Son Güncelleme: 4 Ekim 2026 | TCMB UY çıkmış sorular ve Merkez Bankası alan çalışma rehberi.
Düzeltme notu (13 Eylül 2026): Bu içerikte daha önce "ÖSYM/AİS" referansı, "100 soru/150 dk" sabit formatı, konu bazlı "yıl sıklığı" yüzdeleri (TCMB geçmiş sorularını topluca yayımlamaz, bu yüzden bu yüzdeler teyit edilemez), "4 yanlış 1 doğruyu götürür" ifadesi ve TCMB personeli için TL maaş rakamları yer alıyordu; içerik 2026 Uzman Yardımcısı İlanı'na göre düzeltildi.
İlgili İçerikler: TCMB UY Rehberi | Hazine UY Trend | BDDK UY Trend
TCMB Uzman Yardımcılığı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın para politikası, araştırma, ödeme sistemleri ve uluslararası ilişkiler birimlerinde uzman yardımcısı olarak çalışacak adaylar için yazılı + mülakat sınavıdır. Türkiye'nin en prestijli ve en rekabetçi finansal kariyerlerinden biri kabul edilir. 2026 ilanına göre KPSSP1 ≥ 80 (veya ALES Sayısal ≥ 80, GRE ≥ 156, GMAT ≥ 545) + YDS/e-YDS ≥ 70 veya e-TEP ≥ 58 veya TOEFL iBT ≥ 84 İngilizce şartı aranıyor. TCMB resmî bir ücret tutarı yayımlamadığı için maaş konusunda rakam vermiyoruz.
TCMB UY Sınav Süreci (2026 İlanı)
| Aşama | İçerik |
|---|---|
| 1. Başvuru koşulları | KPSSP1 ≥ 80 veya ALES Sayısal ≥ 80 veya GRE ≥ 156 veya GMAT ≥ 545 + YDS/e-YDS ≥ 70 veya e-TEP ≥ 58 veya TOEFL iBT ≥ 84 (01.01.2025 sonrası) + 01.01.1991 sonrası doğum |
| 2. Yazılı meslek sınavı (14-15 Kasım 2026) | Klasik (açık uçlu), seçilen dört gruptan birine göre: İktisat, İstatistik, İşletme veya Hukuk grubu (konu ağırlıkları aşağıdaki tabloda) |
| 3. Kişilik envanteri (27-29 Kasım 2026) | Çevrim içi, mülakat öncesi |
| 4. Komisyon mülakatı (7-18 Aralık 2026) | Güncel ekonomik konular ve mesleğin gerektirdiği konulara hâkimiyet |
| 5. Çalışma yeri | Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (İstanbul) — 2026 ilanına göre |
| Grup | Yazılı konuları (ağırlık) | Yazılıya çağrılan | Mülakata çağrılan | Alınacak |
|---|---|---|---|---|
| 1 | İktisat %40, Finans %30, Para-Banka %30 | 60 | 20 | 5 |
| 2 | İstatistik %40, Finans %30, Para-Banka %30 | 36 | 12 | 3 |
| 3 | İşletme %40, Muhasebe %40, Maliye %20 | 72 | 24 | 6 |
| 4 | Hukuk %80, Para-Banka %20 | 24 | 8 | 2 |
TCMB, ÖSYM'nin aksine geçmiş sınav sorularını topluca ve resmî bir sayfada yayımlamaz; bu yüzden aşağıdaki tablolarda yıllara göre soru sıklığı ya da yüzde verilmiyor. Tablolar, 2026 ilanındaki resmî grup ağırlıklarını ve akademik iktisat/ekonometri müfredatındaki başlıkları temel alan niteliksel bir çalışma önceliği önerisidir.
