Son Güncelleme: Ekim 2026 | Bu içerik ÖSYM ve HSK güncel verileriyle hazırlanmıştır.
İlgili İçerikler: İYÖS Rehberi | İYÖS Koçluk | HMGS Rehberi | HMGS Koçluk
Hukuk fakültesi dışındaki fakülte (SBF, İİBF, İktisat, Maliye, Kamu Yönetimi) mezunlarının idari yargı hâkimliğine giden birincil yolu İYÖS (İdari Yargı Ön Sınavı)'dır. (Hukuk fakültesi mezunları idari yargıya İYÖS'le değil HMGS üzerinden ilerler.) Aynı hukuk dışı mezunlar, kamu kariyeri için KPSS ile de uzman, müfettiş, kaymakam gibi pozisyonlara başvurabilir. Bu iki sınav birbirinden çok farklı kariyer kapılarını açar.
Bu rehberde İYÖS ve KPSS'yi tüm boyutlarıyla karşılaştırıyor, idari yargıdaki kariyer basamaklarını analiz ediyor ve hangi sınavın size uygun olduğunu belirlemenize yardımcı oluyoruz.
İYÖS vs KPSS: Genel Karşılaştırma Tablosu
| Kriter | İYÖS | KPSS (A Grubu) |
|---|---|---|
| Tam adı | İdari Yargı Ön Sınavı | Kamu Personel Seçme Sınavı |
| Düzenleyen kurum | ÖSYM (Adalet Bakanlığı adına) | ÖSYM |
| Hedef kariyer | İdari yargı hâkim yardımcılığı | Kamu kurum/kuruluşlarında uzman, müfettiş, kaymakam vb. |
| Diploma şartı | Hukuk fakültesi dışı ilgili lisans (SBF/İİBF/İktisat/Maliye/Kamu Yön.) | 4 yıllık lisans (hukuk dahil tüm bölümler) |
| Yaş sınırı | 35 yaş altı (genellikle) | Kurumlara göre değişir |
| Sınav aşamaları | Ön sınav (İYÖS) → Yazılı yarışma sınavı → Mülakat | GY-GK + Alan sınavı → Kurum sınavı/mülakat |
| Sınav içeriği | İdare Hukuku ve Vergi Hukuku (en ağırlıklı, 12'şer soru) + Anayasa, İYUK, Medeni, Borçlar, Maliye-Ekonomi (20 alan) | GY-GK + Hukuk/İktisat/Maliye/Muhasebe (alan bazlı) |
| Kontenjan | İdari yargı için sınırlı kadro (2024 ve 2025 yardımcılık ilanlarında 50 idari yargı kadrosu) | Binlerce (kuruma göre dağılır) |
| Rekabet düzeyi | Çok yüksek | Yüksek (A Grubu için) |
| Başlangıç maaşı | Basın hesaplamasına göre yaklaşık 110.567 TL (hâkim ve savcı yardımcısı, Temmuz 2026, resmî değil) | Kadroya göre değişir; örneğin bakanlık uzman yardımcısı yaklaşık 92.600 TL, kaymakam adayı yaklaşık 92.900 TL net (Temmuz 2026, bekâr) |
İYÖS: İdari Yargı Hâkimliği Yolu
İYÖS Nedir?
İYÖS (İdari Yargı Ön Sınavı), ÖSYM tarafından uygulanan (ilan ve sekretarya Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü'ndedir) ve idari yargı hâkim yardımcılığı yolunun ilk basamağı olan ön sınavdır. İYÖS'te en az 70 puan alanlar, ÖSYM'nin uyguladığı idari yargı hâkim yardımcılığı yazılı yarışma sınavına başvurabilir; yazılıyı geçenler Adalet Bakanlığı mülakatına alınır ve başarılı olanlar idari yargı hâkim yardımcısı olarak atanır.
