İlgili İçerikler: ALES Yazıları | Sayaç | Puan Hesaplama | Çıkmış Sorular
⏱️ 150 Dakika, 100 Soru = Soru Başına 90 Saniye
ALES'in en sinsi tuzağı zaman değil; zaman kötü kullanımı. Çoğu aday "yapamayacağım soruda 5-7 dakika kaybeder", sonra "kolay 10 soruyu cevaplayamaz" çünkü süre bitmiştir. Bu yazıda öğreneceğin: hangi bölüm önce, soru başına süre yönetimi, atla-dön-tarama tekniği, 30/60/90/120/150 dk kontrol noktaları, son 5 dakika optik form doldurma stratejisi.
Hızlı Bakış: ALES Süre Tablosu
| Bölüm | Soru | Önerilen Süre | Soru Başına |
|---|---|---|---|
| Sayısal Bölüm | 50 | 75–80 dakika | ~90-95 saniye |
| Sözel Bölüm | 50 | 60–65 dakika | ~75 saniye |
| Optik Form Tarama | — | 5–10 dakika | Doldurma + 1. tarama |
| Toplam | 100 | 150 dakika | ~90 saniye |
Sayısal mı Sözel mi Önce: Adına Özgü Karar
Tanım: Bölüm sırası optimizasyonu, kişinin güçlü olduğu bölümü zihin tazeyken çözmesi prensibine dayanır. ALES soru kitapçığında sayısal önce gelir, ancak istediğin sırayla çözebilirsin.
Senaryo 1: Sayısalı Güçlü Adaysan → Sayısal Önce
- Avantaj: Zihni en taze halinde matematik + mantık çözersin. Hesap dikkatini ilk 80 dakikaya odaklarsın.
- Risk: Sayısal bitince sözele yorulmuş geçersin; paragraflarda dikkat dağılır.
- Kim için: Mühendislik, BÖTE, fen-edebiyat fen, iktisat (hatta) mezunları.
- Süre Planı: Sayısal 75 dk + sözel 65 dk + 10 dk optik form. Sayısalı 80 dakikaya kadar sürdürebilirsin (ek 5 dk).
Senaryo 2: Sözeli Güçlü Adaysan → Sözel Önce
- Avantaj: Sözel hızlı geçer (paragraf okumayı taze zihinle yapmak verimli). Sayısal için 75-80 dakika rezerv kalır.
- Risk: Sayısal bölümünde formül hatırlamada yorgunluk başlar.
- Kim için: Hukuk, öğretmenlik (sosyal), iletişim, kamu yönetimi mezunları.
- Süre Planı: Sözel 60 dk + sayısal 80 dk + 10 dk optik form.
Senaryo 3: Eşit Ağırlık Adaysan → Daha Az Stres Olduğun Bölüm Önce
- İktisat, işletme, kamu yönetimi (genelde EA) — sayısal ve sözeli dengeli çözenler.
- Genelde sayısal önce daha iyi: zihin tazeyken hesap, sonra sözel okuma.
- Süre Planı: Sayısal 70 dk + sözel 65 dk + 15 dk tampon (zor sorulara dönüş + optik form).
"Atla-Dön-Tarama" Tekniği: ALES Süre Yönetiminin Kalbi
Soru başına 90 saniye demek her soruyu 90 saniyede çözmek demek değildir. Ortalama 90 saniye demek. Bu üç kategorili stratejiye göre:
| Soru Tipi | Ne Yap? | Süre |
|---|---|---|
| 🟢 Yeşil (Bilirim) | Hızlıca çöz, optik forma işaretle. | 30-90 saniye |
| 🟡 Sarı (Tartışırım) | ★ koy, atla. Tüm yeşilleri çözünce dön. | 2-3 dakika gerekirse |
| 🔴 Kırmızı (Bilmem) | ★★ koy, atla. Sona kadar bakma. | 15-20 saniye karar |
Akış:
- 1. Tur (60-70 dk): Tüm soruları sırayla bak. Yeşilleri çöz, sarı ve kırmızıları atla (★ ve ★★).