1. Yazılı Sınav Hazırlığında Öne Çıkan Konu Başlıkları
İktisat + Makroekonomi (İktisat Grubunda %40)
| Konu | Çalışma Notu |
|---|---|
| Makro Modeller (IS-LM, AD-AS, DSGE) | Modeli kurup varsayımlarıyla birlikte yorumlamayı çalışın |
| Para Politikası (Enflasyon hedeflemesi, Faiz koridoru) | Mekanizmayı ve etkinlik tartışmasını anlatabilecek düzeye gelin; Para-Banka başlığıyla bağlantılıdır |
| Phillips Eğrisi + NAIRU | Modeli eleştirileriyle birlikte öğrenin |
| Reel İş Çevrim Teorisi (RBC) | Modeli ve eleştirisini birlikte çalışın |
| Endojen Büyüme Modelleri | Romer, Solow ve Lucas modellerinin farkını karşılaştırmalı çalışın |
| Uluslararası Finans (Mundell-Fleming) | Sermaye hareketleri ve kur rejimi bağlantısıyla çalışın |
Finans + Para-Banka (İktisat ve İstatistik Gruplarında %30'ar)
| Konu | Çalışma Notu |
|---|---|
| Para Talebi Teorileri (Klasik, Keynesyen, Friedman) | Teoriler arasındaki farkı karşılaştırmalı çalışın |
| Para Çarpanı + Yüksek Güçlü Para | Hesaplama ve mekanizmayı birlikte çalışın |
| Faiz Yapısı (Vade primi, Beklenti hipotezi) | Kavramsal çerçeveyi örneklerle pekiştirin |
| Döviz Piyasası + Kur Rejimleri | Kur rejimlerinin avantaj ve dezavantajlarını karşılaştırın |
| Ödemeler Dengesi + Cari Açık | Türkiye örneğiyle bağlantı kurarak çalışın |
İstatistik + Ekonometri (İstatistik Grubunda %40)
İlanda bu başlık "İstatistik" olarak geçiyor; alt konular ilan metninde ayrıca sayılmıyor. Aşağıdaki başlıklar, bu alanda çalışırken makul bir çerçeve sunan genel müfredat konularıdır.
| Konu | Çalışma Notu |
|---|---|
| OLS + Hipotez testi (t, F) | Varsayımları ve sonuç yorumunu birlikte çalışın |
| Heteroskedastisite + Otokorelasyon | Tespit ve düzeltme yöntemlerini öğrenin |
| Zaman Serileri (ARMA, ARIMA, GARCH) | Model seçimi ve yorum mantığına odaklanın |
| Eşbütünleşme + Vektör Otoregresyon (VAR) | Kavramsal mantığı sözlü ve yazılı anlatabilin |
| Olasılık + Dağılımlar | Temel olarak sağlam kurun; üstteki başlıklar buna dayanır |
2. TCMB Komisyon Mülakatına Hazırlık (En Zorlu Aşama)
İlan metnine göre komisyon mülakatında "güncel ekonomik konular ile mesleğin gerektirdiği konulara hâkimiyet" değerlendiriliyor; ayrıca puanlanan sabit bir "İngilizce mülakat bölümü" ilan metninde tanımlanmıyor (İngilizce yeterliği başvuru aşamasında belgeyle kanıtlanıyor). Aşağıdaki başlıklar resmî bir soru listesi değil, hazırlıkta faydalı olabilecek örnek konulardır:
| Hazırlık Konusu | Not |
|---|---|
| Para politikası kurulu kararı yorumu | Son PPK kararlarını takip etmek faydalı olabilir |
| Akademik düzeyde tartışma | "DSGE modelinin Türkiye'ye uygunluğu" tarzı sorulara hazırlıklı olmak |
| Ekonometrik bilgi | Model mantığını sözlü açıklayabilme |
| Uluslararası ekonomi gündemi | Büyük merkez bankalarının güncel politikaları |
| TCMB raporları | Enflasyon Raporu + Para Politikası Raporu güncel sayıları |
TCMB UY 6-10 Aylık Hazırlık Planı
| Hafta | Hedef | Saat/Gün |
|---|---|---|
| 1-4 | KPSSP1/ALES Sayısal baraj + İngilizce YDS 70+ doğrulama | 5-6 saat |
| 5-12 | İleri Makro (Romer, Walsh, Galí kitapları) | 7-8 saat |
| 13-20 | Para Politikası + Para-Banka derinleştirme (Mishkin + Walsh) | 7 saat |
| 21-28 | Ekonometri pratik (Greene + Wooldridge + R/Stata) | 7 saat |
| 29-36 | İngilizce ekonomi makaleleri (NBER, IMF, Fed working papers) | 4-5 saat (sürekli) |
| 37-40 | Yazılı deneme + TCMB Enflasyon Raporu derinleştirme | 8 saat |
| 41-44 | Mülakat hazırlık + İngilizce konuşma + akademik tartışma | 6 saat |
TCMB Maaş ve Kariyer
TCMB resmî bir ücret tutarı yayımlamadığı için rakam vermiyoruz. TCMB, 1211 sayılı Kanun'a tabi özel statülü bir kuruluştur; ücret skalası genel memur maaş sisteminden ayrıdır ve kamu ortalamasının üzerinde kabul edilir, ancak kesin rakamlar yalnızca işe alım sürecinde kurum tarafından paylaşılır.