HMGS ile farkı: İYÖS, hukuk fakültesi dışındaki mezunların idari yargı hâkimliğine giriş yoludur; HMGS (Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı) ise hukuk fakültesi mezunlarının tüm hukuk mesleklerine (avukatlık, hâkimlik — adli ve idari — savcılık, noterlik) giriş sınavıdır. İki sınavın hedef kitlesi farklıdır.
İYÖS Kariyer Basamakları
- İYÖS Yazılı Sınavı: 120 soru / 155 dk, yanlış cezası yok; İdare Hukuku ve Vergi Hukuku ağırlıklı (12'şer soru) olmak üzere 20 hukuk/iktisat/maliye alanı ölçülür
- Yazılı Yarışma Sınavı: İYÖS'te en az 70 alanlar, ÖSYM'nin uyguladığı idari yargı hâkim yardımcılığı yazılı yarışma sınavına başvurabilir
- Mülakat: Yazılı sınavda en az 70 alanlar arasından kadronun 2 katı aday Adalet Bakanlığı mülakatına çağrılır
- Hâkim Yardımcılığı: 3 yıl (temel eğitim, görev dönemi ve son eğitim)
- İdare Mahkemesi Hâkimliği: Yardımcılığı başarıyla tamamlayanlar HSK kararıyla mesleğe kabul edilir
- Bölge İdare Mahkemesi: Kıdem ve liyakate göre terfi
- Danıştay Üyeliği: Kariyer zirvesi (kıdem ve liyakate göre)
KPSS ile Hukuk Alanında Kamu Kariyeri
KPSS A Grubu Hukuk Pozisyonları
KPSS A Grubu sınavıyla ilgili lisans (hukuk, SBF, İİBF, İktisat, Maliye) mezunları birçok prestijli kamu pozisyonuna başvurabilir:
- Kaymakamlık: İçişleri Bakanlığı (en yüksek prestij)
- Müfettişlik: Çeşitli bakanlık ve kurumlarda
- Uzman yardımcılığı: Bakanlıklarda hukuk uzmanı
- Vergi müfettişliği: Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu
- Denetçi yardımcılığı: Sayıştay, DDK gibi kurumlarda
- İdari hâkimlik dışı hukuk danışmanlığı: Kamu kurum hukuk müşavirlikleri
Maaş ve Özlük Hakları Karşılaştırması
| Pozisyon | Giriş Neti (Temmuz 2026, yaklaşık) | Sonraki Aşama |
|---|---|---|
| İdari yargı hâkim ve savcı yardımcısı (İYÖS) | Basında ≈110.567 TL (resmî değil) | Hâkim (8/1) ≈138.750 TL; ilerleyen derecelerde artar |
| Kaymakam adayı (KPSS) | ≈92.900 TL | Kaymakamlıkta görev ve makam tazminatıyla artar |
| Bakanlık uzman yardımcısı (KPSS) | ≈92.600 TL | Uzman olunca ≈124.200 TL |
| Vergi müfettiş yardımcısı (KPSS) | ≈91.900 TL | Müfettiş (1. derece) ≈122.600 TL |
| Sayıştay denetçi yardımcısı (ÖSYM eleme sınavı) | Kurum duyurusuna göre | Denetçilikte derece ve kademeyle artar |
Kaynak: Temmuz 2026 memur maaş katsayıları ile yapılan hesap (bekâr, ilk vergi dilimi). Hâkim ve savcı yardımcısı tutarı basında yer alan hesaplamadır, resmî tablo değildir.
Not: Hâkimler yargı bağımsızlığı kapsamında özel statüdedir. Maaş dışı tazminatlar (yargı ödeneği) ile toplam gelir diğer kamu pozisyonlarına göre genellikle daha yüksektir. Ayrıca hâkimlerin mesai saatleri mahkeme takvimine göre düzenlenir.
