İlgili İçerikler: ALES Yazıları | Muafiyet Şartları
🎓 Doktora Mezunu = ALES Muafiyeti
YÖK 2020 yılı kararıyla doktora diploması olan adaylar ALES'ten muaftır. İkinci doktora, post-doc, akademik kadro başvurularında ALES istenmez. Bu muafiyet 4881 sayılı YÖK kararıyla yasal güvence altında.
Muafiyet Kapsamı
- İkinci doktora başvurusu: Aynı veya farklı alanda. ALES istenmez.
- Akademik kadro (araş.gör., öğr.gör.) başvurusu: Doktora mezunu için ALES gerek yok (ancak yaş + diploma şartları geçerli).
- Doktor öğretim üyesi atanması: ALES yerine doktora diploması yeterli.
- Post-doc: Doktora sonrası araştırma. Çoğu Türk üniversitesi ALES istemez.
- Yurt dışı doktora yapanlar: Türkiye'de tanınan doktora diplomasıyla muafiyet.
Yine Gerekli Olabilecek Şartlar
- YDS / YÖKDİL: Akademik kadro için 55-75+ minimum.
- Bilim sınavı / mülakat: Üniversite kendi sınav usulleriyle değerlendirir.
- Yayın puanı / akademik performans: Doçentlik, profesörlük başvurularında.
- Yaş sınırı: 33/a kadrolar için 35 yaş üst sınırı.
Yurt Dışı Doktora Sahipleri
- Yurt dışı doktora diploması YÖK denkliği ile geçerli.
- Denklik süreç: 6-18 ay.
- Denklik sonrası ALES muafiyeti otomatik.
- Denklik yokken ALES istenebilir.
Doktora Mezunu Akademik Kadro Başvurusu
- Üniversite ilanı yayımlanır.
- Online başvuru: doktora diploması + YDS + niyet mektubu + CV.
- Bilim sınavı / mülakat (üniversite tarafından).
- Sıralama + atama.
Doçentlik İçin Muafiyet
Doçentlik için doktora şart; ALES doçentlikte gerekmez. Ancak:
- YDS / YÖKDİL 65 minimum.
- Akademik yayın puanı (alana göre).
- SCI/SSCI/AHCI yayın şartı (alana göre).
- Doçentlik eser incelemesi (jüri değerlendirmesi; 2018 yılından beri sözlü sınav yok).
İstisnalar (ALES İstenebilir Durumlar)
- Yüksek lisans başvurusu: Doktora sonrası ek YL almak istersen genelde ALES istenmez ama programa göre değişir.
- Spesifik üniversite politikaları: Bazı vakıf üniversiteleri kendi sınavını ister.
- Eski tarihli doktora (10+ yıl): Bazı durumlarda yenileme istenebilir.
SSS
Doktora mezunuyum ama bir konuda yüksek lisans yapmak istiyorum, ALES gerekli mi?
Genelde hayır (muafiyet kapsamında). Ancak üniversite ek YL'de ALES isteyebilir; programa göre kontrol et.
Yurt dışı doktora yaptım, denklik almadım, ALES gerekli mi?
Evet. Denklik olmadan diploman tanınmaz; ALES'e girmen gerekir.
Doktoram doğa bilimlerinde, başka alana doktora yapsam ALES gerekli mi?
Hayır. Doktora muafiyeti tüm alanlar için geçerli. İkinci doktora ALES'siz.
Doktora bittiği halde sertifika almadım, ALES'siz başvuru yapabilir miyim?
Geçici mezuniyet belgesi yeterli. ÖSYM e-Devlet üzerinden mezuniyet doğrulaması yapar.
Muafiyet Almak İçin Ne Yapmalı?
- Doktora diplomanı veya geçici mezuniyet belgenizi e-Devlet'te onayla.
- Üniversite başvurusunda diploma + niyet mektubu + CV ile başvur.
- "ALES istisna" kutusu varsa işaretle.
- Üniversite kendi sınav süreciyle değerlendirir.
İlgili İçerikler
📚 Akademik Kariyer İçin İkinci Sınav: YÖKDİL / YDS
ALES tek başına yeterli değil; akademik yolda yabancı dil puanı da istenir. Araştırma görevlisi kadrolarında YDS/YÖKDİL'den en az 50 puan aranır (meslek yüksekokullarında okutman, çevirici ve yabancı dille eğitim yapılan programlar dışındaki kadrolarda dil şartı yoktur). Doktora başvurusunda alt sınır 55'tir (Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği md. 16); ÜAK'ın doçentlik başvurusu için aradığı puan da en az 55'tir. Üniversiteler kendi ilanlarında bu sınırları yükseltebilir.
İlgili rehberler:
