📅 Son Güncelleme: 20 Nisan 2026 | Türkiye Farmakopesi + TİTCK ruhsatlı ilaç listesi + TEB yayınları + Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı eczacılık terminoloji rehberi.
📋 Hızlı Bakış
- Sınav: STS Eczacılık
- Konu: Türkçe Eczacılık Terminolojisi Rehberi: Yurt Dışı Mezunu için Komple Pillar 2026
- Düzenleyici Kurum: ÖSYM (resmi sınavlar) / ilgili kurum
- 2026 Hazırlık: Düzenli çalışma + geçmiş yıl soruları + deneme sınavları
- Resmi Kaynak: osym.gov.tr — yıllık güncel kılavuz
- Okuma Süresi: 16+ dakika
Yurt dışında eczacılık okuyan bir Türk öğrenci için STS Eczacılık hazırlığının en büyük engellerinden biri Türkçe eczacılık terminolojisidir. Polonya, Macaristan, Ukrayna veya Bulgaristan'da İngilizce/Lehçe/Macarca/Rusça eğitim alan adaylar farmakoloji, farmasötik kimya, klinik eczacılık temellerinin Türkçe karşılıklarını sıfırdan öğrenmelidir.
Bu pillar rehber, Türkçe eczacılık terminolojisini sistematik olarak ele alır: 4 ana bölüm + reçete dili + ticari ilaç isimleri + galenik preparatlar.
1. Neden Önemli?
- STS Eczacılık Türkçe dilinde yapılır. Sınav sorularındaki tıbbi/farmasötik terimler Türkçe — İngilizce karşılıkları bilmek yetmez.
- Reçete okuma pratiği: Türkiye reçetelerinde kısaltmalar + galenik + dozaj Türkçe
- Hasta iletişimi: Hastayla Türkçe konuşarak etkili farmasötik bakım
- TİTCK + TEB + SGK mevzuatı: Türkçe dilinde, teknik terminolojiyle
- EUS köprüsü: Akademik hedefiniz varsa EUS'ta da Türkçe terminoloji kritik
2. Dört Ana Bölüm — Terminoloji Haritası
💊 Farmakoloji Terminolojisi
İlaçların etki mekanizmaları, farmakokinetik, farmakodinamik, reseptör etkileşimleri. Temel terimler:
- Agonist / Antagonist — reseptör etkinliği
- AUC (Area Under Curve / Eğri Altındaki Alan) — maruziyet
- Cmax / Tmax / t1/2 — farmakokinetik parametreler
- Biyoyararlanım (Bioavailability, F) — sistemik dolaşıma ulaşan oran
- Klirens (Clearance, CL) — temizlenme
- Dağılım Hacmi (Volume of Distribution, Vd) — dokuya geçiş
- İlk Geçiş Metabolizması (First-pass) — karaciğer etkisi
- CYP450 — sitokrom P450 enzim ailesi
- Terapötik İndeks — güvenlik aralığı
- Prodrug — aktif metabolite dönüşen ilaç
Detay + kelime kartları: Farmakoloji Kelime Kartları (Leitner sistemi)
🧪 Farmasötik Kimya Terminolojisi
İlaç molekülü tasarımı, yapı-etki ilişkileri, stereokimya:
- SAR (Structure-Activity Relationship) — yapı-etki ilişkisi
- QSAR — nicel yapı-etki
- CADD — bilgisayar destekli ilaç tasarımı
- Enantiyomer — ayna görüntü izomer çifti
- Stereokimya — 3D yapı
- Farmakofor — aktivite için kritik 3D özellik seti
- Biyoizostere — benzer biyolojik etki farklı yapı
- β-Laktam halkası — penisilin/sefalosporin temel
- Glikozit bağı — kardiyak glikozit yapısı
Detay: Farmasötik Kimya Kelime Kartları
⚗️ Farmasötik Teknoloji Terminolojisi
İlaç formülasyonu + dozaj formları + üretim süreçleri:
- Tablet / Kapsül / Enjeksiyon — katı + sıvı dozaj formları
- Süspansiyon / Emülsiyon — disperse sistemler
- Koliform / Suppozituvar / Krem / Jel — özel formülasyonlar
- GMP (Good Manufacturing Practice) — iyi üretim uygulamaları
- Kontrollü salım (Controlled Release) — SR, ER, MR
- Hedefli taşıyıcı sistemler (Drug Delivery Systems)
- Biyoeşdeğerlik — jenerik ilaç karşılaştırma
- Stabilite testleri — raf ömrü
Detay: Farmasötik Teknoloji Kelime Kartları
