+kübital tünel+pirformis+iliotibial bant+aşil+plantar fasit+Morton nöromu+trohanterik bursit+olekranon+prepatellar bursit+Baker kisti
- Spor Yaralanmaları: Akut ve kronik+ACL+menisküs+rotator cuff+SLAP+Bankart+labral yırtık+kıkırdak+meniscus+lateral ligament+ulnar collateral+stres kırığı+iliotibial bant+plantar fasit+Aşil tendinopati+pubalgi+bisbi+tinea+ergen sporcu+overuse+RED-S — relative energy deficiency in sport
- Ağrı Yönetimi: WHO ağrı merdiveni+akut+kronik (3+ ay)+nöropatik+nosiseptif+karma+karmaşık bölgesel ağrı sendromu (CRPS — Tip I+II)+fantom ağrı. Farmakolojik (NSAID+parasetamol+opioid+antidepresan — TCA+SNRI+SSRI+antikonvülzan — gabapentin+pregabalin+karbamazepin+lamotrigin+okskarbazepin+lakozamid+kannabinoid+lokal — kapsaisin+lidokain plasteri+TRV045+SCI ağrısı)+girişimsel (epidural+faset+sacroiliak+sempatik+stelat+selioak+lumbar plexus+miyofasiyal trigger point+RFA+pulse RF+kriyoneuroliz+SCS+intratekal pompa+cordotomi)+psikolojik (CBT+ACT+mindfulness+grup)+egzersiz+manuel+TENS+US+akupunktur
2. Stroke+Beyin Yaralanması Rehabilitasyonu
- Akut+Subakut Stroke: Erken mobilizasyon (24-72 saat)+ROM+aktif/aktif yardımlı/pasif+denge+oturum+ayağa kalkma+yürüyüş+kuvvet+nöromuskuler reedukasyon+CIMT (constraint-induced movement therapy)+sağlam taraf yasaklama+ayna terapisi+VR-eşliğinde+robotik (Lokomat+Hocoma+Bioservo)+FES (functional electrical stimulation)+TMS+tDCS
- Spastisite Yönetimi: Modifiye Ashworth Skala (MAS)+Tardieu+Gait. Oral (baklofen+tizanidin+dantrolen+benzodiazepin+gabapentin)+botulinum toksin (Tip A — Botox+Dysport+Xeomin+Tip B — Myobloc)+intratekal baklofen pompası (ITB)+selektif dorsal rizotomi (SDR — pediatrik)+kemik+yumuşak doku cerrahisi+ortez (ankle-foot orthosis — AFO+karbon fiber+plastik+metal+çift halkalı+Klenzak+stril)+seri alçılama
- Konuşma+Yutma: Afazi (Broca+Wernicke+global+iletim+anomik+transkortikal motor/sensoriyel)+disartri+apraxi+disfaji (FEES+VFSS+manometri+kıvam+postur+yutma terapisi+gastrostomi PEG)
- Kognitif Rehabilitasyon: Dikkat+bellek+yürütücü işlev+vizuoperseptüel+spatial. Kognitif rehabilitasyon terapisi (CRT)+nöropsikolojik test+ergoterapi
- Travmatik Beyin Yaralanması (TBI): Akut+subakut+kronik. Glasgow+Rancho Los Amigos kognitif evreleme+Glasgow Outcome Scale Extended (GOSE)+post-konkussion sendromu (PCS)+kronik travmatik ensefalopati (CTE)+post-travmatik amnezi (PTA)+post-travmatik epilepsi+spastisite+heterotopik ossifikasyon+santral fever+otonom disfonksiyon
3. Spinal Kord Yaralanması Rehabilitasyonu
- Sınıflama: ASIA (American Spinal Injury Association) — A (komplet)+B (sensoriyel)+C (motor < 3/5)+D (motor 3+/5)+E (normal). Tetraplji+paraplji+santral kord+anterior kord+posterior kord+Brown-Séquard+conus medullaris+cauda equina sendromu