Sınav Kapsamı ve Hazırlık Karşılaştırması
İYÖS Sınav Konuları
- Anayasa Hukuku: Temel haklar, devlet yapısı, AYM kararları
- İdare Hukuku: İdari işlem, idari yargılama usulü, iptal davası
- Ceza Hukuku: Genel hükümler, özel hükümler
- Medeni Hukuk: Kişiler, aile, miras, eşya hukuku
- Borçlar Hukuku: Genel hükümler, özel borç ilişkileri
- Ticaret Hukuku: Şirketler, kıymetli evrak
KPSS A Grubu Hukuk Konuları
- Genel Yetenek: Türkçe, Matematik
- Genel Kültür: Tarih, Coğrafya, Vatandaşlık
- Hukuk: Anayasa, İdare, Medeni, Borçlar, Ceza, İş Hukuku
- İktisat: Mikro/Makro iktisat
- Maliye: Kamu maliyesi, bütçe
- Muhasebe: Genel muhasebe (bazı kurumlar)
Kariyer İlerlemesi ve Prestij Karşılaştırması
İYÖS Kariyer Avantajları
- Yargı bağımsızlığı: Hâkimler görevden alınamaz, teminat altındadır
- Prestij: Toplumda en yüksek prestijli kamu görevlerinden biri
- Danıştay yolu: Kariyer sonunda Danıştay üyeliği mümkün
- Özel maaş rejimi: Yargı ödeneği ile yüksek gelir
- Lojman hakkı: Bazı illerde hâkimlere lojman tahsisi
İYÖS Kariyer Dezavantajları
- Çok yüksek rekabet ve sınırlı kontenjan
- 3 yıllık hâkim yardımcılığı dönemi (eğitim ve ara sınavlarla)
- İl tercihi sınırlı olabilir (atama HSK kararı)
- İş yükü ağır (dosya sayısı yüksek)
KPSS A Grubu Kariyer Avantajları
- Çeşitli pozisyon seçenekleri: Kaymakamlık, müfettişlik, uzmanlık
- Geniş kontenjan: Birçok kurumda hukuk mezunu talebi
- Yatay geçiş imkânı: Kurumlar arası geçiş yapılabilir
- Yöneticilik fırsatları: Özellikle kaymakamlıkta hızlı yükseliş
- Esneklik: Farklı alanlarda kariyer değiştirme imkânı
KPSS A Grubu Kariyer Dezavantajları
- Geniş konu yelpazesi (hukuk dışı konular da var)
- Hâkimliğe göre düşük başlangıç maaşı
- Kurum sınavı/mülakat ek yük
- Bazı kurumlarda tayın zorunluluğu
Karar Rehberi: İYÖS mi KPSS mi?
İYÖS tercih et eğer:
- İdari yargı hâkimliği hayalin varsa ve bu hedeften vazgeçmiyorsan
- Siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat veya maliye gibi hukuk dışı bir lisansı bitirdiysen ve hukuk alanında kendini geliştirmeye hazırsan
- İdare hukuku, Anayasa hukuku alanlarına özellikle ilgi duyuyorsan
- Yargı bağımsızlığı ve teminatlı bir kariyer istiyorsan
- Uzun vadede Danıştay gibi üst yargı organlarında çalışmak istiyorsan
KPSS A Grubu tercih et eğer:
- Farklı kamu alanlarında kariyer seçeneklerini açık tutmak istiyorsan
- Kaymakamlık, müfettişlik gibi idari/yönetsel pozisyonlara ilgi duyuyorsan
- Daha geniş kontenjan ve daha fazla şans istiyorsan
- İktisat, maliye gibi disiplinlerarası alanlarda da çalışmaya açıksan
İkisine de hazırlanabilirsin: İYÖS ve KPSS hukuk konuları büyük ölçüde örtüşür. Paralel hazırlık ile her iki sınava da girip şansını artırabilirsin.
Sıkça Sorulan Sorular
İYÖS ile HMGS arasındaki fark nedir?
İYÖS, hukuk fakültesi dışındaki (siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat, maliye) mezunların idari yargı hâkim yardımcılığı yoluna girmesi için; HMGS ise hukuk fakültesi mezunlarının avukatlık stajı, noterlik stajı ve hâkim ve savcı yardımcılığı (adli ve idari yargı) için başarması gereken sınavdır. İkisi de ÖSYM tarafından uygulanır; ilan ve sekretarya Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü'ndedir. İYÖS başarısı yalnız idari yargı hâkim yardımcılığı yoluna açılır; avukatlık ve noterlik stajı yalnız HMGS ister. Hedef kitleleri ayrı olduğundan bir aday normalde yalnız birine girer; 2026'da ikisi de 27 Eylül'de aynı saatte yapıldı.
