İlgili İçerikler: YL/Doktora Hub | Akademisyen Kariyer
TL;DR
- ALES nedir: Türkiye'de yüksek lisans+doktora+akademik personel başvurusu için ÖSYM tarafından yapılan giriş sınavı.
- Yabancı uyruklu için zorunluluğu: Türk üniversitesinin takdiri — bazı programlar ALES istemez, bazıları ALES VEYA eşdeğer (GRE/GMAT) ister.
- Sınav yapısı: 3 puan türü — Sayısal (SAY), Sözel (SÖZ), Eşit Ağırlık (EA); 100 soru, 150 dakika.
- Yılda 3 oturum: 2026'da ALES/1 10 Mayıs, ALES/2 2 Ağustos, ALES/3 29 Kasım.
- Puan şartı: tezli yüksek lisans için yönetmelikteki alt sınır ilgili puan türünde 55'tir; üniversiteler ilanlarında daha yüksek puan isteyebilir, doktora koşulları programa göre değişir.
- Alternatif: Üniversiteler ALES yerine YÖK'ün eşdeğer kabul ettiği GRE/GMAT puanlarını da kabul edebilir; koşulu programın ilanından kontrol et.
ALES Nedir?
ALES (Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı), Türkiye'de:
- Yüksek lisans programlarına başvuru
- Doktora programlarına başvuru
- Üniversite akademik personel kadrolarına başvuru (doktor öğretim üyesi vb.)
- Tıpta uzmanlık eğitimi (TUS) bazı pozisyonlar (TÜBİTAK projeleri)
için kullanılan standart akademik yetkinlik sınavıdır. ÖSYM (Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi) tarafından yıllık 3 oturumda yapılır.
Yabancı Uyruklu için ALES Zorunluluğu
YÖK düzenlemesine göre yabancı uyruklu aday için ALES üniversitenin takdiri:
ALES İsteyen Üniversiteler
- Çoğu devlet üniversitesi (Boğaziçi, ODTÜ, İTÜ, Hacettepe, İÜ, Marmara, Ankara, Gazi)
- Bazı vakıf üniversiteleri
- Türkçe medium programlar genelde ALES ister
ALES İstemeyen (Veya Eşdeğer Kabul Eden)
- Vakıf üniversitelerinin çoğu (Koç, Sabancı, Bilkent, Bahçeşehir, Yeditepe — İngilizce programlar)
- İngilizce medium programlar genelde GRE+GMAT kabul eder
- Bazı devlet üniversiteleri yabancı uyruklu için ALES muafiyet uygular
Eşdeğer Kabul Edilen Sınavlar
- GRE (Graduate Record Examination): ABD merkezli; doktora başvuru standart. Türk üniversitelerinin %60-70'i kabul eder. ETS tarafından yapılır. Skor 130-170 (her 3 bölüm — Verbal+Quantitative+Analytical Writing).
- GMAT (Graduate Management Admission Test): İşletme+MBA programlar için. GMAC tarafından. Skor 200-800.
- GRE Subject Tests: Bazı alanlar için (Biyoloji, Kimya, Psikoloji, Matematik vb.) ek skor.
Uyarı: Üniversite+bölüm sınav kabul politikasını başvuru öncesi mutlaka kontrol edin. Bazıları "ALES veya GRE", bazıları sadece ALES, bazıları her ikisini de istemez.