- Akut+Subakut Yönetim: Spinal şok+nörojenik şok+autonomik disrefleksi+postural hipotansiyon+derin ven trombozu profilaksi+bası ülseri önleme+nörojenik mesane+barsak+nörojenik+spastisite+nöropatik ağrı+osteoporoz+heterotopik ossifikasyon+ısı düzensizliği+otonom disfonksiyon+depresyon+adapatasyon
- Cihaz+Mobilite: Tekerlekli sandalye (manuel+elektrik+sit-to-stand+stand+iBOT)+ekzoskeleton (ReWalk+Indego+Ekso+TWIICE+robot)+FES bisikleti+epidural elektriksel stim+iBM hibrit+nörostimülasyon+gen tedavisi (deneysel — SC03+Nervgen+epidural+optogenetik)
- Nörojenik Mesane+Barsak: Üroflowmetri+sistometri+ürodinami. Aralıklı kateterizasyon (CIC)+kondom kateter+suprapubik+külotton (penil)+mesane augmentasyonu+sfinkterotomi. Antikolinerjik (oksibutinin+tolterodin+darifenasin+solifenasin+fesoterodin+trospium+propiverin)+beta-3 (mirabegron+vibegron)+botoks (detrüsör+sfinkter)+sakral nörostim (Interstim)+barsak — diet+bowel program+laksatif (osmotik+stimülan)+antrasen+linaklotid+tegasereod+supozituar+enema+digital stimülasyon+anterograd kontinant enema (ACE)
4. Pediatrik Rehabilitasyon
- Serebral Palsi (CP): Spastik (hemipleji+dipleji+kuadripleji+ekstrapiramidal — diskinetik+atetoik+ataksik+karma). GMFCS (kaba motor sınıflama I-V)+MACS (manuel beceri)+CFCS (iletişim). Erken müdahale+motor terapi (NDT — Bobath+VOJTA+CIMT pediatrik+CO-OP+HABIT)+PT/OT/konuşma terapisi+ortez (AFO+KAFO+HKAFO)+seri alçılama+botulinum toksin (kas-spesifik)+ITB+SDR+kemik+yumuşak doku cerrahisi (gastrokalcaneal advancement+Achilles tendon lengthening+rectus transferleri+adduktor tenotomi+psoas+hamstring lengthening+derotasyonel femoral/tibial osteotomi+kalça+omurga)+akademik+psikososyal destek
- Doğumsal Anomaliler+Diğer Pediatrik: Spina bifida+myelomeningosel+osteogenezis imperfecta+artrogripoz multipleks+SMA+DMD+CMT+autism+ADHD+gelişimsel koordinasyon bozukluğu (DCD)+pediatrik travma+kanser+yanık rehabilitasyonu+brakiyal pleksus doğum yaralanması (Erb+Klumpke+karma)+tortikolis+kalça displazisi+ayak deformiteleri
- Pediatrik Spastisite: Modifiye Ashworth (MAS)+spastisite (Tardieu)+Gait. Oral baklofen+tizanidin+dantrolen+gabapentin+benzodiazepin+botulinum toksin (kas-spesifik+yıllık 2-4 kez)+ITB+SDR (selektif dorsal rizotomi)+kemik/yumuşak doku cerrahisi+ortez+seri alçılama+yoğun fizik tedavi (CIMT+HABIT+goal-directed)
5. EMG+Klinik Nörofizyoloji
- EMG (Elektromiyografi): İğne EMG (insertional+spontaneous+volunteer) — fibrilasyon potansiyelleri+pozitif keskin dalga+fasikülasyon+miyotonik deşarj+kompleks repetitif deşarj+motor unite eylem potansiyelleri (MUAP — amplitüd+süre+faz+polifazik+rekrütman+kısa süreli düşük amplitüd+uzun süreli yüksek amplitüd)+single fiber EMG (jitter+blok)+kantitatif EMG
