Son Güncelleme: 9 Ağustos 2026 | Soru sayısı 2025-EUS Başvuru Kılavuzu Tablo 1'den alınmıştır. STS Eczacılık kılavuzu alan başına soru sayısı yayımlamaz; aynı 13 alanı listeler. STS için verilen ağırlıklar tahminîdir.
Hızlı Bakış
- Alan: Farmasötik Kimya
- EUS'ta ağırlık: 11 soru (%14,7) — en ağırlıklı üç alandan biri
- STS Eczacılık'ta: Aynı 13 alanın içinde; kılavuz sayı vermez
- Plan uzunluğu: 3 hafta (21 gün)
- Alt konular: İlaç sentezi ve tasarımı · yapı-aktivite ilişkisi (SAR) · ilaç metabolizması · heterosiklik yapılar ve prodrug
- Okuma süresi: 8 dakika
Farmasötik Kimya, iki sınavın da en pahalı alanıdır: EUS kılavuzuna göre 11 soru, yani sınavın yaklaşık yedide biri. Farmakognozi ve Farmasötik Teknoloji ile birlikte 33 soruluk bir blok oluşturur; bu üçlü tek başına sınavın %44'ü. Buna karşın adayların bir kısmı organik kimya ağırlığı nedeniyle bu alanı erteler ve zaman kalmadığı için yüzeysel geçer. Bu plan, alanı üç haftaya bölüp ertelemeyi engellemek için yazıldı.
Bu içerik sınav hazırlığı için akademik bir çalışma planıdır; klinik tedavi, ilaç dozajı veya tanı önerisi içermez.
1. Alanın Yapısı ve Öncelik Sırası
Farmasötik Kimya dört alt başlıkta toplanır. Aşağıdaki sıralama, sınav odaklı öncelik sırasıdır — akademik ders sırası değil:
| Alt konu | Gün | Neden bu sırada |
|---|---|---|
| Yapı-Aktivite İlişkisi (SAR) | 6 | Alanın omurgası; diğer üç başlığın sorularının çoğu SAR mantığına dayanır |
| İlaç Metabolizması | 6 | Faz I / Faz II reaksiyonları hem burada hem Farmakoloji ve Klinik Eczacılık'ta karşınıza çıkar — çift kazanç |
| Heterosiklik Yapılar ve Prodrug | 5 | Tanınabilir kalıplar; ezber yükü yüksek ama getirisi net |
| İlaç Sentezi ve Tasarımı | 4 | En derin alt başlık; sınav düzeyinde kavramsal kalmak yeterli |
Bu alanda en sık yapılan hata
Farmasötik Kimya'yı bir organik kimya sınavı gibi çalışmak. Mekanizma çizmek, reaksiyon koşulu ezberlemek üniversite dersinin gereğidir; sınavda ölçülen ise yapı ile etki arasındaki ilişkiyi tanımaktır. "Bu grup molekülden çıkarılırsa etki nasıl değişir" sorusuna cevap verebiliyorsanız, sentez basamaklarını hatırlamıyor olmanız çoğu soruda sorun olmaz.
2. Hafta Hafta Plan
Hafta 1 — Yapı-Aktivite İlişkisi (6 gün)
- Gün 1-2: Temel kavramlar: farmakofor, izosterizm ve biyoizosterizm, lipofilite (logP), iyonizasyon ve pKa'nın etkiye yansıması.
- Gün 3-4: Fonksiyonel grup değişiminin etkiye yansıması: halojen, metil, hidroksil, amin gruplarının etki ve metabolizmaya katkısı.
- Gün 5: Stereokimya: enantiyomerlerin etki farkı, rasemik karışım ve tek enantiyomerli ilaç örnekleri.
- Gün 6: 40 soru + yanlış analizi. Hedef: her yanlış için "hangi yapısal ilkeyi kaçırdım" cümlesini yazabilmek.
Çıktı: 25-30 kartlık bir SAR seti. Her kartın bir yüzünde yapısal değişiklik, diğer yüzünde etkiye yansıması.
Hafta 2 — İlaç Metabolizması (6 gün)
- Gün 7-8: Faz I reaksiyonları: oksidasyon, redüksiyon, hidroliz. Sitokrom P450 sisteminin genel mantığı.
- Gün 9-10: Faz II reaksiyonları: glukuronidasyon, sülfatlama, asetilasyon, glutatyon konjugasyonu, metilasyon.
- Gün 11: İlk geçiş etkisi, aktif metabolit kavramı, metabolizma kaynaklı toksisite.
- Gün 12: 40 soru + analiz.
Çıktı: Faz I ve Faz II reaksiyonlarını tek sayfada gösteren bir şema. Bu şema Farmakoloji, Klinik Eczacılık ve Farmasötik Toksikoloji haftalarında da kullanılacak — üç alanda birden işe yarayan tek malzeme.
Hafta 3 — Heterosiklikler, Prodrug ve Sentez (9 gün, sıkıştırılmış)
- Gün 13-15: Sık karşılaşılan heterosiklik çekirdekler ve hangi ilaç sınıflarında bulundukları: piridin, pirimidin, imidazol, indol, kinolin, beta-laktam, tiazol.
- Gün 16-17: Prodrug mantığı: neden kullanılır (biyoyararlanım, hedeflenme, tat/stabilite), hangi bağ tipleriyle kurulur, aktivasyon nasıl olur.
- Gün 18-19: İlaç tasarımı: rasyonel tasarım, hedef temelli yaklaşım, yapısal optimizasyon kavramları. Sınav düzeyinde kavramsal kalın.