- 2. Tur (40-50 dk): Sarılara dön. Mantık problemleri, paragraf, ek hesap gereken sorular.
- 3. Tur (20-25 dk): Kırmızılara dön. Tahminle yapma riski + ne kadarına gerçekten bakabileceğine bak.
- Son 5-10 dk: Optik form kontrolü. Boş bırakılan soru var mı? 4 yanlış 1 doğruyu götürür: tahmin riski net hesabı.
Geriye Sayım Kontrol Noktaları (Salondaki Saat)
Salonun duvarındaki saate her 30 dakikada bir kısa bak. Hedeflerine göre olduğunu kontrol et:
| Geçen Süre | Hedef Soru (Sayısal Önce) | Aksiyon |
|---|---|---|
| 10:45 (30 dk) | ~20 soru | Hızlanmaya gerek YOK; tempolu git. |
| 11:15 (60 dk) | ~40-45 soru | Sayısal son 5-10 soru, sözele geçiyorsun. |
| 11:45 (90 dk) | ~60-65 soru | Sözel ortalama: paragraflar başlamış olmalı. |
| 12:15 (120 dk) | ~85-90 soru | Son 10-15 soru kaldı. Sarılara dön zamanı. |
| 12:35 (140 dk) | 100 soru bittirilmeli | Optik form kontrolü + boş sorular için tahmin kararı. |
| 12:45 (150 dk) | SINAV BİTER | Görevli "kalem bırakın" der. |
4 Yanlış 1 Doğru: Tahmin Riski Net Hesabı
ALES'te 4 yanlış 1 doğru götürür. Boş bırakma vs tahmin etme kararı net etkisini değiştirir:
- Hiç bilmiyorsun, 5 şıktan rastgele tahmin: Beklenen değer = (1/5 × +1) + (4/5 × −0.25) = +0.20 − 0.20 = 0 net. Yani uzun vadede ne kazanırsın ne kaybedersin.
- 2 şıkkı eleyebildin (3 şık kaldı), tahmin: Beklenen değer = (1/3 × +1) + (2/3 × −0.25) = +0.33 − 0.17 = +0.17 net. Tahmin et, kazançlı.
- 3 şıkkı eleyebildin (2 şık kaldı), tahmin: Beklenen değer = (1/2 × +1) + (1/2 × −0.25) = +0.50 − 0.13 = +0.38 net. Mutlaka tahmin et.
Pratik Kural: En az 1 şıkkı kesin elemişsen tahmin et. Hiçbir şık eleyemediğin sorularda boş bırak (ortalama net etkisi sıfır, ama dikkat dağılması engellenir).
Optik Form Doldurma: Son 5 Dakika Kuralı
ALES'te en yaygın hatalardan biri: 99 soruyu doğru çözüp, optik formda hizalamayı kaybedip 99'u yanlış işaretlemek. Korunma:
- Kural 1: Soru çözer çözmez OPTİK FORMA İŞARETLE. Sonradan toplu doldurma RİSKLİDİR.
- Kural 2: Her 10 soruda bir optik form ↔ kitapçık hizalama kontrolü. Soru 30'a geldiysen, optik form 30. soruya işaret olmalı.
- Kural 3: Atladığın soruyu OPTİK FORMA İŞARETLEME (boş bırak). Hata kaynağı budur.
- Kural 4: Son 5 dakikada (12:40-12:45): tüm optik formu sıra ile kontrol et. Eksik veya çift işaret var mı?
- Kural 5: Silgi kullandığın soruyu mutlaka iki kez kontrol et — silgi izi optik tarayıcıyı yanıltır.
Stres Anında Süre Yönetimi (Panic Mode)
Bir soruda takıldığında 3 dakikadan fazla geçirme. Aşağıdaki belirtiler geldiğinde mutlaka atla:
- Aynı paragrafı 3. kez okuyorsun, anlayamıyorsun → atla.
- Hesabın 3. kez farklı çıkıyor → atla.
- Kalemin titriyor, nefesin sığlaşıyor → 30 saniye nefes egzersizi (4-7-8 yöntemi: 4 sn nefes al, 7 sn tut, 8 sn ver), sonra atla.