- NCS (Sinir İleti Çalışmaları): Motor (CMAP — birleşik kas aksiyon potansiyeli) — amplitüd+süre+latans+ileti hızı+iletim bloğu+conduction block+ileti gecikmesi+geçici dispersion. Sensoriyel (SNAP — sensoriyel sinir aksiyon potansiyeli)+karma sinir+F-dalga+H-refleks+blink refleks+repetitive sinir uyarımı (RNS — myastenia gravis için)
- SSEP+MEP+VEP+BAEP: Somatosensoriyel uyarılmış+motor uyarılmış (TMS)+vizüel+brainstem auditory uyarılmış. Cerrahi nöromonitörizasyon+spinal kord+brainstem+kortikal yolu değerlendirme
- Otonom Test+QSART+Tilt+HRV: Otonom disfonksiyon+ortostatik hipotansiyon+POTS+nöropati+diabetik+amiloid+familyal otonomik nöropati+Parkinson
- Hastalık Bazlı Yorumlama: Periferik nöropati (aksonal+demielinizan+karma+motor+sensoriyel+sensoriyomotor+otonom)+radikülopati+mononöropati (karpal tünel+kübital+peronöl+tibial)+pleksopati (brakiyal+lumbar)+motor nöron hastalığı (ALS+SMA+post-polio)+nöromüsküler bileşke (myastenia gravis+LEMS+botulizm+kongenital)+myopati (inflammatuar+distrofik+endokrin+kanal+kongenital+miyotonik+metabolik+toksik)
💼 FTR Kariyer Yolu
| Yol | Avantaj | Gelir (2026) |
|---|---|---|
| Devlet Hastanesi | Yüksek poliklinik+düzenli+kıdem+performans | Uzman tabip temel net yaklaşık 103.250 TL (döner sermaye hariç) |
| Üniversite Akademisyen | Dr. Öğr. Üyesi/Doç./Prof.+yayın+EMG+girişim+ders | Temel net: Dr. öğr. üyesi yaklaşık 104.350, doçent yaklaşık 106.200, profesör yaklaşık 129.400 TL (döner sermaye ayrıca) |
| Özel Hastane | Polikliniği+rehabilitasyon+brand | Kuruma ve çalışma modeline göre değişir |
| Özel Poliklinik+Girişimsel | Spinal enjeksiyon+RFA+ozon+PRP+EMG+yüksek volüm | Hasta sayısına ve çalışma modeline göre değişir |
| Spor Hekimliği Merkezi | Profesyonel sporcular+takım+akademik+brand | Kuruma ve çalışma modeline göre değişir |
📚 FTR TUS Hazırlık Kaynakları
- Klinik Bilimler: Braddom's Physical Medicine and Rehabilitation (6. baskı, 2020) — altın standart 1500+ sayfa
- Türkçe Referans: Türk FTR Derneği (TFTRD) Klinik Pratik+Kılavuz
- DeLisa's Physical Medicine and Rehabilitation: 5. baskı (2010) — kapsamlı 4. cilt referans
- Cuccurullo Physical Medicine and Rehabilitation Board Review: 4. baskı — ABD board hazırlık
- UpToDate Physical Medicine and Rehabilitation: Klinik karar destek
- TUS Soru Bankaları: Klinik bilimler ve temel bilim soruları, son yılların FTR soru dağılımı
❓ TUS FTR SSS
FTR kaç yıl uzmanlık eğitimidir?
FTR 4 yıl sürer (ÖSYM 2026 TUS kılavuzu Tablo 7). Kanuna göre FTR uzmanları Algoloji (2 yıl) ve Romatoloji (3 yıl) yan dallarına YDUS ile başvurabilir. Spor Hekimliği yan dal değil, TUS ile girilen 4 yıllık ayrı bir ana daldır (FTR ve Ortopedi uzmanları için kanunda 2 yıl). Pediatrik, geriatrik, spinal kord, stroke, kanser, lenfödem, ortez/protez, EMG ve girişimsel alanlar resmî yan dal değil, uzmanlık sonrası kurs, sertifika ve yurt dışı fellowship ile gelişen ilgi alanlarıdır.
