Son Güncelleme: 13 Mayıs 2026 | Hedef: Veli + sınıf öğretmeni + rehber öğretmen
📋 Hızlı Bakış
Çocuğunuz ders çalışmıyorsa ilk önce neden anlamak kritik. "Tembellik" yüzeysel bir etiket — altta hep gerçek bir sebep var. Bu rehber 7 olası nedeni ve her birine müdahaleyi gösterir.
İlk Adım: Yanlış Tepkiler Kataloğu
- ❌ "Hadi kalk çalış!" her saat — motivasyon yıkıcı
- ❌ "Komşunun çocuğu çalışıyor" — karşılaştırma + travma
- ❌ "Para harcadık, sen şimdi…" — suçlama
- ❌ Telefonunu kırma / dolaba atma — fiziksel ceza şiddetlendirir
- ❌ "Bu sene de bitti" — etiket damgası
- ❌ "Kazanırsan X alırım" — dışsal motivasyon (kısa vade çalışır, uzun vade zarar)
Karar Ağacı — 7 Olası Neden
1. Motivasyon Eksikliği (Hedef Kayıp)
Belirti: "Ne yapacağımı bilmiyorum", hedef belirsiz, hayal yok.
Müdahale:
- Mesleki yönelim testi (RIASEC, Holland)
- Üniversite/meslek tanıtım gezisi
- SMART hedef belirleme — birlikte plan
- Başarı hikayesi okuma
2. Akademik Zorluk (Anlama Sorunu)
Belirti: "Anlamıyorum", önceki yılların eksikleri, ders kitabı zor.
Müdahale:
- Eksik konu taraması (öğretmen + rehber öğretmen)
- Bireysel ek destek (özel ders, online video)
- Öğrenme stili testi (VAK-T)
- Öğrenme güçlüğü taraması (RAM)
3. Depresyon / Kaygı Bozukluğu
Belirti: Çekilme, uyku/iştah değişikliği, "değersizim" düşüncesi, 2+ hafta.
Müdahale:
- ACİL: Lisanslı klinik psikolog veya psikiyatristen değerlendirme
- MHRS / ALO 182 ile psikiyatri randevusu
- Aile destek + uzman terapi paralel
- İntihar düşüncesi varsa acil servis
4. DEHB (Dikkat Eksikliği Hiperaktivite)
Belirti: Oturamama, dikkat sapması, görev bitirmeme — 12 yaş öncesi başlamış.
Müdahale:
- Çocuk-ergen psikiyatristine yönlendirme
- RAM raporu + BEP (tanı varsa)
- Ortam düzenlemeleri (sessiz oda, görsel destek)
- Pomodoro 15-20 dk başlangıç
- Detay: DEHB Rehberi
5. Akran / Sosyal Sorun (Akran Zorbalığı, Sosyal Kaygı)
Belirti: Okula gitmek istememe, sosyal çekilme, "kimsem yok" sözleri.
Müdahale:
- Rehber öğretmen görüşme
- Sınıf öğretmeni iletişim
- Akran zorbalığı + Çocuk Koruma Kanunu protokolü
- Sosyal beceri grupları
6. Aile İçi Çatışma / Stres
Belirti: Anne-baba kavgası, boşanma süreci, kayıp, taşınma — büyük yaşam değişikliği sonrası.
Müdahale:
- Aile danışmanı / aile terapisi
- Çocuğu çatışmadan koruma
- Tutarlı rutin sağlama
- Çocuğun duygularını ifade etmesine alan
7. Aşırı Beklenti / Tükenmişlik
Belirti: Önceleri çok çalışıyordu, son aylarda durdu. "Yoruldum", "anlamı yok".
Müdahale:
- Çalışma yükünü azaltma
- Mola + dinlenme zamanı zorunlu
- Aile beklentilerini revize
- Hedef yenileme
Anne-Baba Yaklaşımı (10 Adım)
- Suçlamadan başla — empati: "Çalışmak istemediğini görüyorum"
- Açık uçlu soru: "Bu hafta sana zor gelen nedir?"
- Aktif dinleme — tavsiye atlama
- Yargılamadan duygu kabulü
- Birlikte neden tarama (yukarıdaki 7 madde)
- Rehber öğretmen / okul iletişim
- Gerekirse uzman desteği
- Net + ulaşılabilir hedef (SMART)
- Küçük başarıları kutlama
- Uzun ufuk — değişim zaman alır
Ne Zaman Uzman?
- 2+ hafta süren çalışmama + duygu durumu kötü
- Uyku/iştah belirgin değişim
- Okula gitmek istememe
- "Hayatımın anlamı yok" benzeri sözler — acil
- Akran zorbalığı şüphesi
- Aile içi şiddet/istismar şüphesi (183 ALO)
İçeride Daha Fazla
👨👩👧 Sınav Döneminde Aile Desteği
Koçluk sürecinde aileyle iletişim planın parçasıdır; Altın pakette aile bilgilendirme görüşmeleri de vardır. Ayrı bir aile paketi yoktur.
Koçluk Paketleri →