- Sırtın ağrıdı, gözlerin yanıyor → kısa esnetme + su yudum, devam.
SSS — Sıkça Sorulan Sorular
ALES süresini bitirdim, salonu erken bırakabilir miyim?
İlk 90 dakika boyunca salonu terk EDEMEZSİN. 90. dakikadan sonra (saat 11:45) görevliye haber verip optik formu teslim ederek ayrılabilirsin. Önerimiz erken çıkma: kontrol süresini iyi kullan.
Sayısal mı önce sözel mi önce — istatistiksel hangi daha iyi?
İstatistiksel fark belirsiz. Birey bazında farklılık gösterir. Önerimiz: denemelerde hangisi sana 5 net daha fazla yapıyorsa onu önce yap. Son 1 hafta deneme verisini kullan.
Süre yetiştiremedim, ne yaparım?
Son 5-10 dk kalınca: kalan tüm boş soruları aynı şıkla işaretle (örneğin hepsi C). 4Y=1D kuralı gereği rastgele cevaplama netiyetini sıfırlar; ancak en az 1 şıkkı eleyebildiğin sorularda tahmin pozitif beklenen değerlidir.
Çift sınav (sayısal + sözel) yorgunluğunu nasıl yönetirim?
30 dakikada bir 30 saniye dur, omuz silk, su iç, derin nefes. Kahveden gelen aşırı uyarı 90. dakikada düşer; bu süreden sonra dikkat dağılması başlar. Yedek 1 küçük çikolata yedeğin (yaklaşık 90. dakika).
İlk 20 soruyu çözemedim, panik oldum, ne yaparım?
İlk 20 soru genelde "ısınma": ortalama olarak orta-zorlukta. Eğer çoğu kırmızıysa: doğal değil, soru kitapçığı sırası farklı düşmüş olabilir. Atla, ileri git, dön. Kitapçığın ortasında kolay sorular bulabilirsin.
Saat 12:30'da soru çözmeyi durduran "son 15 dakika" anonsu duydum, ne yaparım?
Sınav 12:45'te biter, son 15 dakika anonsu 12:30'dadır. Bu son 15 dakika SADECE optik form kontrolü için. Yeni soru çözmeye başlama; mevcut işaretlemeleri doğrula.
Yazarın Notu — Kazım İncebacak
Koçluk sürecinde birçok adayı sınav anına hazırladım. Süre yönetiminde gördüğüm en büyük 3 hata: 1) "Bu soruyu yapmadan geçemem" diyen aday — 7 dakikalık tek soruda 4 sorulık net kaybeder. 2) Optik formu son 10 dakika dolduran aday — bir hata zincirleme 5-10 yanlış doldurma yaratabilir. 3) "Sayısal güzeldi, sözeli garantiledim" diyen aday — gevşeyince son 30 soruda dikkat kaybeder. Yarın 10:15'te bu 3 hatayı yapma; soru başına 90 saniye + atla-dön-tarama + sürekli optik form işaretleme. Bu üç tekniği uygulayan adayım, denemelerden 5-8 net fazla atıyor.
İlgili İçerikler
- Sınav Günü Taktikleri Detay
- Son 24 Saat Saatlik Program
- Çanta Kontrol Listesi
- ALES Puan Hesaplama Aracı
📚 Akademik Kariyer İçin İkinci Sınav: YÖKDİL / YDS
ALES tek başına yeterli değil; akademik yolda yabancı dil puanı da istenir. Araştırma görevlisi kadrolarında YDS/YÖKDİL'den en az 50 puan aranır (meslek yüksekokullarında okutman, çevirici ve yabancı dille eğitim yapılan programlar dışındaki kadrolarda dil şartı yoktur). Doktora başvurusunda alt sınır 55'tir (Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği md. 16); ÜAK'ın doçentlik başvurusu için aradığı puan da en az 55'tir. Üniversiteler kendi ilanlarında bu sınırları yükseltebilir.
İlgili rehberler:
