Hâkimler davaları karara bağlar; savcılar ise suç soruşturmasını yürütür ve kamu adına iddiada bulunur. Bu mesleklere giden yol hukuk fakültesinden başlar ve birkaç ayrı sınav ile eğitim aşamasından geçer. Adalet duygusu güçlü, titiz çalışabilen ve sorumluluk almaktan çekinmeyen adaylara uygundur.
Kısa cevap: Önce 4 yıllık hukuk fakültesini bitirmeniz ve Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı'nda (HMGS) başarılı olmanız gerekir. Ardından ÖSYM'nin uyguladığı yazılı yarışma sınavına, başarılı olursanız mülakata girersiniz. Kazananlar hâkim ve savcı yardımcısı olarak eğitime başlar; hukuk dışı bazı bölümlerin mezunları için idari yargıda İYÖS yolu vardır.
Hâkim ve savcı ne iş yapar?
Hâkim ve savcı yargı sisteminin iki ayrı görevlisidir; ikisi de bağımsız ve tarafsız çalışma ilkesine bağlıdır. Hâkim, uyuşmazlıkları ve ceza davalarını karara bağlar. Savcı ise suç soruşturmasını yönetir ve kamu adına iddiada bulunur.
Hâkimin başlıca görevleri şunlardır:
- Dosyayı ve delilleri incelemek
- Duruşmayı yönetmek ve tarafları dinlemek
- Hukuka göre karar vermek ve gerekçesini yazmak
Savcının başlıca görevleri ise şunlardır:
- Suç şüphesi üzerine soruşturmayı yönetmek ve delillerin toplanmasını sağlamak
- Adli kolluğun çalışmalarını yönlendirmek
- Gerekirse iddianame hazırlamak ve duruşmada kamu adına iddiada bulunmak
Yargı sistemi iki ana kola ayrılır. Adli yargı hukuk ve ceza mahkemelerini kapsar; hâkimlik ve savcılık bu kolda yer alır, üst mahkeme Yargıtay'dır. İdari yargı ise idare ve vergi mahkemelerini kapsar; vatandaşla idare arasındaki uyuşmazlıklara bakılır, üst mahkeme Danıştay'dır ve yardımcılık hâkim yardımcılığı olarak yürür. Yargıtay, Danıştay ve Anayasa Mahkemesi üyeliği başvuruyla değil, Anayasa'da ve kanunlarda yazılı seçim ve atama usulleriyle belirlenir.
Hangi bölümler ve sınavlar?
Lisans: Hukuk fakültesi 4 yıl sürer. YKS'de EA (Eşit Ağırlık) puan türüyle öğrenci alır; TYT'nin yanında AYT Matematik ile Türk Dili ve Edebiyatı-Sosyal Bilgiler-1 testleri belirleyicidir. Taban puanı, başarı sırası ve kontenjan her yıl değiştiği için güncel verilere YKS bölümler sayfasından bakın.
HMGS: Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı'nı ÖSYM uygular. Başarılı sayılmak için eşik 70 puandır; bu eşik tüm meslekler için aynıdır ve mesleğe ya da kontenjana göre değişen bir taban puanı yoktur. HMGS bir yerleştirme sınavı değildir. Avukatlık stajına başlamanın, noterlik stajına başlamanın ve hâkim ve savcı yardımcılığı yazılı yarışma sınavına girmenin ön şartıdır. Ayrıntılar için HMGS rehberine bakabilirsiniz.
Yazılı yarışma sınavı ve mülakat: HMGS'yi geçenler, ilan edilen kadrolar için ÖSYM'nin uyguladığı hâkim ve savcı yardımcılığı yazılı yarışma sınavına girer. Yazılı sınavda başarılı olanlar mülakata çağrılır. Başvuru şartları, yaş sınırı, sınavın kapsamı ve değerlendirme esasları ilanda ve ÖSYM kılavuzunda yazar; bu yüzden ilanı mutlaka okuyun. Sürecin ayrıntılı anlatımı için hâkim ve savcı yardımcılığı rehberine göz atabilirsiniz.
Hukuk dışı mezunlar: İdari yargıda, ilanda belirtilen bazı hukuk dışı bölümlerin mezunları HMGS yerine İdari Yargı Ön Sınavı'nı (İYÖS) geçerek başvurabilir. Hangi bölümlerin kapsandığını İYÖS sayfasından ve güncel ilandan kontrol edin.