ALES Sınav Yapısı
| Bölüm | Soru Sayısı | Süre | İçerik |
|---|---|---|---|
| Sayısal Bölüm | 50 soru | 75 dk | Matematik+Geometri+Veri analizi+Mantık |
| Sözel Bölüm | 50 soru | 75 dk | Türkçe paragraf+anlam+akıl yürütme+dilbilgisi+sözel mantık |
| TOPLAM | 100 soru | 150 dk | — |
3 Puan Türü
Aynı sınavdan 3 farklı puan türü hesaplanır:
- SAY (Sayısal Ağırlıklı): Sayısal %60 + Sözel %40 — Mühendislik+Tıp+Fen+Sayısal alanlar
- SÖZ (Sözel Ağırlıklı): Sözel %60 + Sayısal %40 — Edebiyat+Tarih+Sosyoloji+Sözel alanlar
- EA (Eşit Ağırlık): Sayısal %50 + Sözel %50 — İktisat+İşletme+Hukuk+Eğitim
Puan Hesaplama
- Doğru sayısı + yanlış sayısı dikkate alınır
- Yanlış cezası: 4 yanlış 1 doğruyu götürür (4Y=1D)
- Puan aralığı 0-100
- Baraj: YL için 55-65, Doktora için 60-70 (üniversite+bölüm farklı)
2026 ALES Takvimi
| Dönem | Başvuru | Sınav | Sonuç |
|---|---|---|---|
| ALES/1 (İlkbahar) | 25 Mart-2 Nisan 2026 | 10 Mayıs 2026 | 5 Haziran 2026 |
| ALES/2 (Yaz) | 10-18 Haziran 2026 | 2 Ağustos 2026 | 14 Ağustos 2026 |
| ALES/3 (Sonbahar) | 7-15 Ekim 2026 | 29 Kasım 2026 | 17 Aralık 2026 |
Tam tarihler için: ÖSYM resmi takvim (osym.gov.tr)
Yabancı Uyruklu Aday için Başvuru
Başvuru Şartları
- Lisans diploması (YÖK denklik almış olmalı yurt dışı için)
- Geçerli pasaport veya Türk kimlik (Mavi Kart sahibi+çift vatandaş için)
- Yabancı uyruklu numarası (ÖSYM)
- Online başvuru: osym.gov.tr
- Başvuru ücreti: 1.200 TL (2026; yıla göre değişir)
Sınav Merkezleri
ALES Türkiye'nin tüm illerinde+KKTC'de yapılır. Yabancı öğrenci kendi şehrinde sınava girer.
ALES Türkçesi Yetersizlik Sorunu
ALES'in Sözel Bölümü Türkçe paragraf+akıl yürütme ister. Türkçesi yetersiz yabancı aday için ZORLUK:
- Türkçe akademik dil C1 seviyesi gerekli
- Hızlı okuma+anlama+akıl yürütme
- Yanıltıcı kelime+ifade tuzakları
- Yabancı için Sayısal Bölüm görece kolay (matematik evrensel)
Stratejik Tavsiye
- Türkçe C1 seviyesi olmayanlar için ALES yerine GRE+GMAT tercih edebilirler
- Türk üniversitesinin GRE/GMAT kabul politikasını kontrol edin
- Türkçe akademik dil hazırlığı için TÖMER C1+6+ ay yoğun çalışma
- Sayısal Ağırlıklı (SAY) puanı yabancı için genelde daha avantajlı
ALES Hazırlık Stratejisi
Sıfırdan Hazırlık (4-6 ay)
- Ay 1-2: Temel matematik tekrar + Türkçe paragraf çözme alıştırması
- Ay 3-4: Konu bazlı çalışma + soru bankası
- Ay 5: Deneme sınavları (haftalık 2 deneme)
- Ay 6: Eksik konu telafi + zaman yönetimi pratik
Önerilen Kaynaklar
- Yayınevleri: Pegem, Yargı, Çapa, Yediiklim, Hız Akademi, Murat (Türk yayınevi)
- ÖSYM çıkmış sorular: Her dönem ücretsiz arşiv (osym.gov.tr)
- Online deneme: Doğru-yanlış analizi+detaylı çözüm
- Özel kurs: Birebir+grup kurs ($300-1.500/program)
Yabancı Uyruklu için ALES vs GRE/GMAT Karar Matrisi
| Faktör | ALES | GRE/GMAT |
|---|---|---|
| Dil | Türkçe (Sözel zorlayıcı) | İngilizce |
| Maliyet | ~600-800 TL ($20-25) | GRE $220, GMAT $275 |
| Kabul Edilen Üniversiteler | Tüm Türk üniversiteler | Çoğu vakıf+bazı devlet (%60-70) |
| Geçerlilik Süresi | 5 yıl | 5 yıl |
| Sınav Sıklığı | Yıllık 3 oturum | Yılda istediğiniz zaman |
| Uluslararası Kullanım | Sadece Türkiye | Global (ABD+İngiltere+AB+Asya) |
| Sayısal+Sözel Yapı | Türk müfredat odaklı | Genel akıl+akademik beceri |
| Hazırlık Süresi | 4-6 ay | 3-5 ay |
GRE Tercih Et
- Türkçesi zayıf+İngilizcesi iyi
- Vakıf üniversitesi hedefliyor
- Hibrit kariyer (Türkiye+ABD+AB) planlıyor
- İngilizce medium program
ALES Tercih Et
- Türkçe akademik C1 seviye
- Devlet üniversitesi hedefliyor
- Türkçe medium program
- Düşük maliyet öncelik
Yüksek Lisans+Doktora Başvurusunda ALES Kullanımı
ALES puanı başvuru değerlendirmesinin %50'sini oluşturur (genelde):
- Yüksek Lisans: ALES %50 + Lisans mezuniyet GPA %50 (genelde)
- Doktora: ALES %50 + YL GPA %25 + Mülakat %25 (üniversite politikasına göre)
- Akademik kadro: ALES + dil + akademik yayın + mülakat ortak değerlendirme
Sık Yapılan Hatalar
- Üniversite politikası kontrol etmemek: Bazı üniversiteler ALES istemez; gereksiz hazırlık+zaman kaybı.
- Türkçe yetersizlikle ALES'e girmek: Sözel bölümde düşük puan = baraj altı.
- Yanlış puan türü hedeflemek: Hedef bölüme uygun puan türü (SAY/SÖZ/EA) önemli.
- Çıkmış sorular çalışmamak: ÖSYM çıkmış sorular en iyi hazırlık materyali.
- Yanlış cezası dikkate almamak: 4Y=1D — boş bırakma stratejisi.
- Zaman yönetimi pratiği yapmamak: 100 soru 150 dk = soru başına 1.5 dk; deneme şart.
SSS
ALES yabancı uyruklu için zorunlu mu?
Üniversite takdiri. Çoğu devlet+bazı vakıf üniversitesi yabancı uyruklu için de ALES ister. Bazıları GRE+GMAT eşdeğer kabul eder.
ALES Türkçesi yetersizken nasıl?
Sayısal Bölüm avantajlı (matematik evrensel). Sözel için Türkçe akademik C1 hazırlık şart. Alternatif: GRE+GMAT.
GRE puanım var, ALES yerine geçer mi?
YÖK'ün eşdeğerlik düzenlemesine göre GRE/GMAT puanı ALES yerine kabul edilebilir; hangi puanın istendiğini üniversitenin lisansüstü başvuru ilanı belirler. Başvuru öncesi kontrol şart.
Doktora için ALES puan kaç olmalı?
Doktora için istenen ALES puanı programa ve üniversiteye göre değişir; yönetmelikteki alt sınırın üstünde puan isteyen programlar vardır. Güncel şartı başvurduğun programın ilanından kontrol et.
Yüksek Lisans için?
Tezli yüksek lisans için yönetmelikteki alt sınır ilgili puan türünde 55'tir; üniversiteler ilanlarında daha yüksek puan isteyebilir.
Yıllık kaç kez sınav?
Yılda 3 oturum (2026: 10 Mayıs, 2 Ağustos, 29 Kasım). İstediğiniz oturuma girip geçerli puanlarınızdan en yükseğini kullanabilirsiniz.
Puan geçerliliği?
5 yıl. 5 yıl içinde tekrar girip puanınızı güncelleyebilirsiniz.
Maliyet?
2026 ALES başvuru ücreti 1.200 TL'dir (ÖSYM; ücret yıla göre değişir).
Online hazırlık var mı?
EVET — Pegem, Yargı, Çapa gibi yayınevleri online ders+deneme sunar. Udemy+YouTube ücretsiz Türkçe içerikler de var.
Akademik personel için ALES yeterli mi?
Akademik kadro başvurusunda ALES + yabancı dil (YDS/YÖKDİL/IELTS/TOEFL) + akademik yayın + mülakat ortak değerlendirme. Sadece ALES yetersiz.
Sonuç
ALES yabancı uyruklu yüksek lisans+doktora adayı için önemli ama her zaman zorunlu değil. Üniversite politikası kontrol+stratejik karar (ALES vs GRE/GMAT) önemli. Türkçesi C1 olmayanlar için GRE+GMAT genelde daha pragmatik.
Rehber Panda koçluk paketlerimiz ALES+GRE+GMAT hazırlık+üniversite seçimi+başvuru koordinasyonu sunar. WhatsApp üzerinden bilgi alabilirsiniz.
İlgili İçerikler
Yabancı kitle stratejik içerikleri:
📚 AB Bologna vs Türkiye | Türk Üni Sıralamaları | Akademik Türkçe