🏥 Klinik Eczacılık Terminolojisi
Hasta merkezli farmasötik bakım, ilaç uyumu, farmakoterapötik danışmanlık:
- Farmasötik bakım (Pharmaceutical Care)
- İlaç uyumu (Adherence / Compliance)
- TDM (Therapeutic Drug Monitoring) — ilaç düzey takibi
- İlaç etkileşimleri (Drug-Drug Interaction, DDI)
- Advers etki (Adverse Drug Reaction, ADR)
- Farmakovijilans (Pharmacovigilance)
- MTM (Medication Therapy Management)
- Polifarmasi — çoklu ilaç kullanımı (özellikle yaşlı)
- Off-label kullanım — endikasyon dışı
Detay: Klinik Eczacılık Kelime Kartları
3. Türkçe Reçete Dili + Kısaltmalar
Türkiye reçetelerinde yaygın kısaltmalar ve Türkçe ifadeler:
| Kısaltma | Latince/İngilizce | Türkçe Anlam |
|---|---|---|
| qd / od | quaque die / once daily | günde 1 kez |
| bid | bis in die | günde 2 kez |
| tid | ter in die | günde 3 kez |
| qid | quater in die | günde 4 kez |
| prn | pro re nata | gerektiğinde |
| ac | ante cibum | yemeklerden önce |
| pc | post cibum | yemeklerden sonra |
| hs | hora somni | yatmadan önce |
| po | per os | ağızdan (oral) |
| IV / IM / SC | intravenöz / intramüsküler / subkütan | damar içi / kas içi / deri altı |
| supp | suppositorium | fitil |
| tab / kap | tablet / capsule | tablet / kapsül |
Türkçe reçete tipik yazımı: "1 x 1 tab, pc, 10 gün" — günde 1 kez 1 tablet, yemeklerden sonra, 10 gün süreyle.
4. Türkiye'de Kullanılan Ticari İlaç İsimleri
Yurt dışında tanıdığınız ticari markalar Türkiye pazarında farklı isimlerle olabilir. Örnekler:
| Etken Madde | Türkiye Markası | Avrupa/ABD Markası |
|---|---|---|
| Parasetamol | Parol, Minoset, Tamol | Panadol (UK), Tylenol (ABD), Doliprane (FR) |
| İbuprofen | Brufen, İbufen, Nurofen | Advil, Motrin |
| Deksketoprofen | Arveles, Deksalgin | Ketesse (Avrupa) |
| Amoksisilin + Klavulanat | Amoklavin, Klamoks, Klavunat | Augmentin |
| Omeprazol | Losec, Omezol, Lomac | Prilosec (ABD) |
| Atorvastatin | Lipitor, Atorel, Ator | Lipitor (ABD) |
| Metformin | Glucophage, Gluformin, Metfull | Glucophage |
| Levotiroksin | Euthyrox, Tefor, Levotiron | Synthroid (ABD) |
| Salbutamol | Ventolin | Ventolin (global) |
Tam liste için TİTCK ruhsatlı ilaçlar veritabanı: titck.gov.tr. Rehber Panda gelişmekte olan "Türkiye İlaç İsimleri" interaktif veritabanı yurt dışı mezunu için eşsiz kaynak.
5. Galenik Preparatlar — Türkiye'de Hâlâ Aktif
Birçok Batı Avrupa ülkesinde galenik preparatlar azalırken Türkiye eczanelerinde hâlâ günlük pratik. Temel terimler:
- Infusion (İnfüzyon): Sıcak suda bekletme (papatya çayı)
- Dekoksiyon: Kaynama ile ekstrakte (ağaç kabuğu)
- Tinktür: Alkol bazlı bitkisel çözelti
- Ekstraksiyon: Aktif bileşen çıkarma
- Merhem (Unguentum): Yarı katı topikal preparat
- Krem: Su-yağ emülsiyonu
- Jel: Yarı katı yapı, su bazlı
- Pastil (Pastille): Ağızda eriyen katı form
- Şurup: Şekerli çözelti
- Süspansiyon: Katı partikül sıvıda dispersiyon
- Supozituvar (Suppozituvar): Rektal fitil
- Ovül: Vajinal preparatlar
6. Rehber Panda İnteraktif Sözlük
Rehber Panda'nın Türkçe Eczacılık Terminolojisi Sözlüğü:
- 50+ terim, 4 alan (farmakoloji, farmasötik kimya, farmasötik teknoloji, klinik eczacılık)
- Türkçe + İngilizce + örnek kullanım
- Zorluk seviyesi filtresi (1-3)
- Alan bazlı arama + filtreleme
- Leitner kelime kartlarıyla pratik
- Tamamen ücretsiz, kayıt gerekmez