İYÖS'e kimler girebilir?
İYÖS'e yalnızca hukuk dışı fakülte mezunları (siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat, maliye) başvurabilir. Hukuk fakültesi mezunları İYÖS'e giremez, onlar HMGS'ye (Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı) başvurur. KPSS A Grubuna ise farklı fakülte mezunları de girebilir. İYÖS'te ön sınavda yaş sınırı yoktur; ancak Hâkim Yardımcılığı aşamasında 35 yaş şartı aranır.
İYÖS sınavında başarılı olunca doğrudan hâkim mi olunur?
Hayır, İYÖS bir ön sınavdır. İYÖS'te en az 70 puan alanlar, ÖSYM'nin uyguladığı idari yargı hâkim yardımcılığı yazılı yarışma sınavına başvurabilir; yazılı sınavda en az 70 alanlar arasından kadronun 2 katı aday Adalet Bakanlığı mülakatına çağrılır. Mülakatı da geçenler hâkim yardımcısı olarak atanır ve 3 yıllık yardımcılık dönemine başlar. Yardımcılığı başarıyla tamamlayanlar HSK kararıyla mesleğe kabul edilir.
KPSS ile de idari yargıda çalışılabilir mi?
KPSS ile doğrudan idari yargı hâkimi olamazsınız. Hâkimlik için hukuk dışı mezunlar İYÖS'ten, hukuk fakültesi mezunları HMGS'den başarılı olmak zorundadır; KPSS ise kamu kurumlarında uzman, müfettiş, kaymakam gibi kadrolara başvurmanın yoludur.
İYÖS hazırlık süresi ne kadardır?
Hazırlık süresi adayın hukuk temeline, çalışma düzenine ve hedeflediği oturuma göre değişir; tek bir süre vermek yanıltıcı olur. İYÖS'te en ağırlıklı alanlar İdare Hukuku ve Vergi Hukuku (12'şer soru); Anayasa, İYUK, Medeni, Borçlar ve Maliye-Ekonomi alanlarından 9'ar soru gelir. Siyasal bilgiler ve idari bilimler mezunları idare ve anayasa temeline, iktisat ve maliye mezunları vergi ve maliye temeline sahip olabilir; kalan alanlara sıfırdan başlamak gerekebilir, bu yüzden çalışma planını önce eksik alanlara göre kurmak mantıklıdır.
İYÖS ve KPSS için bireysel koçluk fark yaratır mı?
Her iki sınav da ciddi hazırlık gerektiren, rekabetin yüksek olduğu sınavlardır. Bireysel koçluk; kişiye özel çalışma programı oluşturma, zayıf konuları tespit etme ve deneme sınavı analizi gibi alanlarda destek sağlar; ancak hiçbir koçluk puan veya atama garantisi vermez. Paket içerikleri için İYÖS koçluk sayfasına bakabilirsiniz.
Lisans not ortalaması İYÖS için önemli mi?
İYÖS başvurusunda belirleyici olan, lisans programınızın ÖSYM'nin tanımladığı alanlardan (siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat, maliye) biri olmasıdır; sınav puanı yazılı sınavdaki ham puana göre hesaplanır, not ortalaması puana katılmaz. Başvuru şartlarını her sınav öncesinde güncel ÖSYM kılavuzundan ve Adalet Bakanlığı ilanından kontrol edin.
İdari Yargı Kariyerinizi Profesyonel Destekle Planlayın
Koçluk paketlerinde kişiye özel çalışma programı, düzenli takip ve strateji desteği yer alır; paket içerikleri ve ücretler koçluk sayfalarındadır.
Hemen bilgi alın: 0531 333 9833