- Kariyer basamakları: Uzman Yardımcısı → (yeterlik değerlendirmesi) → Uzman → Kıdemli Uzman → Başuzman (ilan metnine göre)
- Yurt dışı fırsatlar: TCMB, IMF ve BIS gibi kurumlarla çalışma fırsatı sunan bir kurumdur; bunun için ilan metninde belirli bir deneyim yılı belirtilmemiştir
SSS
TCMB UY için hangi bölüm idealdir?
İktisat + işletme + finans + ekonometri + matematik + istatistik + endüstri mühendisliği mezunları. Akademik kimlik (yüksek lisans + doktora niyeti) avantaj sağlar. Bilgisayar mühendisliği mezunları için TCMB'nin ayrı Bilişim Uzman Yardımcısı ilanı (9 kişi, başvuru 15 Ekim-16 Kasım 2026) var; bu ilan KPSS istemiyor.
TCMB UY hazırlığı kaç ay sürer?
KPSS/ALES sonrası 8-12 ay yoğun hazırlık önerilir. İleri Makro + Para-Banka + Ekonometri üçlüsü tek başına 4-5 ay sürer. İngilizce konuşma sürekli pratik gerektirir.
KPSSP1 mi ALES Sayısal mı?
2026 ilanına göre ikisi de kabul edilir; ayrıca GRE Sayısal ≥ 156 veya GMAT ≥ 545 de alternatif olarak geçerlidir (01.01.2025 sonrası sınavlardan). Hangisinin size daha uygun olduğu mevcut puanınıza bağlıdır; güncel ilanı mutlaka kontrol edin.
İngilizce ne seviyede olmalı?
2026 ilanına göre YDS/e-YDS ≥ 70 veya e-TEP ≥ 58 veya TOEFL iBT ≥ 84 (01.01.2025 sonrası) baraj zorunlu. İngilizce ayrıca görev sürecinde ve olası uluslararası kurum çalışmalarında da önemlidir.
TCMB UY mü Hazine UY mü?
TCMB bağımsız merkez bankası — para politikası ve akademik araştırma odaklı; KPSSP1/ALES/GRE/GMAT alternatifi ve İngilizce zorunludur. Hazine UY bakanlık altında — politika koordinasyonu + uluslararası ilişkiler odaklıdır. İkisi de kendi puan türü ve şartlarına sahiptir; TCMB maaşının Hazine'den "daha yüksek" olduğu resmî olarak doğrulanamaz, bu yüzden bu karşılaştırmayı yapmıyoruz.
TCMB UY için en iyi kaynak hangisi?
Romer "Advanced Macroeconomics", Walsh "Monetary Theory and Policy", Mishkin "Money, Banking and Financial Markets", Greene/Wooldridge "Econometric Analysis", TCMB Enflasyon Raporu + Para Politikası Raporu (tcmb.gov.tr), NBER + IMF working papers.
TCMB'de ayrı bir bilişim (BT) kadrosu var mı?