7. Türkçe Terminoloji Öğrenme Stratejisi
- Günlük 30 dk adanmış zaman: 3-6 ay sonunda 300+ terim
- Leitner sistemi: Spaced repetition ile uzun süreli hafıza
- Alan önceliklendirme: STS öncesi farmakoloji + farmasötik kimya ağırlıklı
- Reçete okuma pratiği: Türk reçetelerinden örnekler (anonimleştirilmiş)
- Türk eczacılık ders kitapları: Temel bilimler Türkçe kaynaklarını inceleme
- YouTube + podcast: Türk eczacılık kanalları (eczacı vlog, farmasötik dersler)
- Topluluk desteği: Türk + yurt dışı mezunu eczacı toplulukları (dayanışma + sorular)
8. STS Eczacılık Sınav Odaklı Hazırlık
STS Eczacılık'ta en sık geçen terminoloji konuları:
- Farmakokinetik parametreler + formüller (AUC, CL, Vd, t1/2)
- Farmakodinamik + reseptör etkileşimleri
- İlaç metabolizması (Faz I + Faz II, CYP450)
- Farmasötik teknoloji dozaj formları + kontrollü salım
- Farmasötik kimya SAR + stereokimya
- Farmakognozi bitkisel aktif maddeler
- Klinik eczacılık uyum + farmakovijilans
- Eczacılık deontolojisi (Türkiye meslek etiği)
Sonuç: Terminoloji Stratejik Yatırım
Türkçe eczacılık terminolojisini öğrenmek:
- STS Eczacılık başarısı için zorunlu
- Türkiye eczacılık pratiğine adaptasyonun temeli
- Hastayla etkili iletişim + mesleki güvenilirlik
- EUS + akademik kariyer için kritik
- Rehber Panda kaynakları (sözlük + kelime kartları + bloglar) tamamen ücretsiz
İlgili: İnteraktif Eczacılık Sözlüğü · STS Eczacılık Ana Rehberi · STS + EUS Funnel
⚠️ Bilgilendirme: Bu rehber akademik hazırlık amaçlıdır; klinik tedavi, ilaç dozajı, hasta bakımı önerisi niteliği taşımaz. Kesin ilaç bilgisi için Türkiye Farmakopesi + TİTCK onaylı prospektüs + yetkili hekim/uzman eczacı. Son güncelleme: 2026-04-20.
❓ Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
STS Eczacılık hazırlığı için ne kadar süre yeterli?
STS Eczacılık hazırlığı için tipik olarak 6-12 aylık düzenli çalışma önerilir. Düzenli soru çözümü, geçmiş yıllar deneme sınavları ve son 2-3 ay yoğunlaştırılmış tekrar verimli sonuç verir.
STS Eczacılık sınavında yanlış cezası var mı?
2018 sonrası ÖSYM'nin çoğu sınavında yanlış cezası kaldırılmıştır — sadece doğrular puanlanır. LGS+MSÜ gibi MEB sınavlarında yanlış cezası devam edebilir. Resmi kılavuza bakılmalı.
Geçmiş yıl soruları çözmek faydalı mı?
Evet, geçmiş yıl soruları en değerli kaynaklardan biridir. Soru tipleri+sıkça gelen konular+tuzakların öğrenilmesinde 5+ yıl geçmiş soru çözümü idealdir. ÖSYM resmi sayfasında ücretsiz erişim var.
Online kaynaklar yeterli mi?
Online kaynaklar (EBA, Khan Academy, YouTube hazırlık kanalları) ücretsiz+geniş kapsamlı içerik sunar. Ancak yapılandırılmış soru bankası+düzenli deneme sınavı+geri bildirim için bir kaynak/koçluk programı eklemek başarıyı artırır.
Sınav günü stratejisi nedir?
Sınav öncesi yeterli uyku (7-9 saat), hafif kahvaltı (kompleks karbonhidrat+protein), erken merkeze ulaşım (1+ saat öncesi), belge kontrolü (kimlik+sınav giriş belgesi+kalem). Süre yönetimi: zor soruda takılma, geri dön. Yanlış cezası yoksa boş bırakma.
⚖️ Disclaimer
Bu içerik akademik+sağlık sınav hazırlığı amaçlı bilgilendirme rehberidir; klinik tedavi, ilaç dozajı veya tanı tavsiyesi niteliği taşımaz. Klinik uygulamada güncel kılavuzlar ve yetkili hekim onayı esas alınmalıdır. Sınav bilgileri için ÖSYM resmi kılavuzunu doğrulayın.