Mevzuat güncelliği: Bu içerik 4 Haziran 2026 itibarıyla yürürlükteki İYUK 2577 + 657 sayılı DMK ve idari teşkilat mevzuatı esas alınarak hazırlanmıştır. Mevzuat değişikliklerinde içerik güncellenir. Güncel metinler: mevzuat.gov.tr. STS Hukuk; YÖK (Anadolu Üniversitesi aracılığıyla) tarafından düzenlenir — ÖSYM değil.
Son Güncelleme: Nisan 2026 | Türk İdare Hukuku sistematik rehberi.
Türk İdare Hukuku, devletin yönetim faaliyetlerini düzenleyen kamu hukuku dalıdır. Yurt dışı hukuk mezunları için — özellikle Common Law mezunları için — en zorlu alanlardan biridir. Almanya'da Verwaltungsrecht, Fransa'da Droit administratif geleneğine yakın olsa da Türkiye'nin üniter yapısı + Danıştay sistemi özgün özellikler taşır. STS Hukuk'ta 10 soru (%10) ağırlıkta.
İdare Hukuku Nedir?
İdare hukuku = devlet idaresi + bireyler arası ilişkiyi düzenleyen hukuk dalı. Temel konular:
- Devletin merkezi + yerel + kamu kurumları teşkilatı
- İdari işlemler (tek yanlı + iki yanlı)
- Kamu hizmetleri + kolluk faaliyetleri
- İdarenin sorumluluğu
- İdari yargı süreci
İdare Hukukunun Temel Kaynakları
- Anayasa (m. 123-137) — idarenin temel ilkeleri
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK)
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu
- 2575 sayılı Danıştay Kanunu
- 6085 sayılı Sayıştay Kanunu
- Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (CBK) — 2017 sonrası
- Yönetmelik + genelge + tebliğ
1. Türk İdari Teşkilatı
A. Merkezi İdare
- Cumhurbaşkanlığı — 2017 sonrası yürütme merkezi
- Bakanlıklar — Cumhurbaşkanı atamalı, idari işlem organı
- Taşra teşkilatı — valilik, kaymakamlık
B. Yerel Yönetim
- Büyükşehir Belediyeleri (30 büyükşehir)
- İl Belediyeleri (51)
- İlçe + Belde Belediyeleri
- İl Özel İdareleri (büyükşehir olmayan illerde)
- Köy yönetimleri
C. Kamu Kurumları
- Hizmet yerinden yönetim: TRT, TOKİ, DSİ, TEİAŞ, BOTAŞ
- Bağımsız idari otoriteler: RTÜK, BDDK, EPDK, SPK, RK, Rekabet Kurumu
- Meslek kuruluşları: TTB, TMMOB, Türkiye Barolar Birliği, TNB
2. İdari İşlem
Tanımı
İdarenin tek yanlı irade açıklamasıyla hukuki sonuç doğuran işlemler.