FTR kaç puan ile tutulur?
2026/1'de programların taban puanlarının ortalaması 67,55 oldu; FTR bu ortalamaya göre 41 ana dal arasında 7. sırada. Yerleşen adayların puanları 53,33 ile 73,18 arasında değişti; taban puan programa ve kuruma göre belirgin farklılaşır. Güncel değerler için TUS FTR taban puanları sayfasına ve ÖSYM yerleştirme sonuçlarına bakın.
FTR uzmanı maaşı 2026 ne kadar?
Kamuda uzman tabip temel net maaşı Temmuz 2026'da yaklaşık 103.250 TL'dir (bekâr, döner sermaye hariç). Üzerine taban ek ödeme (net 39.901-56.739 TL, vergi dilimine göre) ve nöbet ücreti (saat başına 250,17 TL) eklenir; kamuda hekim maaşı branştan bağımsızdır. Özel hastane, özel poliklinik ve spor hekimliği merkezi gibi çalışma modellerinde gelir kuruma, hasta sayısına ve sözleşmeye göre çok değişir, tek bir aralık vermek yanıltıcı olur.
FTR nöbet yoğunluğu nasıl?
Düşük — diğer cerrahi+dahili dallardan az. Nöbet sıklığı kuruma ve döneme göre değişir; gece akut bel ağrısı+akut servikal+akut spinal kord+stroke akut rehabilitasyon. Düzenli iş saatleri+poliklinik ağırlıklı bir tıbbi alan.
FTR niçin popüler oluyor?
2026/1'de FTR programlarının taban puan ortalaması 67,55 oldu ve dal 41 ana dal arasında 7. sırada yer aldı. Öne çıkan nedenler: (1) Düzenli iş saatleri+düşük nöbet+yaşam kalitesi (2) Girişimsel ağrı yönetimi+spinal enjeksiyon+ortez/protez gibi uygulama alanları (3) Spor hekimliği+regeneratif tıp (PRP+stem cell) ilgisi (4) Yaşlanan nüfus+kronik hastalık+stroke+TBI rehabilitasyon talebinin artması. Bu kombinasyon TUS'ta FTR'ye ilgiyi yükseltiyor.
FTR vs Algoloji vs Spor Hekimliği farkı?
Profil farklı. FTR — geniş yelpaze (kas-iskelet+nöro+pediatrik+geriatrik+rehab+EMG+girişim+ortez). Algoloji — sadece ağrı yönetimi+girişimsel ağrı odaklı (FTR, Anesteziyoloji ve Nöroloji uzmanlarının girdiği 2 yıllık resmî yan dal). Spor Hekimliği — sporcular+akut+kronik spor yaralanmaları+rehabilitasyon+performans+ergojenik+anti-doping+takım hekimi (yan dal değil, TUS ile girilen 4 yıllık ayrı bir ana dal; FTR ve Ortopedi uzmanları için kanunda 2 yıl). FTR temel altyapı sağlar, alt-uzmanlaşmalar genişletir.
⚠️ Sağlık Bilgisi Uyarısı (YMYL)
Bu rehber TUS sınav hazırlığı + uzmanlık kariyer rehberi amaçlıdır; klinik tedavi+ilaç dozajı+hasta bakımı+reçete+tanı tavsiyesi niteliği taşımaz. Klinik uygulamada AAPM&R+ESPRM+TFTRD+Braddom+DeLisa+Cuccurullo güncel kılavuzları, Türkiye Farmakopesi, TİTCK onaylı prospektüs+yetkili FTR uzmanı onayı esas alınır. Sınav bilgileri için ÖSYM resmi kılavuzunu doğrulayın.