2026 Uzman Yardımcısı ilanında ayrı bir "BT" grubu yer almıyor; kabul edilen ~35 lisans programı arasında Yapay Zekâ Mühendisliği, Yapay Zekâ ve Veri Mühendisliği, Yönetim Bilişim Sistemleri gibi teknik alanlar da bulunuyor. Geçmiş bazı ilanlarda ayrı bilişim kadroları açılmıştı; güncel yılın ilanını mutlaka kontrol edin.
TCMB Uzmanı yurt dışı görev şansı?
TCMB, IMF, BIS, ECB gibi kurumlarla çalışma ve yurt dışı görev fırsatı sunan bir kurumdur; bu genelde kariyerin ilerleyen bir aşamasında söz konusu olur. İlan metninde bunun için belirli bir deneyim yılı veya ek tazminat tutarı belirtilmediği için kesin rakam vermiyoruz.
Sonuç
TCMB UY Türkiye'nin en akademik A grubu sınavlarından biridir. Çoklu puan alternatifi (KPSS/ALES/GRE/GMAT) + zorunlu İngilizce + klasik yazılı sınav + komisyon mülakatı ile 8-12 ay hazırlık gerektirir. Uzman Yardımcılığı Karar Aracı ile size en uygun A grubu sınavını belirleyin.
📝 Adım Adım Hazırlık Rehberi
-
1
Sınav Yapısını Tanı
TCMB UY sınavını ÖSYM değil TCMB'nin kendisi yapar; insankaynaklari.tcmb.gov.tr'deki güncel ilanı indir, seçeceğin grubu ve konu ağırlıklarını öğren.
-
2
Ulaşabildiğin Kaynaklarla Konu Ağırlığını Tespit Et
TCMB, ÖSYM'den farklı olarak sorularını topluca yayımlamaz. İlan metnindeki grup/ağırlık tablosuna göre çalışma önceliğini belirle ve zayıf alanlarını tespit et.
-
3
Realistik Çalışma Programı Kur
Günlük 4-6 saat (yoğun dönem 8 saat), haftalık 6 gün, dinlenme + tekrar günleri dahil olacak şekilde plan oluştur.
-
4
Kaynak Setini Sınırla
Konu anlatım kitabı (1 ana kaynak), alıştırma ve soru seti (1-2 kitap) ve kendi kuracağın klasik denemeler — daha fazlası odak dağıtır.
-
5
Konu Tekrar Sistemi Kur
Spaced repetition (1 gün → 3 gün → 1 hafta → 1 ay tekrar). Yanlış yapılan soruları "yanlış defteri"ne kaydet, haftalık tekrar et.
-
6
Deneme Sınavı Disiplini
Son 2 ay haftada 2-3 kez, seçtiğin grubun konularından kendi kurduğun klasik deneme (zamanlı ve sınav koşullarında). Sonra detaylı analiz: hangi konuda cevabın eksik ya da yüzeysel kaldı?
-
7
Sınav Günü Stratejisi
Önceki gece erken yat, sabah hafif kahvaltı, sınav merkezine 1 saat erken git. Önce kolay sorular, sonra zor — zaman yönetimi kritik.
📚 Temel Tanımlar ve Kavramlar
❓ Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
TCMB UY hazırlığı için ne kadar süre yeterli?
TCMB UY için tipik olarak 8-12 aylık düzenli çalışma önerilir. Makroekonomi, ekonometri ve para-banka derinliği gerektirdiği için diğer A grubu sınavlarına göre daha uzun bir hazırlık süresi gerçekçidir.
Geçmiş yıl soruları çözmek faydalı mı?
TCMB, ÖSYM'nin aksine sınav sorularını topluca ve resmî bir sayfada yayımlamaz; soru tipi ve format yıldan yıla değişebilir. "TCMB UY denemesi" adıyla paylaşılan materyallerin çoğu teyitsizdir veya genel KPSS A grubu denemesidir.
Online kaynaklar yeterli mi?
TCMB'nin kendi yayınları (Enflasyon Raporu, Finansal İstikrar Raporu, tcmb.gov.tr) ücretsiz ve değerlidir. Yapılandırılmış bir çalışma planı ve düzenli tekrar için ek bir kaynak/koçluk programı eklemek faydalı olabilir.