Hâkim ve savcı yardımcılığı: Sınavlarda başarılı olanlar hâkim ve savcı yardımcısı olarak göreve başlar; bu unvan eski mevzuattaki adaylığın yerini almıştır. Yardımcılar Türkiye Adalet Akademisi'nde eğitim görür, adliyelerde görev dönemleri geçirir ve eğitim ile değerlendirme aşamalarını tamamlar. Süre ve eğitim düzeni kanunda ve yönetmeliklerde düzenlenir. Süreci başarıyla bitirenler Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) kararıyla mesleğe kabul edilir.
Kamu ve özel sektörde çalışma alanları
| Alan | Nasıl girilir | Not |
|---|---|---|
| Adli yargı hâkimliği | HMGS, ÖSYM yazılı yarışma sınavı, mülakat ve yardımcılık | Hukuk ve ceza mahkemelerinde görev yapılır |
| Cumhuriyet savcılığı | Hâkimlikle aynı yol | Soruşturma, iddianame ve kamu adına iddia |
| İdari yargı hâkimliği | HMGS ya da hukuk dışı bölümler için İYÖS; yazılı sınav ve mülakat | İdare ve vergi mahkemeleri |
| Avukatlık | HMGS, ardından 1 yıl staj (ilk 6 ay mahkemelerde, kalan 6 ay en az 5 yıl kıdemli bir avukatın yanında) | Staj sonrası ayrı bir sınav yoktur |
| Noterlik | HMGS ve kanundaki şartlar, ardından 1 yıl noterlik stajı | Ayrı bir noterlik sınavı yoktur |
| Arabuluculuk | Hukuk mezunu olmak, mesleğinde en az 5 yıl kıdem, eğitim ve Bakanlığın yazılı sınavı | Tarafların uyuşmazlığı çözmesine yardımcı olunur |
| İcra müdür ve müdür yardımcılığı | ÖSYM'nin ayrı sınavı; KPSS aranmaz | İcra dairelerinde yönetim görevi |
| Kurum hukuk müşavirliği ve kamu avukatlığı | Kurumların ilanları; şartlar ilanda yazar | Kurumun hukuki işlerini yürütmek |
| Üniversite | Lisansüstü eğitim, ALES ve yabancı dil | Öğretim ve araştırma |
Maaş neye göre değişir?
Hâkim ve savcı aylıkları derece ve kademeye göre hesaplanır. Basın hesaplamalarına göre hâkim ve savcı yardımcısının aylığı Temmuz 2026'da yaklaşık 110.567 TL'dir; bu tutar resmî bir kaynaktan değil, basın hesaplamasından alınmıştır. Hâkim ve savcıların 8. derece 1. kademesindeki neti ise Temmuz 2026 memur katsayılarıyla yaklaşık 138.750 TL olarak hesaplanır (bekâr, eş ve çocuk yardımı hariç).
Daha üst görevlerde, örneğin yüksek yargı üyeliklerinde, makam ve görev tazminatı, kıdem ve dereceye göre değişen tutarlar söz konusudur; bu nedenle rakam verilmez. Kamu avukatı kadrosunun giriş neti yaklaşık 87.000 TL'dir (Temmuz 2026, bekâr, 9/1).
Serbest avukatlık, kurum hukuk müşavirliği, arabuluculuk ve noterlik gibi alanlarda gelir tek bir rakama bağlanamaz. Belirleyen başlıca etkenler şunlardır:
- Çalışma biçimi: serbest, bürolu ya da kurumsal çalışma
- Şehir ve çalışılan bölge
- Deneyim yılı ve uzmanlık alanı
- Dosya ve müvekkil yoğunluğu ya da kurumun ölçeği
- Yabancı dil ve ek eğitimler
Adım adım yol haritası
- Mesleği tanıyın. Duruşma izleyin, hâkim ve savcıların günlük işlerini öğrenin; adli ve idari yargı arasındaki farkı anlayın.
- YKS'ye EA puan türüne göre hazırlanın. Tercih döneminde hukuk fakültelerini karşılaştırın.
- Fakültede temel derslere ağırlık verin. Anayasa, medeni, borçlar, ceza ve yargılama usulü derslerini sağlam öğrenin; staj ve uygulamalı derslerden yararlanın.