- Gün 20: Alanın tamamından 60 soruluk blok denemesi.
- Gün 21: Kart setinin son turu + yanlış defteri güncellemesi.
3. Sık Sorulan Soru Kalıpları
Bu alandaki sorular genellikle dört kalıptan birine oturur. Kalıbı tanımak, soruyu okurken hangi bilgiyi çağırmanız gerektiğini hızlandırır:
| Kalıp | Hazırlık karşılığı |
|---|---|
| "Bu yapısal değişiklik etkiyi nasıl etkiler?" | SAR kart seti |
| "Bu ilaç hangi metabolik yolla dönüşür?" | Faz I / Faz II şeması |
| "Bu çekirdek hangi ilaç sınıfında bulunur?" | Heterosiklik çekirdek-ilaç sınıfı eşleştirmesi |
| "Bu bileşik neden prodrug olarak tasarlanmıştır?" | Prodrug gerekçeleri listesi |
Geçmiş yılların soru dağılımı eğilimleri için EUS çıkmış sorular trend analizine bakabilirsiniz.
4. Yurt Dışı Mezunları İçin: Terminoloji Katmanı
Her iki sınav da tamamen Türkçe yapılır. Farmasötik Kimya'da bu, ek bir katman demektir: yapı ve mekanizma bilginiz yerinde olsa bile Türkçe terim karşılıklarını bilmiyorsanız soruyu yanlış okuyabilirsiniz.
İlk hafta boyunca paralel tutulacak liste: fonksiyonel grup adları, reaksiyon adları (yükseltgenme/indirgenme, esterleşme, hidroliz), yapısal terimler (halka, çekirdek, sübstitüent, doymuşluk) ve ilaç sınıfı adlarının Türkçe karşılıkları. Sistematik çalışma için farmasötik teknoloji ve kimya Türkçe terimler yazısı ile eczacılık terminolojisi sözlüğünü kullanabilirsiniz.
5. Süre Kısaysa: 10 Günlük Sıkıştırılmış Versiyon
Sınava üç haftadan az kaldıysa aynı alanı 10 günde geçmek mümkündür, ancak kapsam daralır:
- Gün 1-4: SAR — yalnızca temel kavramlar ve fonksiyonel grup etkileri.
- Gün 5-7: İlaç metabolizması — Faz I / Faz II şeması ve aktif metabolit kavramı.
- Gün 8-9: Heterosiklik çekirdek-ilaç sınıfı eşleştirmesi + prodrug gerekçeleri.
- Gün 10: 60 soruluk blok denemesi + analiz.
Bu versiyonda İlaç Sentezi ve Tasarımı alt başlığı bilinçli olarak dışarıda bırakılır. Bu bir kayıptır; ama 11 soruluk bir alanı tamamen atlamaktan çok daha küçük bir kayıptır.
Sık Sorulan Sorular
Farmasötik Kimya'dan kaç soru geliyor?
EUS kılavuzunun Tablo 1'ine göre 11 soru (%14,7). Bu, Farmakognozi/Farmasötik Botanik ve Farmasötik Teknoloji ile birlikte en ağırlıklı üç alandan biridir. STS Eczacılık kılavuzu ise alan başına soru sayısı yayımlamaz; yalnızca aynı 13 alanı listeler ve bir alandan hiç soru sorulmayabileceğini belirtir.
Farmasötik Kimya'ya kaç gün ayırmalıyım?
Üç haftalık bir program bu alanı rahatça kapsar. Süre kısıtlıysa 10 günlük sıkıştırılmış versiyon uygulanabilir; bu durumda İlaç Sentezi ve Tasarımı alt başlığı bırakılır. 11 soruluk bir alanı tamamen atlamak ise önerilmez.
Organik kimyam zayıf, bu alanı atlasam olur mu?
Olmaz — 11 soru, sınavın yaklaşık yedide biri. Ancak sınav bir organik kimya sınavı değildir: mekanizma çizmek veya sentez basamağı ezberlemek yerine yapı ile etki arasındaki ilişkiyi tanımak yeterlidir. SAR kart setiyle çalışmak, organik kimya alt yapısı zayıf adaylarda da işe yarar.
Hangi kaynaktan çalışmalıyım?
Kaynak seçimi hazırlık düzeyinize göre değişir; akademik referanslar ve pratik kaynakların karşılaştırması için EUS akademik kaynak rehberine bakın. Kritik nokta kaynak seçimi değil, tek kaynakta kalıp tekrar turlarını çoğaltmaktır.
Bu plan STS Eczacılık için de geçerli mi?
Evet. Her iki kılavuzun test alanı listesi birebir aynıdır ve iki sınav da 75 soru / 110 dakikadır. Fark puanlamada: STS Eczacılık'ta ham puan 100 üzerinden puana dönüştürülür ve baraj 40'tır; EUS'ta ham puan standart puana (ortalama 50, standart sapma 10) dönüştürülür ve tercih eşiği 45'tir.
Resmî Kaynaklar
- ÖSYM — EUS ve STS Eczacılık başvuru kılavuzları (sınav kapsamı tabloları)
- TİTCK — Türkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumu
Alan Alan Plan Yerine Bütün Takvim
Koçlukta 13 alanın tamamı kalan haftalara bölünür ve deneme sonuçlarına göre revize edilir. Paket içeriği hakkında bilgi almak ücretsizdir; koçluk hizmeti ücretlidir.
EUS Koçluk STS Eczacılık Koçluk