Türleri
- Düzenleyici işlem: genel + soyut (yönetmelik, genelge, kararname)
- Bireysel işlem: somut + belirli kişiye yönelik (atama, cezalandırma, ruhsat)
Unsurları
- Yetki — işlemi yapacak yetkili makam
- Şekil — kanunda öngörülen şekilde yapılma
- Sebep — işlemin dayandığı olgu + hukuki gerekçe
- Konu — işlemin hukuki sonucu
- Amaç — kamu yararı
Geçersizlik Halleri (İdari İşlemin İptali)
- Yetki sakatlığı
- Şekil kurallarına aykırılık
- Sebep yokluğu veya yanlış sebep
- Konuda hukuka aykırılık
- Amaç saptırması
3. Kamu Hizmeti
Kamu Hizmeti İlkeleri
- Süreklilik — kesintisiz sunum
- Değişkenlik — zamanla uyarlanma
- Eşitlik — ayrımsız sunum
- Bedelsizlik / uygun bedel
Kamu Hizmeti Görme Usulleri
- Emanet (doğrudan idare)
- İmtiyaz (özel sektör + idari kontrol)
- Ruhsat
- Kamu-özel ortaklığı (PPP)
- Yap-işlet-devret (YİD)
4. Kolluk Faaliyeti
- Genel kolluk: polis, jandarma, zabıta
- Özel kolluk: trafik, sahil, orman, tarım
- Kolluk yetkisi sınırları — Anayasa + kanunlar çerçevesi
5. İdarenin Sorumluluğu
Mali Sorumluluk
- Hizmet kusuru — idarenin kendi görevini yapmaması
- Kusursuz sorumluluk — risk ilkesi, fedakarlığın denkleştirilmesi
- Tazminat davası — idare mahkemesinde 60 gün
6. İdari Yargı
İdari Yargı Kolları
- İdare Mahkemeleri — ilk derece (hazır bulunan her ilde)
- Vergi Mahkemeleri — vergi uyuşmazlıkları
- Bölge İdare Mahkemeleri (BİM) — istinaf
- Danıştay — temyiz + bazı davalarda ilk derece
Dava Türleri (İYUK)
- İptal Davası (İYUK m. 2/1-a) — idari işlemin hukuka aykırılığı
- Tam Yargı Davası (İYUK m. 2/1-b) — tazminat talebi
- İdari Sözleşmelerden Doğan Davalar
Davanın Şartları
- Dava ehliyeti + menfaat
- İdari işlemin kesinleşmesi
- Dava açma süresi — tipik 60 gün (bazı işlemler için 30 gün)
- İdari yollara başvurunun tüketilmesi (bazı durumlarda)
Yurt Dışı Mezun İçin Özel Dikkat Noktaları
Common Law Mezunu İçin En Zor Alan
ABD hukukunda "administrative law" 2L/3L'de seçmeli ders. Türk hukukunda temel 1. sınıf dersi. Farklar:
- Türkiye'de ayrı idari yargı (Danıştay sistemi); ABD'de federal/eyalet tek yargı + administrative agencies
- Türkiye'de idari işlem iptali için iptal davası; ABD'de judicial review of agency actions (Chevron doktrini)
- Türkiye'de 60 gün dava süresi; ABD'de Administrative Procedure Act'e göre değişir
- Türkiye'de hizmet kusuru + kusursuz sorumluluk; ABD'de Federal Tort Claims Act
Alman Mezunu İçin Tanıdık
Alman Verwaltungsrecht Türk idare hukukuyla paraleldir:
- İdari işlem (Verwaltungsakt) — yapı benzer
- İdari yargı (Verwaltungsgerichte) — ayrı sistem
- İptal davası (Anfechtungsklage) paraleli
- 60 gün dava süresi paralel
Çalışma Stratejisi (1.5 Ay)
Hafta 1-2: Teşkilat + Temel
- Türk idari teşkilatı haritası
- Merkezi + yerel + kamu kurumları ayrımı
- Bağımsız idari otoriteler
Hafta 3-4: İdari İşlem + Sorumluluk
- İdari işlem unsurları + iptali
- Hizmet kusuru + kusursuz sorumluluk
- Tazminat + tam yargı davası
Hafta 5-6: İdari Yargı + Deneme
- İYUK sistematiği
- İptal + tam yargı davası şartları
- Danıştay kararları örnekleri
- STS deneme
Önerilen Kaynaklar
- Kemal Gözler — İdare Hukuku Cilt I-II (en kapsamlı)
- Metin Günday — İdare Hukuku
- Metin Kazancı — İdari Yargılama Hukuku
- mevzuat.gov.tr — İYUK + Danıştay Kanunu güncel metinleri
- danistay.gov.tr — Danıştay içtihatları
Alt Başlıklar
- İdari Yargı Detay — Danıştay + İYUK + İptal Davası
- İdari İşlem Derinlikli (yakında)
İlgili yazılar: Anayasa Hukuku Rehberi | STS Hukuk Hub
⚠️ Önemli: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Güncel idare + vergi yargı içtihatları için danistay.gov.tr takip edin.