- HMGS'ye hazırlanın. ÖSYM duyurularını ve kılavuzunu takip edin, eşiği geçmeyi hedefleyin.
- Yazılı yarışma sınavına hazırlanın. İlanı ve kılavuzdaki kapsamı inceleyin, adli ya da idari yargı tercihinizi netleştirin.
- Mülakata hazırlanın. Hukuki yorum, meslek etiği ve güncel gelişmeler üzerinde çalışın.
- Yardımcılık sürecini tamamlayın. Eğitimi ve değerlendirmeleri başarıyla bitirip HSK kararıyla mesleğe kabul edilin.
- Alternatifleri açık tutun. Avukatlık, noterlik, arabuluculuk, kurum hukuk müşavirliği ve akademik kariyeri baştan düşünün; HMGS avukatlık ve noterlik stajı için de ön şarttır.
Sık Sorulan Sorular
HMGS hâkim ve savcı olmak için yeterli mi?
Hayır. HMGS yalnızca ön şarttır; hâkim ve savcı yardımcılığı için ÖSYM'nin uyguladığı yazılı yarışma sınavına ve ardından mülakata da girmeniz gerekir. HMGS aynı zamanda avukatlık ve noterlik stajının da ön şartıdır. Bu yüzden sınavı geçmek, başka mesleklerin kapısını da açık tutar.
Hâkim ve savcı yardımcılığı nedir, adaylıkla aynı mı?
Hâkim ve savcı yardımcılığı, mevzuatta eskiden adaylık denilen dönemin yerini almıştır. Eski kaynaklarda adaylık ifadesini görebilirsiniz; bugünkü unvan yardımcılıktır. Yardımcılar Türkiye Adalet Akademisi eğitimini ve adliyelerdeki görev dönemlerini tamamlar, ardından HSK kararıyla mesleğe kabul edilir.
Yazılı yarışma sınavını kim uygular?
Sınavı ÖSYM uygular. Sınavın kapsamı, soru biçimi, kadro dağılımı ve başvuru koşulları her ilanda ve ÖSYM kılavuzunda duyurulur. Yazılı sınavda başarılı olan adaylar mülakata çağrılır.
Hâkim ve savcı yardımcılığı için yaş sınırı var mı?
Başvuru şartları arasında yaş sınırı da bulunur; sınırın nasıl hesaplandığı ve istisnaları ilanda ve mevzuatta yazılıdır. Yaşınız sınıra yakınsa ilanı dikkatle okuyun ve avukatlık gibi alternatif yolları da baştan planlayın.
Hukuk fakültesi mezunu olmayan biri hâkim olabilir mi?
Adli yargıda hukuk fakültesi mezunu olmak gerekir. İdari yargıda ise ilanda belirtilen bazı hukuk dışı bölümlerin mezunları İYÖS'ü geçerek başvurabilir. Hangi bölümlerin kapsandığı ilanda yazılıdır.
Hâkim ve savcı maaşı ne kadar?
Basın hesaplamalarına göre hâkim ve savcı yardımcısının aylığı Temmuz 2026'da yaklaşık 110.567 TL'dir; bu tutar resmî değildir. 8. derece 1. kademedeki hâkim ve savcının neti yaklaşık 138.750 TL olarak hesaplanır (bekâr). Daha üst görevlerde makam ve görev tazminatı, kıdem ve dereceye göre değişen tutarlar söz konusudur.
Adli yargı mı, idari yargı mı tercih etmeliyim?
Adli yargı, bireyler arasındaki uyuşmazlıkları ve ceza davalarını kapsar; savcılık da bu kolda bulunur. İdari yargı ise vatandaşın idareyle uyuşmazlıklarına, örneğin vergi, ruhsat ve kamu görevlisi işlemlerine bakar. İlgi alanınıza ve çalışmak istediğiniz dosya türüne göre karar verin; başvuru ve sınav ayrıntıları her ilanda yazılıdır.
HMGS'yi geçemezsem ne yapmalıyım?
Eşiği geçemeyen aday sonraki sınav dönemlerinde yeniden başvurabilir. Eksik kaldığınız konuları deneme sonuçlarından belirleyip çalışma planınızı buna göre yeniden kurmanız yararlı olur. Takvim ve başvuru koşulları ÖSYM duyurularında yer alır.
Bölüm ve sınav planınızı birlikte kurmak için koçluk sayfasına göz atabilirsiniz.
